Uniwersytet WrocławskiInstytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego






Historia sztuki Wrocław, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego






Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, seria nowa, Województwo Wrocławskie (Dolnośląskie), powiaty Wołów, Góra, Głogów, Polkowice



Cel naukowy projektu

Celem projektu Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, seria nowa, Województwo Wrocławskie (Dolnośląskie), powiaty Wołów, Góra, Głogów, Polkowice jest wykonanie pełnej inwentaryzacji zabytków nieruchomych i ruchomych czterech wyżej wymienionych powiatów, a następnie opublikowanie jej wyników w ramach tomu IV Serii Nowej Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce, wydawanej przez Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Realizacja projektu przewidziana jest na lata 2015-2020 w ramach programu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki, moduł Tradycja 1a, umowa nr 0452/NPRH/H1a/83. Projekt realizowany będzie w dwóch etapach. W pierwszym, w latach 2016-2017, zinwentaryzowane i opracowane zostaną powiaty Góra i Wołów. Druk katalogów przewidziany jest na rok 2018. W drugim, w latach 2018-2019, pracami objęte zostaną powiaty Głogów i Polkowice, zaś druk katalogów przewidziany jest na rok 2020. Obecnie realizowany projekt jest kontynuacją prac nad "Katalogiem Zabytków Sztuki w Polsce" dla województwa dolnośląskiego, rozpoczętych w ramach NPRH w 2012 roku, na podstawie realizowanych wcześniej grantów badawczych KBN. W ramach poprzednich inwentaryzacji do roku 2011 wydane zostały cztery zeszyty, obejmujące Oleśnicę, Bierutów i okolice (1983), Sobótkę, Kąty Wrocławskie i okolice (1991), Milicz, Żmigród, Twardogórę i okolice (1997), oraz powiat strzeliński (2008). W 2011 roku złożono wniosek o finansowanie prac do Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (moduł 1.1.). Został on zaakceptowany i skierowany do realizacji jako grant nr 11H 11 026180, zatytułowany Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, Seria Nowa, Województwo Wrocławskie (Dolnośląskie), Powiat Trzebnica, gminy Syców, Międzybórz i Dziadowa Kłoda. Powiaty - Oława, Środa Śląska. W ramach tego projektu zrealizowano już w całości zadanie publikacji wyników inwentaryzacji powiatów Oława i Środa Śląska (lata 2013-2014). W roku 2016 zakończy się inwentaryzacja powiatu Trzebnica oraz trzech wschodnich gmin powiatu Oleśnica: Syców, Międzybórz i Dziadowa Kłoda (inwentaryzacja tych ostatnich ukaże się jako 2 część zeszytu nr 1, wydanego w 1983 roku, opatrzonego tytułem Oleśnica, Bierutów i okolice).

Znaczenie projektu

Sporządzenie katalogu zabytków ruchomych i nieruchomych dla powiatów wołowskiego, górowskiego, głogowskiego i polkowickiego przyczyni się do usystematyzowania wiedzy na temat historii i dziedzictwa kulturowego Dolnego Śląska, a zwłaszcza jego części północnej, położonej nad środkową Odrą. Nie istnieje obecnie żadne naukowe opracowanie tego obszaru, na co wpływ miało niewątpliwie poprowadzenie współczesnych granic administracyjnych w taki sposób, że zatarły się kontury dawnych śląskich terytoriów: księstwa głogowskiego (dzisiejszy powiat Głogów oraz części powiatów Góra i Polkowice), księstwa wołowskiego (dzisiejszy powiat Wołów i część powiatu Góra) i księstwa legnickiego(część dzisiejszego powiatu Polkowice). Ma to negatywny wpływ na kształtowanie się historyczno-kulturowej tożsamości mieszkańców tej części Dolnego Śląska, i tak utrudnionej przez fakt dużej fluktuacji ludności, związanej z korzystnymi warunkami pracy w KGHM Polska Miedź S.A. Brak katalogu zabytków ma też negatywny wpływ na działalność wielu instytucji publicznych: władz samorządowych (planowanie przestrzenne, przygotowanie inwestycji), władz kościelnych (teren objęty projektem należy do trzech diecezji: legnickiej, wrocławskiej i zielonogórsko-gorzowskiej), państwowych służb celnych i konserwatorskich. Utrudnia także prowadzenie badań historycznych, historyczno-artystycznych, archeologicznych, etnologicznych i kulturoznawczych.

Przedmiot badań

Wśród zabytków rozproszonych na terenie powiatów Wołów, Góra, Głogów, Polkowice, które zostaną objęte inwentaryzacją, znajdują się obiekty architektoniczne o charakterze rezydencjonalnym (zamki, pałace, dwory), sakralnym (kościoły, kaplice) oraz liczne zabytki ruchome stanowiące ich wyposażenie. Ponadto w katalogach uwzględnione zostaną zabytki o charakterze sepulkralnym (cmentarze, mauzolea), domy mieszkalne i kamienice, budynki użyteczności publicznej, zabudowania gospodarcze, zabytki dziedzictwa przemysłowego, fortyfikacje, parki i ogrody (wraz z tzw. małą architekturą) i wiele innych. Zabytki i pamiątki historyczne na tym terenie są żywym świadectwem minionych epok i stylów artystycznych - od średniowiecza po czasy najnowsze. Do najcenniejszych należą: zamek książąt piastowskich, kolegiata i nowożytne fortyfikacje w Głogowie, pocysterski kompleks klasztorny w Lubiążu (jeden z największych tego typu zabytków w Europie), dawna prepozytura cysterska w Sicinach, kościół pielgrzymkowy w Grodowcu, miejskie kościoły parafialne w Wołowie i Górze, zespoły pomników sepulkralnych w Mojęcicach, Czerninie, Osetnie, Brzegu Głogowskim, Grębocicach, Jędrzychowie, Kromolinie i Kurowie Wielkim, a także najwybitniejsze na Śląsku mauzoleum klasycystyczne, wzniesione dla pruskiego ministra do spraw Śląska, barona Karla Georga von Hoyma, w Brzegu Dolnym.

Planowany wynik

Wynikiem projektu będą cztery zeszyty "Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce", a konkretnie: zeszyty 8, 9, 10 i 11 tomu IV serii nowej, poświęconego województwu dolnośląskiemu. Każdy zeszyt składał się będzie z dwóch części: tekstowej i ilustracyjnej. Wszystkie będą opatrzone logo wydawcy: Instytutu Sztuki PAN i logo wykonawcy: Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego. Każdy z zeszytów będzie zawierał obszerny wstęp historyczny autorstwa redaktora naukowego projektu, opisy zabytków według miejscowości, uszeregowanych w układzie alfabetycznym, uzupełnione planami topograficznymi miast i rzutami poziomymi ważniejszych budowli, wyczerpującą bibliografię (adnotowaną do poszczególnych miejscowości), polskoniemiecką konkordancję nazw miejscowych i bogaty materiał fotograficzny.

Skład osobowy

prof. dr hab. Jan Harasimowicz - kierownik projektu prof. dr hab. Jan Wrabec
prof. UWr. dr hab. Andrzej Kozieł
prof. UAM dr hab. Grzegorz Podruczny
dr hab. Piotr Oszczanowski
dr Artur Kolbiarz
dr Elżbieta Kołaczkiewicz
dr Joanna Lubos-Kozieł
dr Agnieszka Patała
dr Agnieszka Seidel-Grzesińska
dr Jacek Witkowski
dr Marcin Wisłocki
mgr Aleksandra Adamczyk
mgr Urszula Bończuk-Dawidziuk
mgr Ewelina Bożek-Leszczyk
mgr Justyna Chodasewicz - koordynator projektu
mgr Arkadiusz Dobrzyniecki
mgr Radosław Gliński
mgr Małgorzata Gniazdowska
mgr Wojciech Gruk - koordynator projektu
mgr Marta Kaluch-Tabisz
mgr Sylwia Krzemińska-Szołtysek
mgr Marta Małkus
mgr Anna Michalska
mgr Magdalena Poradzisz-Cincio
mgr Katarzyna Zinnow

Biuro projektu

Celem lepszej koordynacji prac nad katalogiem w Instytucie Historii Sztuki UWr. funkcjonuje biuro projektu, którego pracownicy, mgr Justyna Chodasewicz i mgr Wojciech Gruk, z chęcią udzielą wszelkich dodatkowych informacji. Odpowiadają oni również za dalsze, szczegółowe ustalenia dotyczące realizacji projektu.
Nr telefonu: +71 375 26 26
E-mail: katalogzabytkow@gmail.com
Godziny otwarcia biura: 9.00-16.00 (wtorek-czwartek)