Termin „agresja” wywodzi się z języka łacińskiego i rozumiany jest jako zachowanie ukierunkowane na spowodowanie komuś lub czemuś krzywdy, szkody. Za powstawanie i występowanie zachowań agresywnych odpowiedzialnych jest bardzo dużo czynników. Jednym z czynników są emocje, które mają charakter pozytywny lub negatywny. W wieku dojrzewania priorytetem jest akceptacja przez innych, jeśli jej braknie czujemy się niedowartościowani, co prowadzi do frustracji, a ta z kolei do agresji. Rozwój fizjologiczny charakteryzuje się zmianami w układzie nerwowym, które widoczne są w postaci nadwrażliwości i pobudliwości organizmu. Dlatego młodzież charakteryzuje się zmiennością nastrojów oraz zachowaniami antagonistycznymi tj. rywalizacja, niekorzystne oddziaływanie na inną osobę. Najważniejsze jest dla nich dobro własne, a nie innych. Może być ono wywołane chęcią przedstawienia siebie z jak najlepszej perspektywy. Rozwój społeczno-moralny jest procesem przemian osobowości człowieka, prowadzący do uformowania się systemu wartości zgodnie z oczekiwanymi społecznie normami. Bardzo często w sytuacji, gdy mamy nie odpowiednie wzorce nasz rozwój jest negatywnie spostrzegany przez społeczeństwo. Rozwój psychiczny jest procesem w trakcie, którego przekształcają się struktury osobowości człowieka. Zaburzony rozwój psychiczny prowadzi do zachowań agresywnych. Co jest konsekwencją nieumiejętności panowania nad samym sobą. W zależności od autorów występuje bardzo wiele przyczyn zachowań agresywnych. Do najczęstszych z nich możemy zaliczyć: -rozwój fizjologiczny, -frustrację, -chęć zwrócenia uwagi społeczeństwa, -naśladowanie przykładów zaobserwowanych w środkach masowego przekazu, -czynniki rodzinne i osobnicze. Każdy autor wyróżnia różne rodzaj agresji między innymi takie jak: pseudoagresja, agresja przypadkowa, obronna, konformistyczna, instrumentalna, konstruktywna, destruktywna oraz wroga. Coraz częściej zachowania agresywne możemy zaobserwować w szkołach, wśród uczniów, a także nauczycieli. Do zachowań agresywno-przemocowych występujących w szkole Marek Kulesza wyodrębnia: agresję i przemoc fizyczną, psychiczną, werbalną, przeciw rzeczom, z użyciem broni oraz seksualną. Takie zachowania występują w każdej szkole lecz w innym natężeniu. Notowanie takich zachowań jest dużym problemem dla nauczycieli, pedagogów, a także rodziców, dlatego bardzo ważne jest, aby przeprowadzać w szkole programy profilaktyczne, które pozwolą młodzieży zrozumieć problem oraz pomogą w zaakceptowaniu kolegów pomimo ich odrębności. Swój program profilaktyczny przeprowadziłam w Szkole Podstawowej w Miłowicach wśród uczniów z klasy V. Miłowice to mała miejscowość w powiecie oleśnickim, gdzie uczęszczają dzieci z pobliskich wiosek. W szkole istnieje duży problem z zachowaniami agresywnymi wśród uczniów. Wśród uczniów brakuje współpracy i pomimo, tego że od kilku lat chodzą do jednej klasy brakuje im, też integracji. Uczniowie nie potrafią również ponosić odpowiedzialności

Rodzina potocznie określana jest mianem podstawowej komórki społecznej. To sformułowanie zawdzięczamy jednak twórcy socjologii Augustowi Comte. Twierdzi on, że rodzina to podstawowa grupa społeczna, na której opiera się całe społeczeństwo. Rodzina to „mikrosystem”, w którym człowiek trwa od urodzenia. W niej uczy się podstawowych czynności życiowych, nawiązywania relacji społecznych, rozwija się i dojrzewa. Rodzina jest bezpiecznym azylem, w którym zaspokajane są podstawowe potrzeby człowieka, takie jak potrzeba przynależności, więzi emocjonalnej, miłości, akceptacji i wsparcia. W sytuacji pojawienia się choroby psychicznej, jaką jest schizofrenia, w rodzinie, dotychczasowy wypracowany przez rodzinę i charakterystyczny dla niej system funkcjonowania zostaje naruszony. Budzi to u członków rodziny przeróżne emocje, takie jak niedowierzanie, sprzeciw, przerażenie, bezradność, irytację czy rozpacz. Pojawiają się pytania odnośnie schizofrenii: czym jest, skąd się wzięła, dlaczego pojawiła się akurat w tej rodzinie. Możemy odnaleźć obszerną literaturę na temat leczenia, rehabilitacji, pomocy i wsparcia osób z doświadczeniem schizofrenii. Jest to bowiem bardzo złożona choroba psychiczna, pozostawiająca badaczom wciąż wiele przestrzeni do odkrycia – wciąż nie znane są do końca jej przyczyny, przebieg choroby jest często nieprzewidywalny, a metody leczenia powinny być indywidualnie dopasowane do pacjenta. Natomiast mniej zbadanym obszarem jest pomoc rodzinie w sytuacji pojawienia się w niej osoby chorej na schizofrenię. Rodziny te znajdują się w trudnej sytuacji opieki nad osobą chorą na schizofrenię i potrzebują profesjonalnego wsparcia terapeutycznego. Odpowiednia atmosfera w rodzinie może być także czynnikiem zmniejszającym ryzyko występowania nawrotów choroby i szansą chorującego członka rodziny na powrotu do normalnego życia. Celem mojej pracy jest zwrócenie uwagi na ogromną wartość i potencjał jaki ma rodzina w przywracaniu zdrowia osoby z zaburzeniem psychicznym. Będzie to jednak możliwe, gdy członkowie rodziny osoby chorej na schizofrenię będą otoczeni profesjonalną opieką i będą współpracować z lekarzami i terapeutami. Specjaliści powinni przekazać rodzinom gruntowną wiedzę na temat schizofrenii, o jej objawach i przebiegu w ramach psychoedukacji. Z kolei rodzinne sesje terapeutyczne dają szansę na poznanie sposobów radzenia sobie z różnymi trudnościami wynikającymi z choroby psychicznej jednego z jej członków. Rodzina w trakcie profesjonalnych działań terapeutycznych może odnaleźć swoje mocne strony, dzięki którym łatwiej jest pokonać wszelkie problemy. Praca składa się z trzech rozdziałów. W pierwszym opisane są najważniejsze zagadnienia związane z fenomenem schizofrenii w oparciu o literaturę przedmiotu. Przedstawiam krótki rys historyczny schizofrenii, definicję choroby, jej postacie, charakterystyczne objawy, przyczyny jej powstawania, a także metody leczenia i przebieg. Drugi rozdział zawiera przegląd systemów teoretycznych, uwzględni

Przedmiotem pracy jest analiza zjawiska wypalenia zawodowego wśród doradców. Wypalenie charakteryzuje się pojawiającą się frustracją i wyczerpaniem, brakiem chęci i motywacji do dalszej pracy. Doradcy są grupą szczególnie narażoną na wypalenie zawodowe. Dzięki dziedzinie, jaką jest poradnictwo, niosą pomoc innym poprzez towarzyszenie w podejmowaniu decyzji, które wpływać będą na ich dalsze losy. W swojej pracy poszukuję odpowiedzi na pytanie, jak radzić sobie z wypaleniem zawodowym. Efektem analizy literatury przedmiotu jest zaprojektowany przeze mnie warsztat który ma na celu pomoc przyszłym doradcom w zapobieganiu wypaleniu zawodowemu poprzez naukę wczesnego rozpoznawania pierwszych oznak wypalenia oraz poprzez pomoc w wypracowaniu różnych strategii radzenia sobie z nim. Moja praca składa się z trzech rozdziałów. W pierwszym rozdziale pt. „Specyfika pracy doradcy” prezentuję sposoby definiowania poradnictwa oraz trzy koncepcje poradnictwa. Porównuję sposoby definiowania doradcy oraz przedstawiam jakie stawiane są przed nim zadania i wymagania. W pierwszym rozdziale przedstawiam też jak zmieniała się specyfika pracy doradcy oraz omawiam modele w jakich może pracować doradca. W drugim rozdziale pt „Wypalenie zawodowe w pracy doradcy” dokonuję analizy zjawiska wypalenia zawodowego. Przybliżam definicje, źródła i przyczyny wypalenia zawodowego. Przedstawiam też etapy wypalenia zawodowego, oraz konsekwencje jakie ze sobą niesie. Przybliżam metody zapobiegania wypaleniu zawodowemu, oraz prezentuję formy pomocy i wsparcia dla doradców w profilaktyce wypalenia. W rozdziale trzecim pt. „Projekt warsztatów – Jak zapobiegać wypaleniu zawodowemu” przedstawiam wybrane zagadnienia metodyki projektowania działań edukacyjno-doradczych oraz prezentuję zaprojektowany przeze mnie warsztat. Za podstawę projektowania warsztatu przyjęłam cykl uczenia się przez doświadczenie Davida Kolba. W pracy przedstawiam cele oraz opis poszczególnych sesji warsztatu. W aneksie do pracy zamieszczone zostały szczegółowe opisy proponowanych przeze mnie ćwiczeń, konspekty prezentacji oraz wykładów.

W niniejszej pracy dokonałam wieloaspektowej prezentacji działań wyrównujących deficyty emocjonalne u dzieci w wieku wczesnoszkolnym prowadzonych w Klubie Środowiskowym Curatus. Klub Środowiskowy Curatus jest jednym z 16 klubów środowiskowych funkcjonujących na terenie miasta Wrocław. Jest to placówka wsparcia dziennego zajmująca się pomocą rodzinom w realizacji funkcji opie¬kuńczo-wychowawczych na rzecz dziecka. W Klubie Środowiskowym Curatus podejmowane są działania w zakresie organizacji czasu wolnego dziecka, pomocy w nauce, rozwijaniu zainteresowań swoich pod¬opiecznych, organizacji zajęć sportowych, rekreacyjnych i kulturalno-edukacyjnych. Klub Środowiskowy Curatus w głównej mierze troszczy się o podtrzymywanie więzi emocjonalnej dziecka z rodziną oraz z innymi bliskimi mu osobami. Kształtowanie osobowości wychowanków Klubu Środowiskowego następuje za pomocą takich formy pra¬cy jak: zajęcia dydaktyczne (np. odrabianie lekcji, czytanie, dyskusja, gry i zabawy dydaktyczne); wycieczki i spacery; gry i zabawy ruchowe; gry i zabawy klubowe (zabawy te¬matyczne, konstrukcyjne, twórcze, towa¬rzyskie, umysłowe); zajęcia plastyczne (rysowanie ołów¬kiem, kredkami, piórkiem, malowanie akwarelą, wycinanki, wydzieranki, lepienie z plasteliny i gliny, stemplowanie itp.); zajęcia muzyczne (śpiewanie piose¬nek, zabawa ze śpiewem, muzykowanie, zabawy taneczne ze śpiewem); zajęcia artystyczne (inscenizowanie baśni, pieśni, wierszy, opowieści, teatrzyki cieni i lalek, wieczory recytatorskie); zajęcia techniczne; zajęcia czytelnicze (słowne, wizualne, audiowizualne). Zajęcia socjoterapeutyczne prowadzone w Klubie Środowiskowym polegają na celowym oddziaływaniu terapeutów mającym stworzyć dziecku okazję do nabycia nowych doświadczeń. Pod ich wpływem w zachowaniu i samopoczuciu dziecka mają nastąpić określone, pozytywne zmiany. Powinny mu one pomóc w lepszym funkcjonowaniu w szkole, rodzinie i grupie rówieśniczej, a także przynieść efektywniejszą realizację życiowych celów. Dziecko musi dokonać oceny i weryfikacji sposobów swoich zachowań oraz sądów na temat rzeczywistości, musi również odreagować. W niniejszej pracy zostały zaprezentowane scenariusze zajęć realizowane w Klubie Środowiskowym Curatus, których zadaniem było umożliwienie dzieciom w wieku 5-9 lat nabycia umiejętności radzenia sobie z nadpobudliwością oraz agresją. Dzieci, które wzięły udział w projekcie charakteryzowało nadmierne napięcie psychoruchowe oraz zaburzenia koncentracji uwagi, a realizacja programu odbyła się na 4 spotkaniach (okres 1 miesiąca) trwających 2 godziny i odbywających się jeden raz w tygodniu w Klubie Środowiskowym Curatus we Wrocławiu. Zaprezentowany „projekt” dostarczył podopiecznym Klubu Środowiskowego Curatus okazji do przeżycia pozytywnych doświadczeń społecznych korygujących obraz siebie, umożliwienie nabycia umiejętności radzenia sobie z własną pobudliwością oraz stworzenie okazji do odreagowania napięć leżących u podłoża nadpobudliwych zachowań, a także poznani

Alternatywne rozwiązanie dla kary pozbawienia wolności funkcjonuje w Polsce od niedawna. Nagłośnienie korzyści z wprowadzenia systemu dozoru elektronicznego prognozuje pozytywne korzyści finansowe dla budżetu państwa. Praca prezentuje podstawowe zagadnienia związane z systemem nieizolacyjnym, odpowiada na nurtujące pytania dotyczące faktycznego odbywania kary tą metodą. W jednym z rozdziałów można znaleźć nawiązanie do skuteczności aresztu domowego w innych krajach. Został omówiony stopień opłacalności funkcjonowania dozoru elektronicznego w polskim prawie. Dodatkowo przeanalizowałam badania ukierunkowane na nieizolacyjne odbywanie kary. Przedstawiłam rzeczywisty obraz skazanego po wyjściu z jednostki penitencjarnej na wolność. Wywnioskowałam korzyści dla skazanych, którzy otrzymali pozwolenie na opuszczenie murów więziennych na rzecz kary kontrolowanej. W pracy szeroko wypowiadam się na temat „kary” oraz istoty bliskości z rodziną w sytuacjach trudnych.

Tematem mojej pracy jest: „Minimalizowanie zachowań agresywnych u dzieci w klasie 5 Szkoły Podstawowej im. Jana Brzechwy w Radwanicach”. Problem poruszony w pracy dotyczy zjawiska agresji wśród uczniów. Cała praca składa się ze wstępu, rozdziału opisującego rozwój dziecka, rozdziału dotyczącego instytucji szkoły podstawowej, rozdziału zawierającego informacje o Szkole Podstawowej w Radwanicach, rozdziału opisującego problem zjawiska agresji wśród uczniów, a także metod wychowawczych stosowanych w pracy z uczniami. Następnie w pracy znajduje się wstęp do projektu, scenariusze zajęć, ewaluacja i zakończenie. U dzieci będących w okresie adolescencji następują liczne zmiany, zarówno pod względem psychicznym jak i fizycznym. Są one wzajemnie powiązane. We wczesnej adolescencji pojawia się u dzieci wiele negatywnych emocji. Wpływ na to ma zmienność hormonalna, zachodząca w tym czasie. Wszelkie zmiany biologiczne w różny sposób wpływają na kontakty z innymi ludźmi. Nieumiejętność radzenia sobie ze swoimi emocjami, a także trudności w wyrażaniu własnych poglądów, czy też nieumiejętność skutecznego rozwiązywania sytuacji spornych prowadzi do zachowań agresywnych. Zachowania agresywne mogą przyjmować formę fizyczną, bądź słowną. Przyczyn występowania zachowań agresywnych jest wiele. Zależy to od indywidualnych uwarunkowań biologicznych, charakteru, temperamentu, a także od doświadczeń życiowych dziecka. Gniew, strach i złość to emocje towarzyszące każdemu człowiekowi. Są one źródłem informacji o nas samych. Brak racjonalnego, spokojnego myślenia opartego na poszukiwaniu przyczyn, analizowaniu sytuacji i przewidywaniu skutków doprowadza do aktów agresji. W każdej klasie, rodzinie, otoczeniu bliższym i dalszym może pojawić się agresor i ofiara. Zachowania agresywne niosą ze sobą bardzo poważne skutki zarówno psychiczne jak i fizyczne. Skutki psychiczne to zaburzenia snu, niepokoje psychiczne, poczucie lęku i bezradności, depresja, niska samoocena. Do skutków fizycznych możemy zaliczyć okaleczenia, siniaki, uszkodzenia ciała. Skutkiem są także wszelkie szkody materialne takie jak np. uszkodzenia sprzętów, wybite szyby, ogólne zniszczenia pomieszczeń. Skutki zachowań agresywnych odczuwają także świadkowie tych zdarzeń. Mają w sobie poczucie winy poprzez nieumiejętność pomocy danym osobom. W pracy zawarłam pięć scenariuszy zajęć. Każdy z nich ma za zadanie wyposażyć dziecko w wiedzę na temat zachowań agresywnych, sposobów ich rozpoznawania i minimalizowania. Tematy scenariuszy zajęć są następujące: „Mój własny obraz agresji.”, „Moje myśli i emocje.”, „Prawidłowe sposoby rozwiązywania konfliktów.”, „Moja klasa to nie dżungla .”, „Budujemy mur przyjaźni i równości.” Elementem wspólnym wszystkich scenariuszy jest tworzenie przez dzieci tzw. „Koszulek Antyagresorek”. Każde z dzieci otrzymuje koszulki na pierwszych zajęciach. Po każdych kolejnych spotkaniach zapisuje na nich swoje własne skojarzenia, myśli dotyczące tematu poruszanego na zajęciach. Mogą być