wyszukiwanie/filtrowanie
Lp. Temat pracy Promotor Program studiów
121. Monografia miasta i pałacu w Chocianowie dr hab. Rafał Eysymontt prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - wieczorowe II stopnia
Celem mojej pracy była próba ustalenia czy miasto Chocianów jest miastem średniowiecznym czy nowożytnym? Hipoteza zakładała, że może być to miasto nowożytne. Postawiłam również inne pytania badawcze np.Czy powstanie osady ma związek z budową średniowiecznego zamku? Dlaczego to miasto jest tak wyjątkowe? Co odróżnia go od innych miast? Jakie czynniki wpłynęły na jego architekturę? Na początku zgromadziłam literaturę i z badałam historię miasta oraz pałacu w Chocianowie. Opisałam mapy począwszy od najstarszej na której znajduje się miejscowość, a kończąc na I połowie XX wieku. Dzięki temu pozyskałam istotne informacje m. in. o kształtowaniu się tego terenu i miasta na przestrzeni wieków, czasu pojawienia się wsi i miasta pierwszy raz na mapach, strukturze przestrzennej. To samo zrobiłam z ikonografią. Opisałam również historię miasta, kościoła, pałacu wraz z zabudowaniami i ogrodem. Przedstawiłam pochodzenie nazewnictwa miejscowości oraz przemiany zamku, a później pałacu jakie nastąpiły na przestrzeni dziejów. Aby uzyskać odpowiedzi na wyżej postawione pytania przeprowadziłam badania, które polegały na zastosowaniu metody porównawczej miasta Chocianów z miastem średniowiecznym Górą Śląską oraz z miastem nowożytnym Rawiczem na podstawie zgromadzonego materiału kartograficznego, ikonograficznego oraz źródeł i literatury. Porównanie to miało na celu wyłapanie, najistotniejszych cech typowego miasta średniowiecznego oraz nowożytnego i porównanie ich z cechami jakie posiada Chocianów. Przeprowadziłam także badania terenowe, które polegały na penetracji piwnic kamienic, mieszczących się w rynku. Ich celem było znalezienie najstarszych fundamentów. W oparciu o te badania ustalono z jakiego okresu pochodzi obecna zabudowa rynku i kiedy nastąpiła lokacja miasta. Na końcu przedstawiłam swoje wyniki badań i wnioski.
122. Żydowska dzielnica we Wrocławiu i jej recepcja w kulturze współczesnej. dr hab. Rafał Eysymontt prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
Średniowieczna wrocławska dzielnica żydowska była jedną z największych i najbardziej zasymilowanych gmin judaistycznych w naszej części Europy. Kres żydowskiej obecności we Wrocławiu, na blisko 200 lat, przyniósł 1453 rok, kiedy to na fali nastrojów antyheretyckich większość członków gminy została spalona na stosie lub wypędzona z miasta. Niniejsza praca stanowi podsumowanie wyników badań nad Średniowieczną dzielnicą żydowską we Wrocławiu i przekrojową analizę jej recepcji w dalszych, historyczno-kulturalnych dziejach miasta, ze szczególnym uwzględnieniem współczesności. Opracowanie zostało podzielone na cztery główne działy: pierwszy jest podsumowaniem wyników badań historycznych, archeologicznych i kulturowych nad średniowieczną dzielnicą żydowską we Wrocławiu; drugi odnosi się do średniowiecznej, chrześcijańskiej percepcji dzielnicy; trzeci analizuje żydowskie, przedwojenne odniesienia kulturowe w stosunku do średniowiecznej gminy, natomiast czwarty traktuje o percepcji dzielnicy we Wrocławskiej kulturze najnowszej. Zebrany materiał odnoszący się do recepcji dzielnicy pozwala wysnuć wniosek, że na przestrzeni historii Wrocławia, kulturowe odwołania do obrazu gminy i jej zagłady służyły w dużej mierze celom integracji tożsamościowej, zarówno społeczności żydowskiej jak i ludności chrześcijańskiej. Zostaje postawione także pytanie o symboliczne znaczenie dzielnicy we wrocławskiej kulturze najnowszej, naznaczonej piętnem całkowitej wymiany zamieszkującej go ludności.
123. Styl międzynarodowy na terenie prowincji dolnośląskiej - stan zachowania i konserwacja. dr hab. Rafał Eysymontt prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - wieczorowe II stopnia
124. Sztuka społecznie zaangażowana a twórczość Joanny Rajkowskiej. prof. dr hab. Waldemar Okoń Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
Tematem pracy magisterskiej jest aspekt społecznego zaangażowania w twórczości Joanny Rajkowskiej, artystki, której działania mają swoją genezę w krytycznym nurcie sztuki polskiej. Projekty artystki są silnie powiązane z życiem i społecznymi problemami jednostki, a jej działania artystyczne czerpią inspirację bezpośrednio z ludzkiego współistnienia, sytuacji politycznej i gospodarczej polskiego społeczeństwa. Odbiorca tejże sztuki, jest w stanie zauważyć liczne, bezpośrednie związki z rzeczywistością, która go otacza, a także sytuacją polityczno-społeczną. Prowadząc działania w przestrzeniach publicznych artystka rezygnuje z informacyjnej roli sztuki oraz z dążenia do ukazywania zintensyfikowanych treści na rzecz przejrzystej i prawdziwej relacji, a także ukazania niektórych sytuacji, układów czy wydarzeń życiowych. Sztuka stała się narzędziem pertraktowania i renegocjowania przemian w społecznej rzeczywistości. Inspirowana ruchami społecznymi w sposób umowny otrzymała rasę, płeć, wyznanie religijne i orientację seksualną. Wszystkie te założenia pozwalają nazwać Joannę Rajkowską nazwać „artystką zaangażowaną”. Jej postawa jest być może jedną najbardziej konsekwentnych i spójnych w dzisiejszej sztuce polskiej. Od samego początku jej celem było wyjście w przestrzeń publiczną, w świat. Główną koncepcją Rajkowskiej jest przeświadczenie o tym, że zarówno kultura jak i sztuka, są w mocy realnie wpływać na życie mieszkańców, a także stać się mechanizmem społecznych i ideologicznych transformacji. Niniejsza praca jest owocem moich zainteresowań i prób odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób sztuka odpowiada na obecne w Polsce zmiany kulturowe oraz polityczne, jak demaskuje mechanizmy funkcjonowania kultury konsumpcyjnej, zaznacza miejsce jednostki w tejże kulturze, a także jak budowana jest w niej tożsamość . Konflikt związany z relacją sztuki i zmiany społecznej ma swoją długotrwałą historię. Przed zmianą ustroju sztukę zaangażowaną w Polsce często kojarzono głównie z silnie zideologizowaną sztuką okresu socrealizmu. Obciążona bezkompromisowymi i doktrynalnymi koncepcjami, pozornie zaangażowana politycznie, nie pociągała za sobą zmiany społecznej (rozumianej w kategoriach nowatorstwa czy rozwoju). Po przemianach 1989 roku sytuacja ta wyraźnie się zmieniła. Na polskiej arenie artystycznej pojawili się artyści tacy jak Libera, Klaman czy Kozyra, odtąd określani mianem twórców polskiej sztuki krytycznej i zaangażowanej . Wśród nich odnaleźć możemy także Joannę Rajkowską, której w dużej mierze poświęcona jest praca.
125. Recepcja sztuki chrześcijańskiej Armenii w architekturze średniowiecznej Europy - wybrane aspekty dr hab. Rafał Eysymontt prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - wieczorowe II stopnia
126. Osiedla wrocławskie wzniesione w latach 1960-1993 urbanistyka i architektura dr hab. Rafał Eysymontt prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - wieczorowe II stopnia
127. Próba rekonstrukcji przemian kościoła p.w. NMP w Rybniku dr hab. Rafał Eysymontt prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - wieczorowe II stopnia
Głównym celem pracy było przedstawienie historii kościoła pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Rybniku. Jest to jedna z najstarszych parafii w regionie, gdyż jej początki sięgają XII wieku. Praca składa się z czterech części. W pierwszym rozdziale omówiono dzieje rozwoju osadnictwa na terenach dzisiejszego Rybnika oraz przynależności terytorialnej i strukturalnej miasta w kontekście przemian historycznych zachodzących na terenie Górnego Śląska. Przedstawiono także historię przekształcania małej rybnickiej osady w ważny ośrodek grodowy, a następnie w wyróżniające się rangą miasto, zaznaczając w tym procesie działania i rolę kolejnych rybnickich włodarzy. Drugi rozdział zawiera treści dotyczące uwarunkowań geograficznych Rybnika mających wpływ na jego rozwój gospodarczy i handlowy. Przedstawia charakterystykę mieszkańców rybnickiej osady, trudniących się głównie rybołówstwem, co wynikało z naturalnego uwarunkowania tych ziem – licznych stawów i rzek, ale także pracujących w innych rozwijających się zawodach i branżach, tworzących nowe pracownicze społeczności. W tym rozdziale przedstawiono także proces rozbudowy i tworzenia nowej formy przestrzennej Rybnika, który uzyskał już prawa miejskie. Rozdział trzeci poświęcony został kwestii religii chrześcijańskiej i jej rozwoju w mieście. Odnosi się także bezpośrednio do powstania parafii pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Szczególne miejsce w tym rozdziale zajmuje opis kościoła, który powstał na terenie tejże parafii. Przedstawione są jego dzieje w poszczególnych epokach, aż do dnia dzisiejszego oraz jego architektura. W ostatnim, czwartym, rozdziale pokrótce opisano dwie podobne (pod względem architektury i historii) świątynie – kościół pod wezwaniem Świętych Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach oraz kościół pod wezwaniem świętego Wawrzyńca w Rybniku – Ligocie.
128. Od reprezentacji do funkcji - wybrane przykłady architektury zdrojowej w Europie dr hab. Rafał Eysymontt prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - wieczorowe II stopnia
Architektura uzdrowiskowa w Europie rozwijała się na terenach bogatych w tworzywa balneologiczne tj. wokół: leczniczych źródeł wód mineralnych, peloidów i gazów leczniczych i posiada swój odrębny, rozpoznawalny charakter. Elementem tej czytelnej rozpoznawalności są obiekty zabudowy balneologicznej i uzdrowiskowej, czyli obiekty związane z działalnością kuracyjną, takie jak: domy zdrojowe, zakłady przyrodolecznicze, łazienki borowinowe, pijalnie wód mineralnych, hale spacerowe, Rozwój architektury zdrojowej poszczególnych miejscowości determinowały także trendy w architekturze, przemiany społeczno-polityczne i odkrycia medyczne w Europie.Celem pracy była analiza procesu rozwoju i przemian architektury uzdrowiskowej w Europie. Zadano pytanie badawcze: w jakim stopniu przemiany były odzwierciedleniem ówczesnych trendów estetycznych, a w jakim przemiany te miały podłoże społeczne. Badania własne pokazały, że uzdrowiska przeszły drogę od leśnego źródła, przez elitarne letnie rezydencje dla szlachetnie urodzonych, aż do ośrodków służących wszystkim warstwom społecznym z dominującym budownictwem masowym. Architektura uzdrowiskowa tworzona była dla ludzi i zaspokajała ich potrzeby estetyczne i społeczne. Na przestrzeni lat budynki o przeznaczeniu terapeutycznym i towarzyskim przeznaczone dla wszystkich kuracjuszy, w przeciwieństwie do prywatnych obiektów dla wybranych, podkreślających status i wzorowanych na reprezentacyjnej architekturze dworskiej, stawały się powszechne, służąc „autoprezentacji” szeroko pojętej klasy mieszczańskiej, zyskując cechy funkcjonalne.
129. Między sztuką a manipulacją "Triumf woli" Leni Riefenstahl jako przykład kina propagandowego. prof. dr hab. Anna Kutaj-Markowska prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Intencją pracy licencjackiej jest analiza utworu filmowego Leni Riefenstahl „Triumf woli” i jego interpretacja w kontekście artystycznym i historycznym. Najważniejsze pytanie badawcze, na które starano się odpowiedzieć dotyczyły sklasyfikowania tego obrazu jako gatunku filmowego. Ponadto intencją było ukazanie „Triumfu woli” na tle kinematografii Trzeciej Rzeszy, a także udzielenie odpowiedzi na pytanie czy i w jaki sposób film ten pod względem artystycznym czerpał z dorobku niemieckiej kinematografii
130. Motyw roweru jako inspiracja dla sztuki XXI wieku. prof. dr hab. Waldemar Okoń Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
Celem pracy magisterskiej jest przedstawienie motywu roweru jako źródła inspiracji dla sztuki XXI wieku. W pierwszej kolejności opracowania została opisana historia powstania rowerów, a także omówiono poszczególne przykłady malarskie oraz rzeźbiarskie znane z historii sztuki, które prezentują tematykę rowerową. Prace są świadectwem na to, że rower był inspiracją dla artystów na przestrzeni wieków. Pierwszy rozdział pracy dotyczy wpływu roweru na współczesną architekturę, opisane są przykłady architektoniczne, włączając wolnostojące budynki użyteczności publicznej, aranżację wnętrz, jak również małą architekturę oraz infrastrukturę, czy przykłady kształtowania przestrzeni publicznej pod kątem rowerzystów. Drugi rozdział poświęcony jest analizie dzieł współczesnych zarówno artystów polskich, jak i artystów pochodzących zza granicy, którzy inspirację twórczą czerpią z motywu roweru. Dzieła o paralelnym temacie zostały potraktowane wybiórczo i podzielone są ze względu na rodzaj przedstawienia: malarstwo, rysunek, grafikę, fotografikę oraz rzeźbę i instalację. Trzeci rozdział odnosi się do szeroko pojętej kultury, czerpiącej natchnienie z motywu roweru, szczególnie skoncentrowano się na sztuce ulicznej, ekologicznej jak też użytkowej. W przedostatnim rozdziale wyodrębniony został osobny podrozdział związany z wydarzeniami kulturalnymi skupionymi wokół roweru. W kolejnym fragmencie pracy zostały opisane poszczególne wydarzenia kulturalne i wystawy wyłącznie organizowane w Polsce oraz dzieła polskich artystów, traktujące o tematyce związanej z rowerem. Współcześni artyści przedstawiają, nawiązują i korespondują z tematem rowerowym, posługując się wieloma technikami sztuk wizualnych. Praca przedstawia ogromny wpływ i inspirację motywem roweru na współczesne dzieła sztuki, a wybrane dzieła reprezentują wiele sfer oraz dziedzin sztuki w celu podkreślenia inspiracji motywem roweru na wielu płaszczyznach na wielką skalę.
131. Symbolika koloru w filmach Davida Lyncha. prof. dr hab. Waldemar Okoń Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
Praca magisterska poświęcona jest symbolice koloru w filmach Davida Lyncha. Celem niniejszej pracy jest analiza symboliki kolorów w wybranych dziełach. Reżyser ma dość specyficzne podejście do wizualnego układu swoich filmów. David Lynch zwraca wiele uwagi na szczegóły wizualne, ponieważ każdy film zawiera w sobie zaszyfrowaną informację, podaną przez symbolikę. Główna hipoteza: David Lynch stosuje podobne palety kolorów, żeby stworzyć unikalny i rozpoznawalny styl reżyserski. Teza ta obejmuje elementy wizualne kompozycji i paletę kolorystyczną. Zapewnia spojrzenie na to, jak reżyser wykorzystuje kolor w celu opowiedzenia historii. Wybrane dzieła Davida Lyncha (Blue Velvet, Twin Peaks: Ogniu krocz ze mną, Zagubiona Autostrada, Mulholland Drive, INLAND EMPIRE) powinny ujawnić, jak wybór palety kolorów tworzy nie tylko uznany rozpoznawalny styl reżysera, ale także pomaga odbiorcy zrozumieć treść filmu. Wymienione powyżej filmy zostały zanalizowane pod względem palety kolorystycznej, kompozycji, kontrastu i symbolizmu. Praca składa się z V rozdziałów. Każdy rozdział odnosi się do konkretnego filmu. Głównym źródłem informacji był internet. Większość materiałów wykorzystanych w niniejszej pracy powstała w języku angielskim. Niestety ilość i jakość materiałów w języku polskim na temat reżysera i jego twórczości nie jest imponująca. Lwia część tekstów akademickich związanych z interpretacją filmów Lyncha próbuje odnieść się do psychoanalizy Zygmunta Freuda i Jacquesa Lacana, co nie jest przydatnym dla niniejszej pracy. Ogólnie rzecz biorąc istnieje dużo literatury, dotyczącej twórczości Davida Lyncha, ale żaden tekst nie obejmuje problematyki znaczenia kolorów w filmach reżysera i wykraczają poza zakres danej tematyki. Ważnym problemem dla badaczy twórczości Lyncha stanowi fakt, że reżyser unika wszelkich komentarzy na temat swoich filmów. Z tego powodu praca magisterska powstała w oparciu o założenie Rolanda Barthesa, że autor jest tylko narzędziem dla powstania dzieła, i nie jest interpretatorem swojego utworu. Każdy film Lyncha można odczytać z własnego punktu widzenia, nie uwzględniając przy tym opinii autora.
132. Reklama w twórczości Andrzeja Pągowskiego. prof. dr hab. Waldemar Okoń Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
Tematem pracy jest reklama w twórczości Andrzeja Pągowskiego. Choć pozornie zagadnienie to wydaje się nie mieć zbyt wiele wspólnego z kulturą i sztuką, to w chwili zagłębienia się nieco w problem zdefiniowania reklamy i próbie sprecyzowania jej historii, może pojawić się wiele pytań i wątpliwości. Biorąc pod uwagę fakt, że dzieje się to w oparciu o twórczość artysty znanego przede wszystkim z projektowania plakatów, czyni to sprawę jeszcze ciekawszą. We współczesnym świecie żyjemy w kulturze skupionej na słowie i abstrakcyjnym znaku. Może się więc okazać, że reklama i plakat to zjawiska, żyjące ze sobą w pewnym nierozerwalnym związku. Jedno nie zaistniałoby bez drugiego. Wykorzystują wzajemnie siebie dla własnych potrzeb. Plakat staje się pewnego rodzaju obrazem-znakiem, a reklama czymś na kształt komunikatu-znaku. W obu przypadkach sprawa dotyczy wyłącznie znaku, który i tak w ostateczności dociera do odbiorcy. Zarówno plakat jak i reklama dokonują pewnej jego dekonstrukcji. Każdy z tych komunikatów w pierwszej fazie odbierany jest bardziej przez zmysły i emocje, aniżeli poprzez intelekt. Wszystkie użyte znaki, symbole, alegorie i obrazy zostają pozbawione swoich pierwotnych znaczeń. To pewnego rodzaju wyrzucenie tych obiektów z ich pól semantycznych i zestawienie z zupełnie innymi skojarzeniami. To korespondowanie z dziełami sztuki, wydarzeniami, tematami, a przede wszystkim z treścią. Dochodzi wtedy to ukazania się nowych motywów, wieloznaczności i niespodziewanych rozwiązań. W rozdziale pierwszym mowa jest o Andrzeju Pągowskim, który jako spadkobierca tradycji polskiego plakatu artystycznego, kontynuuje swoją artystyczną drogę w oparciu o nowe technologie. Uczeń Waldemara Świerzego, bezustannie poszukujący nowych rozwiązań plastycznych, świetnie odnalazł się na rynku reklamy. Dzięki temu, że przeszedł do niej jako znany artysta grafik, wciąż pozostaje projektantem z pewną wolnością twórczą. Autor ponad 1000 plakatów wydanych drukiem od 1977 roku, nie porzuca rysunku odręcznego i grafiki warsztatowej. Wciąż kreuje plakaty filmowe, przy czym zajmuje się sze¬roko poj-mowaną działalnością reklamową. Jest to zatem pewne wskazanie na artystyczną drogę Andrzeja Pągowskiego i udowodnienie, że jego projekty od początku były pracami o charakterze promocyjnym. To próba ukazania twórcy, który na polu dwóch ustrojów politycznych nie zaprzestał pracy z reklamą. Zmiany dotyczą jedynie sposobu realizacji i wykorzystywania nowych technologii przy wykonywaniu plakatów. Być może to dowód na to, że zarówno plakat jak i reklama zewnętrzna, to wciąż to samo. Zmienia się jedynie forma, a treść, wykorzystywane mechanizmy i środki wciąż pozostają te same. Pewnego rodzaju potwierdzeniem myśli zawartej w pierwszym rozdziale zdaje się być rozdział drugi. Pojawia się tam omówienie twórczości artysty poprzez ukazanie wybranych dzieł w oparciu o kryteria, jakie musi spełniać zarówno plakat jak i reklama, by zostać nimi nazwane. Jest to swego rodzaju próba wskazania cech
133. Murale wrocławskie. prof. dr hab. Waldemar Okoń Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
Praca magisterska "Murale wrocławskie" zawiera informacje na temat współczesnych, monumentalnych malowideł ściennych, które współtworzą krajobraz miejski Wrocławia. Niniejsze opracowanie jest próbą przybliżenia i zaprezentowania tego wciąż rozwijającego się zjawiska w sztuce. W pierwszej części zdefiniowano termin "mural" w odniesieniu do street artu. Scharakteryzowano sztukę malowania na ścianach i poddano analizie jej rozwój w ujęciu historycznym. Zaprezentowano metody i techniki tworzenia tej formy ekspresji. Dalszą część pracy poświęcono sztuce tworzenia murali w stolicy Dolnego Śląska. Przybliżono pokrótce genezę tej formy ekspresji w obrębie miasta na przestrzeni lat, z uwzględnieniem konkursów, akcji kulturalnych i tworzenia w celach komercyjnych. Następnie skupiono się na analizie wybranych murali i scharakteryzowaniu osób tworzących je. Dokonano subiektywnego wyrobu, skupiając się przede wszystkich na muralach o charakterze artystycznym, bowiem celem pracy jest zaprezentowanie Wrocławia, jako miasta, w którym większość malowideł ściennych stanowią dzieła o charakterze artystycznym, a nie czysto dekoracyjnym.
134. Wybrane zagadnienia związane z Akademią Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu na przełomie XX/XXI wieku. prof. dr hab. Waldemar Okoń Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
nie
135. Przez sport do nowego społeczeństwa. Niemiecka architektura sportowa na Dolnym Śląsku do 1939 roku. dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
Praca poświęcona jest dziejom kultury sportowej na terenach Dolnego Śląska przed rokiem 1939. Stanowi ponadto zbiór i analizę, pod względem historyczno artystycznym, przykładów architektury sportowej na tym terenie. Eksponuje specyfikę zagadnienia oraz przedstawia mnogość problemów oddziałujących na kulturę sportową regionu, które znajdowały swoje odzwierciedlenie w realizowanych budowlach sportowych. Tekst przedstawia obiekty sportowe w podziale typologicznym, które oddają zróżnicowanie tego typu budownictwa na terenie ówczesnego Dolnego Śląska.
136. Architektura na ziemiach polskich w długim XIX wieku - próba odczytania znaczeń. dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
Architektura jest dziedziną sztuki, która bezpośrednio wpływa na kształt oraz formę otaczającej nas przestrzeni. Wraz z nią wytwarza określone wrażenia i odczucia, opowiada historię danego miejsca, będąc jej namacalnym świadkiem oraz nośnikiem znaczeń, nie zawsze jednak czytelnych dla swoich odbiorców. Architektura „mówi” za pomocą określonych środków. Każdy element budynku niesie ze sobą jakąś treść, informację, składając się w całości obiektu w spójny komunikat. Rozpatrując go w kontekście, w jakim się znajduje, otrzymujemy pełny przekaz, który może odnosić się do różnorodnych kwestii i tematów. Na podstawie analizy poszczególnych przykładów oraz badań prowadzonych nad znaczeniem w architekturze, można wyróżnić podstawowe elementy architektoniczne, tworzące swoisty język, dzięki któremu powstaje „architektoniczne wyrażenie”. Do tej kategorii należą: kostium stylowy, element architektoniczny, rzeźba, detal i heraldyka oraz malowidła. Każde z nich jest tropem, pojedynczym śladem na drodze do odkrywania znaczenia danego obiektu, a tym samym wskazówką dla obserwatora, gdzie może rozpocząć swoje poszukiwania. Ostatnim krokiem, weryfikującym wnioski płynące z „językowej analizy” budynku oraz wzbogacającym architektoniczny przekaz o dodatkowe informacje, jest spojrzenie z szerszej perspektywy na budynek, wykraczające poza analizę poszczególnych elementów. Należy wtedy przyjrzeć się jego formie i charakterowi, zwrócić uwagę na kontekst historyczny oraz okoliczności powstania, a przede wszystkim zanalizować przestrzeń otaczającą budynek, jak również zbadać jego funkcjonowanie z punktu widzenia całego miasta. Wtedy otrzymujemy kompletny zestaw informacji związanych z danym obiektem i możemy odczytać „architektoniczną mowę”. W okresie zaborów architektura stała się szczególnie użytecznym narzędziem walki o zachowanie tożsamości z jednej strony i wprowadzenia nowych porządków z drugiej. Dało to przyczynek do konstruowania w przestrzeni miejskiej całych konwersacji architektonicznych, toczących się nie tylko między zaborcą a ludnością zamieszkującą ziemie polskie przed rozbiorami. Tego rodzaju napięcia występowały także między poszczególnymi grupami etnicznymi, których w XIX wieku na ziemiach polskich było wiele. Spojrzenie na tę architekturę jako na środek komunikacji, który posługuje się określonym językiem i mową, ma na celu zbadanie poszczególnych obiektów i założeń z nieco innej perspektywy, szerszej niż czysto historyczno-artystyczna analiza stylowa. Ma ono zwrócić uwagę na ogromne możliwości architektury jako sposobie na porozumiewanie się, wyrażanie idei i emocji, a tym samym refleksję nad jej rolą w kreowaniu nie tylko otaczającej nas przestrzeni, ale również całego społeczeństwa.
137. Stacja benzynowa jako obiekt kulturowy. Stacje paliw, ich historia i adaptacja. dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
Stacje paliw, dzięki cechującym je kategoriom efektywności i funkcjonalności, wydają się przynależeć do porządku ludzkiego uniwersum jakim jest cywilizacja. Przyporządkowanie stacji paliw do tej sfery niełatwo jest zakwestionować, jeszcze trudniej zaś wykazać przynależność tych obiektów do porządku opartej na nieutylitarnych wartościach kultury. Próba przedstawienia społeczno-kulturowego znaczenia stacji paliw, która nie ma na celu przekreślenia cywilizacyjnego pojmowania tych obiektów, a jedynie poszerzenie sposobu ich postrzegania, jest głównym zadaniem niniejszej pracy magisterskiej. Wykazanie społeczno-kulturowego znaczenia stacji benzynowych, które jawią się jako budynki niepozbawione walorów estetycznych czy oddziaływania na korzystającą z nich wspólnotę, oparte zostało przede wszystkim na przybliżeniu historii tych budowli zaplecza samochodowego oraz zmian jakie dokonały się w ich formie architektonicznej. Praca badawcza objęła także analizę sposobu postrzegania stacji paliw przez przedstawicieli różnych zbiorowości społecznych oraz omówienie udziału wpływowych projektantów XX wieku w planowaniu formy architektonicznej tych obiektów. Rozważania zwieńczone zostały opracowaniem problemu adaptacji pawilonów stacji serwisowych oraz opisaniem przykładów przystosowania tych budynków do nowych funkcji.
138. Rewaloryzacja architektury powojennego modernizmu na wybranych przykładach. dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
139. Tarnów - rozwój przestrzenny i architektoniczny około 1900 roku oraz Nowa Synagoga i znaczenia społeczności żydowskiej.. dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Niniejszą pracę rozpoczęto od historii miasta w XIX wieku. Następnie przedstawione zostaną czynniki, które w największym stopniu wpłynęły na przemiany przestrzenne Tarnowa. W tej części dokonano opisu rozszerzenia terytorialnego miasta, budowę kolei, powstanie nowego centrum, pozytywne wpływy stacjonowania wojska oraz budowli przemysłowych. Wymienione zostały nowoczesne inwestycje zaplanowane perspektywicznie przez radę miejską oraz burmistrzów, np. wodociąg, gazownia, elektrownia i linie tramwajowe. Następnie scharakteryzowano galicyjską ustawę budowlaną zastosowaną w Tarnowie oraz głównych architektów miasta, którzy decydowali o stylu wznoszonych budowli. Kolejną kwestią będzie niezrealizowany plan regulacyjny miasta. Większym wyzwaniem dla urbanistów było powiązanie komunikacyjne dzielnic. W pierwszym rozdziale znajdzie się charakterystyka topograficzna zróżnicowanego terenu, wytyczającego granice poprzez rzeki czy obniżenia gruntu. Układ topograficzny warunkuje kształt starego miasta. Osobny wątek został poświęcony głównej arterii miasta, czyli ulicy Krakowskiej, oś dróg wytyczona była już w średniowieczu i tworzyły ją szlaki handlowe. Charakterystyczne rozwidlenie dróg oplatających stare miasto zachowało się do XIX wieku i nie straciło na znaczeniu. Ulica Krakowska znajdowała się w południowej dzielnicy Strusina, a elementem krystalizacyjnym dla jej rozwoju był główny dworzec kolejowego. W kolejnym podpunkcie znajdzie się analizą rejonów miasta zróżnicowanych pod względem społecznym. Jedną z nich jest Zawale - dzielnica, która stała się nową, lepszą częścią miasta zamieszkaną przez elitę i obywateli wojskowych z reprezentacyjnym osiedlem willowym i parkiem miejskim. Pogwizdów zamieszkany był przez Żydów, a jego najważniejszą ulicą była ulica Lwowska. Dzielnica żydowska powstała od wschodniej strony starego miasta, znajdowały się tam synagogi, bożnice, szpitale, szkoły żydowskie i mykwa (łaźnia żydowska). Kolejny sektor to Zabłocie utworzone na terenach zalewowych. Dzielnica ta była najmniej zabudowana, zamieszkała w większości przez rolników i robotników. Dominantą tej części miasta stał się ogromny nowoczesny gmach więzienia i sądu. Największy obszar miasta zajmowała dzielnica Strusina, dzieląca się na południową i zachodnia, południowa część ze wspomnianą już ulicą Krakowską, natomiast część zachodnia była wynikiem przyłączeń do miasta okolicznych wsi i nie wyróżniała się znacząco. W pierwszej części pracy zamiarem autorki było udowodnić, że rozwój Tarnowa w latach około 1900 zawdzięcza się głównie radzie miasta i odważnym inwestycjom władz komunalnych. W drugiej części ukazano czynniki miastotwórcze, które ulepszyły tarnowską gospodarkę i sprawiły, że miasto zaczęło prężniej się rozwijać z uwzględnieniem ingerencji społeczności żydowskiej.Podjęto próby zbadania jak wielkie wpływy mieli Żydzi na rozwój miasta i w jaki sposób chcieli zaznaczyć swoją pozycję, a także odrębność w mieście budując mn. monumentalne założenie Nowej Sy
140. Lublin – rozwój przestrzenny i architektoniczny około 1900 roku oraz sobór Podwyższenia Krzyża Świętego. dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Przedmiotem pracy jest architektura i urbanistyka Lublina około 1900 roku. Analiza opiera się na przekształceniach urbanistycznych przeprowadzonych w okresie, kiedy miasto było częścią zaboru austriackiego, a następnie Królestwa Polskiego. Celem jest pokazanie istotnych zmian zachodzących w tym czasie w mieście i wyróżnienie głównych ośrodków, w których skupiało się życie mieszkańców. W pierwszej części pracy zajmuję się czysto historycznymi aspektami kształtowania przestrzeni miejskiej. Postaram się odpowiedzieć na pytanie, jak około roku 1900 wyglądał podział miasta, jakie wyodrębniały się dzielnice, oraz przeprowadzę analizę urbanistyczną przestrzeni miejskiej. W drugiej części pracy chciałabym zająć się soborem znajdującym się niegdyś na placu Litewskim. W latach 1876-1915 był on główną świątynią prawosławną w Lublinie, a jednocześnie pełnił funkcję dominanty architektonicznej
141. Bielsko i Biała - rozwój przestrzenny i architektoniczny około 1900 roku i plan rozwoju Bielska Maksa Fabianiego dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Bielsko i Biała około 1900 roku były wyjątkowymi miejscowościami leżącymi na pograniczu dwóch prowincji ówczesnych Austro-Węgier: Śląska Austriackiego i Galicji. Mimo swoich niewielkich rozmiarów zaskakiwały wielkomiejskimi aspiracjami i wysokim poziomem architektury. Przejawiało się to nie tylko w powstających w owym czasie budowlach, lecz także w próbie sporządzenia przemyślanego planu rozwoju urbanistycznego. Pierwszy rozdział pracy poświęcony zostały przedstawieniu Bielska przełomu XIX i XX wieku. Opisana została historia miasta ze szczególnym uwzględnieniem zróżnicowania społecznego oraz innych czynników decydujących o jego rozwoju, takich jak przemysł i kolej. Rozdział drugi zawiera właściwą analizę urbanistyczną miasta wraz z krótkim opisem najważniejszych obiektów architektonicznych, uwzględniając warunki topograficzne, historyczne i społeczne. Pokazuje również związki architektury Bielska z Wiedniem. Podobnie przedstawiona została historia i urbanistyka Białej. Ostatni rozdział poświęcony został planowi regulacyjnemu Bielska autorstwa Maksa Fabianiego. Po krótkim scharakteryzowaniu środowiska architektów i urbanistów wiedeńskich (m.in. Camilla Sitte i Otto Wagnera) zostaje przedstawiona sylwetka Fabianiego i jego wcześniejszego planu regulacji urbanistycznej Lublany, po których następuje dokładna analiza planu Bielska oraz próba jego odczytania.
142. Częstochowa – rozwój przestrzenny i architektoniczny około 1900 roku i budowa kościoła pw. św. Rodziny. dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Około 1800 roku Częstochowa była małym miastem, w którym wyróżniał się klasztor Paulinów na Jasnej Górze i odległe od niego o około półtora kilometra Stare Miasto. W ciągu XIX wieku Częstochowa nie tylko rozbudowała się jako ośrodek pielgrzymkowy, ale także, co jest mniej znane, jako prężny zespół przemysłowy. W pracy prezentuję obraz urbanistyczny i architektoniczny Częstochowy z przełomu XIX i XX wieku z odniesieniem do wcześniejszych przemian. Zmiany urbanistyczne i administracyjne dokonane w latach 20. XIX wieku – to jest wytyczenie Alei Najświętszej Maryi Panny, budowa ratusza oraz poprowadzenie przez Częstochowę kolei warszawsko-wiedeńskiej – zapoczątkowały proces rozwojowy miasta oraz zdefiniowały główne elementy krystalizujące jego obraz, widoczne do czasów współczesnych. Praca składa się z trzech zasadniczych rozdziałów, z których każdy podzielony jest na kilka podrozdziałów. Na początku przedstawiam istotne fakty historyczne dla przybliżenia ogólnego obrazu miasta. Pokrótce opisuję najważniejsze elementy struktury przestrzennej miasta utworzone w pierwszej połowie XIX wieku, które stanowią bazę dla dalszych procesów rozwojowych Częstochowy. Szczególną uwagę zwracam na połączenie Starej i Nowej Częstochowy, co będzie miało kluczowe znaczenie dla moich późniejszych rozważań i analizy tematu pracy. W kolejnym rozdziale prezentuję analizę czterech dzielnic, jakie wytworzyły się w strukturze miasta na początku XX wieku, których odrębność wynika z pełnionych przez nie funkcji oraz ze zróżnicowania urbanistyczno-architektonicznego. Jest to dzielnica staromiejska, jasnogórska, fabryczna oraz reprezentacyjna. Zwracam także uwagę na tak zwany „wielki plan regulacyjny” z 1901 roku oraz na Wystawę Przemysłu i Rolnictwa z 1909 roku. W ostatnim rozdziale skupiam się na bliższym przedstawieniu kościoła Świętej Rodziny projektu Konstantego Wojciechowskiego – opisuję historię jego budowy, plan, wygląd oraz znaczenie dla Częstochowy w kontekście zaborów i rozwoju „stylu narodowego”. Częstochowa przed rokiem 1914 prezentuje się jako duże i prężne miasto, które dzięki wielu czynnikom zmieniło się z końcem XIX wieku, w porównaniu do lat początkowych tego stulecia. Dogodne warunki dla rozwoju przemysłu pomogły przeobrazić ten mały ośrodek miejski w znaczący punkt gospodarczy i miejski na mapie Królestwa Polskiego.
143. Między religiami i narodowościami - architektura i urbanistyka Białegostoku około1900 roku. dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Praca licencjacka poświęcona jest rozwojowi architektonicznemu i urbanistycznemu Białegostoku około 1900 roku. Rozdział otwierający właściwą część pracy zawiera tło historyczne, ze szczególnym uwzględnieniem czasu, kiedy Białystok wcielony został do Imperium Rosyjskiego. Okres staropolski w historii Białegostoku zostaje jednak zasygnalizowany, bowiem inicjatywy architektoniczne i urbanistyczne w XIX i na początku XX w. wchodziły w szczególnego rodzaju dialog z historycznymi osiami urbanistycznymi i architekturą ufundowaną przez ród Branickich. Bez uzmysłowienia sobie, jak wyglądał staropolski Białystok, trudno jest w sposób dogłębny zrozumieć, w jakiej relacji do spuścizny czasów przedrozbiorowych rozwijał się ten nowoczesny ośrodek przemysłowy. Kolejny rozdział pracy zawiera opis i charakterystykę rozwoju architektonicznego i urbanistycznego Białegostoku około 1900 roku. Punktem wyjścia do omawiania sytuacji w wyżej wspomnianym czasie stają się mapy i plany, tworzone w XIX wieku. Omówieniu poddane zostają dwa plany: z 1880 r. i 1887 r. oraz skontrastowana z nimi mapa wojskowa z 1886 roku. Próba scharakteryzowania przestrzeni miejskiej dokonana została na podstawie planu z początku XX wieku. Dalsza część pracy koncentruje się na opisie i analizie poszczególnych rejonów miasta. Punktem wyjścia staje się historyczne centrum Białegostoku - Rynek Kościuszki wraz z ulicą Lipową, z którymi skontrastowana zostaje ulica Warszawska – rdzeń dzielnicy urzędniczej. Po nich opisana zostaje ulica Sienkiewicza, ulica wylotowa i prowadząca do Grodna, stolicy guberni oraz dzielnica żydowska, rozciągająca się na południe od Rynku Kościuszki. Scharakteryzowana zostaje także rola dawnego pałacu Branickich w kształtowaniu przestrzeni miejskiej na przełomie wieków oraz wpływ, powstałego w 1896 r., Ogrodu Miejskiego na inicjatywy architektoniczne. Opis przestrzeni miejskiej wieńczy część poświęcona obrzeżom miasta, zdominowanym przez przemysł. Kolejna część pracy koncentruje się na architekturze sakralnej w Białymstoku przełomu wieków. Stała się ona sposobem na wyrażenie napięć politycznych i społecznych, typowych dla Ziem Zabranych i zaboru rosyjskiego w tamtym czasie. Konflikt pomiędzy Polakami a władzą carską wyraził się poprzez wzniesienie dwóch monumentalnych cerkwi i fundację nowej fary. Do tego wątku w architekturze powrócono w dwudziestoleciu międzywojennym, kiedy na wzgórzu św. Rocha wzniesiono Gwiazdę Zaranną – kościół projektu Oskara Sosnowskiego. Powiązanie kościoła św. Rocha z kontekstem historycznym XIX w. sprawia, że świątynia ta zasługuje na wspomnienie w dalszej części pracy. Obok wątku reprezentowanego przez świątynie prawosławne i katolickie rozwijał się wątek budownictwa synagogalnego. W pracy zanalizowane zostają dwie z wielu białostockich synagog, Bejt Szmuel i Wielka Synagoga.
144. "Zamość Narodowi przywrócony". Kreacja Zamościa jako miasta-zabytku w okresie II Rzeczypospolitej. dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos prof. nadzw. UWr Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Zamość zajmuje w polskiej historii sztuki i świadomości szczególne miejsce. Jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych zabytkowych miast w Polsce, ale to jak je dzisiaj postrzegamy, zostało wykreowane w latach międzywojnia, gdy miasto miało stać się przyczółkiem polskości na granicy Kresów i ziem spornych. Tym z czego wyrastał w dwudziestoleciu międzywojennym mit miasta, była jego historia militarna, nierozerwalnie związana z historią Rzeczypospolitej i okresem jej największych sukcesów. Praca oscyluje wokół zagadnienia repolonizacji miasta, prób stworzenia z niego urbanistycznego pomnika, pamiątki po czasach I Rzeczypospolitej. Ważne są prowadzone w mieście w dwudziestoleciu międzywojennym prace rewitalizacyjne, którymi kieruje Jan Zachwatowicz - przywracanie renesansowego wyglądu kamienicom, ratuszowi, odtwarzanie bram miejskich pamiętających czasy Jana Zamoyskiego. Nie bez znaczenia dla międzywojennego Zamościa, jest to, że był miastem-twierdzą i pozostał nim w świadomości ówczesnego społeczeństwa, dlatego wielką rolę w mieście po 1918 roku odgrywały mury miejskie i pamięć o militarnej przeszłości. Wśród ważnych międzywojennych dokonań zamościan są poszukiwania polskich bohaterów, kultywowanie tradycji hejnału, czy poszukiwanie historycznego herbu miejskiego. Do ich swoistej sakralizacji przyczynił się Henryk Sienkiewicz, który na kartach „Trylogii” opisał oblężenie miasta w 1649 i w 1656 roku. Omawiany okres jest jednak ważny także ze względu na to, że Zamość przeżywał ówcześnie swój drugi renesans. Po czasach, gdy był twierdzą uwiezioną w pierścieniu murów, należało miasto uporządkować i rozbudować Na czas międzywojnia przypada więc szereg ważnych inwestycji, jak stworzenie parku miejskiego, ogrodu zoologicznego, budowa gmachów Ubezpieczalni, Banku Polskiego, szkół, domu czynszowego i reprezentacyjnych miejskich arterii. W swojej pracy opierałam się na materiałach z Archiwum Miejskiego w Zamościu, dokumentach, czasopismach, publikacjach historycznych oraz na wspomnieniach zamojskiej inteligencji tamtego okresu.
145. Ikonografia króla Bolesława Śmiałego. dr Jacek Witkowski Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
146. Ikonografia Mieszka I i Dobrawy. dr Jacek Witkowski Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Na temat pierwszego historycznego władcy Polski powstało wiele materiałów natury stricte historycznej, w przeciwieństwie do opracowań dotyczących ikonografii. Celem pracy było zgromadzenie istniejących wyobrażeń Mieszka I i Dobrawy Przemyślidki oraz analiza zmian, jakie w nich zachodziły na przestrzeni wieków, tego, jakie sceny najczęściej ukazywano oraz jakie typy przedstawień się wykształciły, którzy artyści mieli na to największy wpływ. Rozdział pierwszy pracy składa się z przybliżenia życiorysu Mieszka I i Dobrawy w oparciu o istniejące źródła historyczne, od kronik po współczesne opracowania. Drugi rozdział stanowi zbiór graficznych, malarskich i rysunkowych przestawień Mieszka I i Dobrawy tak samodzielnie, jak w i w scenach narracyjnych, wraz z analizą i komentarzem. Kolejny rozdział zawiera wyobrażenia w rzeźbie, w pierwszej kolejności Mieszka samodzielnie, następnie z Bolesławem Chrobrym, na końcu Dobrawą, z analizą i komentarzem. W następnym rozdziale przedstawione zostały podobizny na banknotach i monetach. Ostatni rozdział dotyczy wyobrażeń Mieszka i Dobrawy w kulturze popularnej. Pracę zamyka zakończenie zawierające podsumowanie i skrótową analizę zgromadzonych dzieł, ich różnic i cech wspólnych.
147. Ikonografia legendarnych władców kruszwickich: Popiela III i Piasta. dr Jacek Witkowski Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Praca zawiera zbiór przedstawień Popiela II i Piasta, omówienie ich pod kątem ikonografii oraz wskazanie dzieł, które wpływały na formę późniejszych przedstawień w kontekście tych właśnie władców. Dotyczy również zmian zachodzących w narracji legend tych dwóch kruszwickich władców.
148. Ikonografia Piotra Włostowica i jego rodziny. dr Jacek Witkowski Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Tematem niniejszej pracy jest ikonografia Piotra Włostowica i jego rodziny. Jest to pierwsza próba zebrania wizerunków Piotra i jego najbliższych krewnych, powstających od wieku XII (niektóre przedstawienia zostały stworzone jeszcze za życia członków rodziny) aż po czasy współczesne. Praca zawiera życiorys każdej z postaci, poczynając od Piotra Włostowica, poprzez jego żonę Marię, dzieci: Świętosława i Agatę, a na zięciu Jaksie kończąc. Po nocie biograficznej danego bohatera opisałam zebrane przedstawienia z nim związane. Rodzina Włostowiców, a szczególnie Piotr (który zdobył sławę dzięki chętnie opowiadanym legendom o jego podstępach, skandalach i tragediach), wymieniani byli w licznych dokumentach, kronikach i historiach Polski, a nawet trafili do literatury pięknej. Pamięć o Włostowicach trwa nadal na Śląsku, w Małopolsce (głównie Miechów), a także w Niemczech (okolice Brandenburga) - czyli miejscach związanych z ich działalnością. Piotr i Jaksa, których zachowało się najwięcej wizerunków, uwieczniani byli jako wielcy fundatorzy i rycerze, czasem ukazywani zgodnie z modą XII wieku, a kiedy indziej odziani w stroje charakterystyczne dla epoki powstawania przedstawień. Ikonografia rodziny Włostowiców może zostać przyrównana do zbioru wizerunków któregoś z XII-wiecznych władców Polski. Dorównuje ona zarówno ilością zachowanych przedstawień, ich różnorodnością jak i jakością oraz wartością historyczną zestawieniom wizerunków najważniejszych postaci średniowiecznej Polski. Świadczy to o wielkiej wadze i znaczeniu możnowładczej rodziny Włostowiców, która osiągnęła niezwykle wysoką pozycję w państwie i zapisała się na kartach naszej historii.
149. Figury Matki Boskiej z Dzieciątkiem i Chrystusa jako Vir Dolorum z kościoła św. Doroty we Wrocławiu. dr hab. Romuald Kaczmarek prof. UWr Historia Sztuki - stacjonarne II stopnia
Celem niniejszej pracy jest stworzenie pełnej monografii dwóch gotyckich figur, przedstawiających Matkę Boską z Dzieciątkiem oraz Chrystusa jako Vir Dolorum. Rzeźby te pierwotne pochodziły z kościoła pw. św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława we Wrocławiu, obecnie zaś znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. Figury te stanowiły dotychczas temat kilku jedynie artykułów, które nie wyjaśniły jednak wszystkich związanych z nimi problemów. Obie wrocławskie rzeźby datuje się najczęściej na ok. 1430 rok i uznaje za dzieło jednego artysty. Pełnoplastyczne figury Madonny i Chrystusa wykonano z piaskowca, a następnie polichromowano i złocono. Rzeźby aż do 1937 roku stały w niszach filarów kościoła św. Doroty. Około 1940 roku zostały zabrane z kościoła, najpewniej wskutek działań mających na celu uchronienie ich przed zniszczeniem w czasie II wojny światowej. W 1946 roku obie rzeźby, w wyniku tzw. akcji rewindykacyjnej, zostały przywiezione do Muzeum Narodowego w Warszawie. Figury do czasów obecnych przetrwały w dobrym stanie. Potwierdzone są ich konserwacje w XIX wieku (miała ona na celu usunięcie wcześniejszej barokizacji) oraz w 1937 roku. Figura Chrystusa konserwowana była również w 2014 roku. Zarówno figura Madonny jak i Chrystusa jest bardzo interesująca pod względem ikonografii. Atrybut Matki Boskiej ma formę krzewu–drzewka, mięsistej łodygi o wydłużonej koronie. Najczęściej uznawany jest on za przedstawienie Drzewa Życia pod postacią pędu winnej latorośli, rzadziej zaś za Drzewo Jessego lub Drzewo Krzyża Świętego. Niekiedy na podstawie analogii z dziełami grupy tzw. Madonn Winnego Krzewu uznaje się, iż na atrybucie Madonny umieszczony był krucyfiks. Brak jednak dowodów, które ostatecznie potwierdziłyby lub zaprzeczyły tej teorii. Równie interesującym symbolem są bestie znajdujące się zarówno pod stopami Madonny jak i Jezusa. Chrystus z tej pary figur przedstawiony został jako Vir Dolorum, który to typ ikonograficzny wywieść można z XII wiecznej sztuki wschodniej. Motyw ten szybko spopularyzował się w sztuce zachodu, a sam wizerunek Jezusa często łączony był z przedstawieniem Matki Boskiej. Świadczyć o tym mogą m.in. liczne zachowane na Śląsku rewersy skrzydeł ołtarzowych. Na figury Madonny i Chrystusa z kościoła św. Doroty oddziaływały wpływy sztuki niemieckiej, austriackiej i czeskiej. Doskonale widoczne jest to w postaci Vir Dolorum, bardzo często porównywanej do Chrystusa z katedry z Ulm, autorstwa Hana Multschera. Przedstawienie Matki Boskiej natomiast, niejednokrotnie łączone z grupą nadreńskich Madonn Winnego Krzewu, bez wątpienia nosi w sobie również echo przedstawień czeskich Pięknych Madonn. Obie figury związane są też z tradycją rzeźby dewocyjnej, której celem było bezpośrednie zwrócenie się ku wiernemu oraz wezwanie do współodczuwania w modlitwie. Uwidacznia się to nie tylko w pasyjnej symbolice obu dzieł, lecz również w czysto formalnym zwróceniu się figur w kierunku wiernego. Badania nad rzeźbami Chrystusa i Mad
150. Między femme fatale a femme fragile. Podwójna natura kobiety oczami wyobraźni Zdzisława Beksińskiego na wybranych przykładach malarstwa z lat 1969 — 2005. dr Sylwia Świsłocka-Karwot Historia Sztuki - stacjonarne I stopnia
Celem niniejszej pracy jest zbadanie twórczości Zdzisława Beksińskiego z okresu fantastycznego (koniec lat 60. do pocz. lat 80.) jak i z lat 90., 2000 – 2005. Przedmiotem moich badań będą dzieła ukazujące postać kobiecą, której podwójna i czasem ukryta natura objawia się w poszczególnych obrazach malarza. Chciałabym zastanowić się czy są to kobiety łagodne, kruche (femme fragile) czy przebiegłe, bezwstydne (femme fatale). Kobiety na wybranych obrazach jawią się jako fantazje senne, dlatego chciałabym poszukać w obrazach artysty elementów marzenia sennego. Jakie ślady sen pozostawił w przestrzeni obrazu? Mając w pamięci, że sen jest projekcją duszy, nie chciałabym doszukiwać się symbolicznych treści obrazów i analizować psychiki malarza. Analizując obrazy pragnę skupić się na ich wyglądzie zewnętrznym, który często jawi się jako przedstawienie snu śniącego. Następnie chciałabym zwrócić uwagę na temat śmierci poruszony w twórczości artysty i zauważony przez wielu badaczy. Temat śmierci zamknięty został w cielesności przedstawionych kobiet. Pragnę więc, zastanowić się jaką rolę odgrywa w twórczości artysty ciało kobiety i jakie ślady pozostawiły dwa popędy – życia i śmierci – sformułowane przez Freuda. W końcu chciałabym poruszyć kwestię odbioru dzieł artysty. Czy faktycznie postacie z obrazów straszą? Czy może ukazują widzowi smutną opowieść o życiu i śmierci? Czy poruszają jedynie temat tabu jakim jest śmierć, chcąc przypomnieć o jej istnieniu? Pomocną w moim badaniu będzie psychoanaliza Zygmunta Freuda, szczególnie jej aspekty teorii snów, teorii popędów – mówiącej o dwóch koegzystujących na świecie siłach – Eros i Tanatos. W zanalizowaniu cielesności pomocną mi jest publikacja Izabeli Kowalczyk "Ciało i władza. Polska sztuka krytyczna lat 90". Ostatnim aspektem będzie teoria „Niesamowitości”, w której „Niesamowite” jest czynnikiem wywołującym uczucia niepokoju i strachu poprzez jednoczesne posiadanie cech obcości i tajemniczości oraz cech zjawiska dobrze znanego.