Uniwersytet WrocławskiInstytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego













dr hab. Anna Markowska, profesor w Uniwersytecie Wrocławskim

BIOGRAFIA

Anna Markowska, historyk sztuki, absolwentka historii sztuki na UJ i studiów doktoranckich w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie. Na jej doświadczenie zawodowe składa się praca w Muzeum UJ (1984-89), wykładanie wiedzy o sztuce w liceum plastycznym w Krakowie (1984-89), praca w Biennale a później Triennale Grafiki w Krakowie (rzecznik prasowy, praca przy biuletynie prasowym, w 1991 redaktor naczelny wydawanego przy Triennale pisma "Pawilon"), praca tłumacza i przewodnika, kuratorowanie wystaw1, współpraca przy takich międzynarodowych przedsięwzięciach jak wystawa Gilberta i George'a The Cosmological Pictures w Pałacu Sztuki w Krakowie (1991) i wystawa Alana Davie w Galerii M w Krakowie2 oraz pisanie recenzji, esejów3, wreszcie - towarzyszenie artystom przy ich pracy m.in. poprzez wizyty w pracowniach i pisanie wstępów do ich katalogów4, a także prowadzenie spotkań z artystami i pisarzami o sztuce5.

W latach 1992-1994 Markowska prowadziła wykłady z historii sztuki w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie. Pomiędzy 1997 a 2006 rokiem związana była z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach. Na intelektualny rozwój Anny Markowskiej wpływ wywarło spotkanie prof. Mieczysława Porębskiego podczas krakowskich studiów6 oraz prof. Wiesława Juszczaka podczas warszawskich studiów doktoranckich. Mimo, że podczas studiów interesowała się sztuką nowożytną szczególnie włoską (praca magisterska Porządki narodowe w teorii architektury nowożytnej (XV-XVIII w), pisana pod kierunkiem doc. dr hab. Adama Małkiewicza, obroniona w 1984 roku) brak możliwości wyjazdów stypendialnych w latach 80. oraz jednocześnie rozwijające intelektualnie kontakty ze środowiskiem artystycznym Krakowa skłoniły ją ostatecznie do zajęcia się współczesną sztuką polską (jednak, podczas swojej pierwszej pracy, w Muzeum UJ w Krakowie zidentyfikowała rzeźbę z tamtejszej kolekcji, funkcjonującą jako "krąg Michała Anioła", jako dzieło Alessandro Algardiego7). Obroniona w 1995 roku dysertacja doktorska II Grupa Krakowska. Próba monografii otworzyła jej możliwość pracy jako wykładowca uniwersytecki i wyznaczyła przyszłe zainteresowania, skupione na specyfice miejsca8, artystycznych strategiach (kwestia grupy artystycznej, liderów, powodów ustalania się określonych hierarchii9). W wyniku dalszych badań powstała książka Sztuka w Krzysztoforach. Między stylem a doświadczeniem (Cieszyn-Kraków 200010), liczne artykuły o liderze Grupy Krakowskiej - Tadeuszu Kantorze11, słynnych malarzach12 , a także prace o artystach Grupy Krakowskiej niesłusznie - wedle autorki - zmarginalizowanych. Szczególnie ważni okazali się tutaj Jonasz Stern (bohater książki Język Neuera. O twórczości Jonasza Sterna, Cieszyn 199813) oraz Jadwiga Maziarska14. W przypadku Jonasza Sterna, chodziło autorce o zadanie pytania o miejsce sztuki po Holokauście (strategię autorki przeanalizował M. Porębski, Krytycy i sztuka, Kraków 2004); w przypadku Maziarskiej - na zwrócenie uwagi m.in. na jej oryginalną metodę twórczą, w której rolę szkiców do jej "abstrakcyjnych" obrazów pełnią zdjęcia z ilustrowanych magazynów (nie zostało to zauważone przez wcześniejszych badaczy). W analizie pozycji Maziarskiej w Grupie Krakowskiej bardzo nośne okazała się również metodologia feministyczna, której autorka użyła bardziej konsekwentnie analizując sposoby funkcjonowania sztuki Katarzyny Kobro, Aliny Szapocznikow czy Alicji Żebrowskiej15.

Podczas pracy w Uniwersytecie Śląskim, filia w Cieszynie, regularnie pisywała recenzje o wystawach w galerii uniwersyteckiej, publikowane w "Gazecie Uniwersyteckiej. Miesięczniku Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach"16, prowadziła też wykłady dla przyszłych operatorów na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, a ponadto współpracowała z Górnośląskim Centrum Kultury17 i śledziła twórczość artystyczną wybitnych śląskich twórców18. Współpraca z Politechniką Krakowską zaowocowała kilkakrotnym udziałem w corocznych Międzynarodowych Konferencjach Naukowych Instytutu Projektowania Architektonicznego19.

Rozprawa habilitacyjna Definiowanie sztuki-objaśnianie świata. O pojmowaniu sztuki w PRL-u. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2003 (streszczenie w j. angielskim i j. niemieckim)20 podsumowywała jej dotychczasowe badania nad sztuką polską okresu PRL-u.; szczególnie ważne - zdaniem autorki - było w tej pracy przeanalizowanie ideologicznych uwikłań i powiązań metod badawczych i konserwatorskich z rozumieniem sensu dzieła sztuki na przykładzie renowacji najstarszego polskiego budynku uniwersyteckiego - Collegium Maius UJ, a ponadto analiza strategii artystycznych i badawczych - w tym strategii oporu i władzy - w czasach niewoli i cenzury.

Od 2006 roku w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego Markowska prowadzi wykład monograficzny o sztuce amerykańskiej ostatniego półwiecza, koncentrując się na procesach desublimacyjnych i etosie rzeczywistości. Przedmiotem jej zainteresowania byli tacy artyści jak Mary Kelly, Robert Gober21, Matthew Barney22 czy Robert Smithson23 .

Markowska kontynuuje też badania nad sztuką polską24, także po przełomie 1989 roku25, prowadząc zajęcia Wybrane zagadnienia kultury artystycznej. W semestrze jesiennym 2007/2008 była gościnnym profesorem na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie.


1 Poza obrazem Galeria BWA Kraków 1990; Vladimir Gažovič, Dušan Kállay, Janni Konstantynowski Puntos, Stasys Eidrigevičius, Słowacka Galeria Sztuki, Kraków 2003 - katalog w języku polskim i angielskim.
2 Alan Davie [katalog, wersja polska i angielska], Galeria M. Kraków 1991; Spotkanie z Alanem Davie, "Art&Business" 1991, nr 7-8.
3 M.in. Galerie i marszandzi, "Kraków" 1987, nr 4, Potocka's Art Galleries, "Art Line International", 1988, Vol. 4, no.1; Chvala samoty, "Vytvarny Život" [Bratislava], nr 8, 1990; Dialektyczna obsceniczność. Prolegomena do ekonomii porównawczej, w: http://free.art.pl/artmix/archiwum.htm; Mudrci, proroci a abstraktne esperanto, "Vytvarny Život" [Bratislava], 1991 nr 2-3;) i wywiadów w prasie (Artysta Prezes. Rozmowa ze Zbigniewem Makarewiczem. "Tumult" 1991, nr 9; Trzeba powiedzieć, czego chcemy. Rozmowa z R. Loeglerem, "Kraków", 1990, No 2.
4 Łzy i kamienie prowizoryczne wyniki sondy, w: [katalog] Alina Raczkiewicz, Galeria Autorska Mariana Gołogórskiego, Kraków 1998; To, co być może, w: [katalog] Jerzy Wroński, Kopciogramy, Galeria Starmach, Kraków 1998; Co się zdarzyło w Bydgoszczy, w: [katalog wystawy grafik Zbigniewa Bielawki] Jaccobco 2000, Galeria Jana Fejkla Kraków 1998; Bettina Bereś. Bez gruntu, Galeria Sztuki Współczesnej Wieża Ciśnień, Konin, kwiecień 2002.
5 Z cyklu "Jestem, więc tworzę" prowadzenie spotkania z artystą Zbigniewem Liberą, w listopadzie 2002 r. w Bunkrze Sztuki w Krakowie; spotkanie z Ewą Toniak w związku z jej książką Olbrzymki: Kobiety i socrealizm, w kwietniu 2008 r., w Studio BWA, Wrocław.
6 Por. Granica współczesności jako rytualna androgeneza, w: Mistrzowi Mieczysławowi Porębskiemu uczniowie, red. T. Gryglewicz et al., Kraków 2000
7 Por. Genus demonstrativum. O rzeźbie "Herkules duszący węża z dawnego kolegium teologicznego UJ", "Opuscula Musealia" 1987 nr 2, streszczenie w j. angielskim.
8 Krzysztofory - podziemna świątynia sztuki, w: Klejnoty i sekrety Krakowa. Teksty z antropologii miasta, red. R. Godula, Wydawnictwo Wawelskie, Kraków 1994.
9 Por. Dlaczego Grupa (Uwagi i komentarze), w: Grupa Krakowska 1932-1994, Narodowa Galeria Sztuki Współczesnej Zachęta, Warszawa 1994; Krzysztofory: indiańskie samobójstwo?, w: Sztuka dzisiaj, red. M. Poprzęcka. Warszawa 2002.
10 Por. recenzje książki - Marcin Lachowski: Krzysztofory - miejsce mityczne. "Znak" 2002, nr 1; M. Porębski, Dziś to znaczy kiedy? "Res Publika Nowa" 2002; W. Ćwiertniewicz, Dziennik Malarza, Otwarta Pracownia, Kraków 2002.
11 M.in. Rewizjonistyczny szok w Krzysztoforach [w:] W cieniu krzesła. Malarstwo i sztuka przedmiotu Tadeusza Kantora. Materiały z sesji zorganizowanej przez Instytut Sztuki UJ, red. T. Gryglewicz, Kraków 1997; Tadeusz Kantor. Der Wanderer durchs Jahrhundert, w: Verteidigung der Moderne Positionen der Polnischen Kunst nach 1945, Katalog zur Ausstellung im Museum Würth, Künzelsau 2000.
12 Tadeusz Brzozowski [ wersja polska i angielska], Galeria BWA Kraków, 1992.
13 Stern był także bohaterem artykułu Wyprowadzenie z piekła. O twórczości Jonasza Sterna, "Roczniki Humanistyczne KUL", t. 47, z. 4., streszczenie angielskie.
14 Jadwiga Maziarska "Fotomontaże, obrazy, inspiracje malarskie", Galeria Krzysztofory, Kraków 17 czerwca-5 lipca 1998 - ulotka do wystawy; Poza tak zwanym czasem [o malarstwie Jadwigi Maziarskiej]. "Pawilon" 1991, nr 1.
15 Czytanie Derridy, oglądanie obrazów a pożytki z historii, w: Historia Sztuki po Derridzie, pod red. Ł. Kiepuszewskiego, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2006; Antypatriarchalna furia, http://free.art.pl/artmix/archiw_1/anna_apf.html.
16Akupunktura i litomagia. Grafiki Vladimira Gažoviča. "Gazeta Uniwersytecka UŚ", lipiec-wrzesień 2002, Mariusz Mruczek (1964-2002). "Gazeta Uniwersytecka UŚ", listopad 2002.
17 Uczestnictwo w sympozjum Pamięci Tomasza Struka - Ślady pamięci, Katowice 15 listopada 2005; w ramach XIV Górnośląskiego Festiwalu Sztuki Kameralnej Ars Cameralis Silasiae Superioris; wystąpienie pt; Czasowniki na służbie. Tomasz Struk - ścieranie, odsłanianie, gładzenie.
18 Biblijne czyli współczesne,[wstęp do katalogu] Krystyna Filipowska. Góry Biblijne. Grafika, Galeria Duszpasterstwa Środowisk Twórczych, Łódź, listopad 2002; Ni będący, ni aktorzy - tekst o Krystynie Pasterczyk w katalogu "Prywatne przestrzenie" Stanisław Dróżdż, Leszek Lewandowski, Piotr Lutyński, Krystyna Pasterczyk, Andrzej Szewczyk, Jan Śliwka Galeria Sektor I, listopad 2001; Krystyna Pasterczyk. Mea culpa [katalog], Górnośląskie Centrum Kultury, Plac Sejmu Śląskiego 2, marzec 2006 (wersja polska i angielska); .Antologia niepokojów czyli Der Wohltemperierte Flügel, cz.1 - o książce Wiedza zatroskana malarza Norberta Witka, "Gazeta Uniwersytecka UŚ 2001, nr 4: O rzeźbiarzu, który nie lubi postumentów - o Andrzeju Szarku, "Gazeta Uniwersytecka UŚ" 2003, nr 8 (108).
19 Nieodwracalne. O definicjach i granicach sztuki. "Architektura. Czasopismo Techniczne" 2003, z.8-A-numer specjalny Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, streszczenie w języku angielskim; Mikromegas: artysta-architekt, w: Definiowanie przestrzeni architektonicznej. Architektura jako sztuka. "Architektura. Czasopismo Techniczne" 2004, z. 10-A, streszczenie w j. angielskim; Ćwiczenia z niebudowania, dyskurs heterotopii. Rachel Whiteread i przestrzenie graniczne, "Architektura. Czasopismo Techniczne" 2005-numer specjalny Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej; tu: streszczenie w j. angielskim; Kalifornijski niepokój: pamięć i krytyka jako tworzywo architektury, w: "Architektura. Czasopismo Techniczne", numer specjalny, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, 2006, z. 9-A, streszczenie w języku angielskim.
20 Książka recenzowana przez profesorów: Waldemara Baraniewskiego, Wojciecha Suchockiego i Elżbietę Wolicką, recenzja prasowa książki J. Wowrzeczka, Definiowanie-objaśnianie-pojmowanie, "Obieg" 2004, nr 1 (69)
21 Amerykańskie Madonny. Macierzyństwo w twórczości Mary Kelly i Roberta Gobera, "Quart" 2007, nr 2(4)
22 Protezy i amputacje a konstruowanie męskiego ciała w twórczości Matthew Barneya i Roberta Gobera, w: Ucieleśnienia II. Płeć między ciałem i tekstem, red. J. Bator, A. Wieczorkiewicz, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2008.
23 Mokre oczy w Muzeum. Częściowo zagrzebana szopa Roberta Smithsona a muzealne dylematy, w: Muzeum sztuki. Od Luwru do Bilbao, red. M. Popczyk, Muzeum Śląskie, Katowice 2006.
24 Orfickie transkrypcje granicy Późne gwasze Andrzeja Wróblewskiego, w: Andrzej Wróblewski, red. J. Kordjak-Piotrowska, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2007.
25 Por. poświęcony twórczości Zbigniewa Libery i Oskara Dawickiego artykuł Znikająca figura, w: Figury i figuracje, red. M. Kitowska-Łysiak [et al.], Warszawa 2006.