Streszczenie Stres to zjawisko bardzo dobrze znane w XXI wieku. W nielicznych przypadkach stres oddziałuje budująco na jednostkę, w większości jednak osoby na niego narażone ponoszą negatywne tego konsekwencje. Jedną z negatywnych konsekwencji występowania chronicznego stresu zawodowego jest wypalenie zawodowe, będące tematem niniejszej pracy licencjackiej. Część teoretyczna, składająca się z dwóch rozdziałów, pozwoli czytelnikowi zgłębić wiedzę dotyczącą historii badań nad pojęciem wypalenia zawodowego, zapoznać się z definicją podstawowych pojęć w ujęciu różnych autorów, poznać fazy przebiegu wypalenia zawodowego oraz czynniki chroniące i obciążające w zawodzie pedagoga, dowiedzieć się nieco więcej o wybrane koncepcjach stresu i jego źródłach. Kolejne rozdziały dotyczą metodologii badań oraz wyników badań, jakie otrzymałam po przeprowadzeniu ankiety na wychowawcach Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii nr 2 we Wrocławiu oraz Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Kaletach. Celem moich badań było ustalenie jakie czynniki wpływają na obniżenie stresu zawodowego oraz obciążeń pracownika, jednocześnie podnosząc jego satysfakcję z wykonywanej pracy. Udało mi się ustalić, że wsparcie ze strony kierownika placówki i staż pracy w tej samej placówce jest dla personelu bardzo użyteczne i redukuje nie tylko stres zawodowy, ale i obciążenie pracownika, co wpływa na polepszenie samopoczucia w miejscu pracy. Nie znalazły wystarczającego potwierdzenia natomiast moje hipotezy dotyczące korelacji wsparcia płynącego ze strony współpracowników oraz osób najbliższych (rodzina, przyjaciele), korelacji ogólnego stażu pracy i pracy na danym stanowisku z żadną ze zmiennych niezależnych (stres zawodowy, obciążenie zawodowe, satysfakcja zawodowa).

Jedną z naturalnych cech współczesnego człowieka, mającego nieograniczoną możliwość wyboru swojej drogi życiowej, jest dążenie do własnego samopoznania, urzeczywistniającego się poprzez określenie swoich indywidualnych właściwości i pragnień, poszukiwanie istoty egzystencji, budowanie harmonii, osiąganie sukcesów na wybranych płaszczyznach życia czy ogólny rozkwit osobisty, a środkiem do jego rozwoju jest szeroko pojęta samorealizacja, dokonująca się za pomocą różnorodnych aktywności własnych człowieka, do których należy między innymi praca zawodowa, edukacja, życie rodzinne i społeczne, zainteresowania czy też pasje. Prócz wymienionych obszarów działania, należy również zwrócić szczególną uwagę na zachowanie jednostki podejmowane na podłożu życia społecznego, związane z posiadanymi wartościami i umiejętnościami, jakim jest wolontariat, oznaczający dobrowolną i bezpłatną aktywność ochotnika w celu pomocy osobom potrzebującym, albowiem aktywny udział jednostki w procesie mającym w zamierzeniu kompleksowe zaopiekowanie się jednostkami wymagającymi życzliwego wsparcia ze strony innych, stwarza szansę na pełniejsze samospełnienie i rozwój, ponieważ pozwala ono na doświadczanie nowych, nieznanych dotąd sytuacji i zapoznanie się z różnorodnymi ludźmi oraz ich przeżyciami i emocjami. Niezwykle ważne jest aby jednostka, egzystująca w obecnym świecie społecznym czy kulturowym, miała możliwość prawdziwego i nieograniczonego samorealizowania się, tak niezbędnego we współczesnych czasach coraz szybszego postępu technologicznego, akcentującego swobodę indywidualnej, konsumpcyjnej egzystencji i nieustannie przeobrażających się warunków życia.

Tematem mojej pracy licencjackiej jest "Samotne macierzyństwo a problemy wychowawcze rodzin". Skupiłam się nad tym zagadnieniem, ponieważ uważam, że jest ono bardzo istotne oraz coraz częściej spotykane w obecnych czasach. Dodatkowo chciałam pokazać innym osobom, jakie problemy towarzyszą samotnym matkom w procesie wychowania swojego dziecka oraz uświadomić ich, jak ważna jest pomoc i wsparcie dla takich kobiet. Oprócz tego w swojej pracy pokazałam najistotniejsze problemy, które związane są z samotnym macierzyństwem oraz wykazałam różnice, jakie są między rodziną pełną a rodziną niepełną. Dlatego też w pierwszym rozdziale mojej pracy licencjackiej przedstawiłam rodzinę pełną jako środowisko wychowawcze dziecka oraz opisałam wszystkie najważniejsze aspekty, które odnoszą się do tego zjawiska. Są to m.in. definicja rodziny pełnej, jej funkcje, postawy, style wychowania oraz wpływ na kształtowanie się osobowości dziecka. Dzięki dokładnemu zapoznaniu się oraz opisaniu każdego elementu, który składa się na rodzinę pełną mogłam pokazać, jak wygląda wychowanie i opieka nad dzieckiem przez obojga rodziców. W drugim rozdziale mojej pracy skupiłam się głównie nad opisem samotnego macierzyństwa, a więc jego definicji, przyczyn: rozwód, separacja, śmierć męża oraz porzucenie przez partnera, licznych problemów związanych z brakiem ojca. Poprzez napisanie tego rozdziału mogłam wykazać wiele różnic pomiędzy wychowaniem dziecka przez obojga rodziców a samotną matkę. Trzeci rozdział pracy licencjackiej dotyczył podstaw metodyki projektowania różnych szkoleń i warsztatów. Przedstawiłam w nim najważniejsze informacje, które obejmowały charakterystykę i rodzaje szkoleń, używane metody i narzędzia w czasie trwania całego warsztatu oraz opis osoby, która zajmowała się jego przeprowadzeniem, tj. trener. Na sam koniec trzeciego rozdziału opisałam swój projekt warsztatu "Być mamą po śmierci współmałżonka, czyli jak poradzić sobie z trudnościami dnia codziennego". Był on skierowany do kobiet, które samotnie wychowują i opiekują się dzieckiem, ponieważ ich partner zmarł. Skupiłam się na tym temacie, ponieważ uważam, że jest to najbardziej trudny i bolesny rodzaj samotnego macierzyństwa, jaki może spotkać kobietę. Oprócz przeżywanej żałoby i straty ukochanej osoby musi sama zająć się nie tylko dzieckiem, ale również innymi obowiązkami, np.: utrzymaniem swojej rodziny. Dodatkowo uważam, że jest to na tyle istotny problem, że warto poddać go dalszym rozważaniom i analizom.

Praca magisterska pod tytułem "Samotne rodzicielstwo a szanse rozwojowe dzieci" jest jakościową pracą badawczą opartą na paradygmacie interpretatywnym. Praca ma charakter badawczy, a jej celem było opisanie i wyjaśnienie zjawiska samotnego rodzicielstwa, ukazując jego konsekwencje dla życia dzieci wychowywanych przez samotnych rodziców. Cel miał charakter poznawczy. Praca składa się z trzech rozdziałów: teoretycznego, metodologicznego oraz empirycznego. W pierwszym rozdziale została podjęta próba zgłębienia terminów: samotności, rodziny, niepełności rodzin oraz samotnego rodzicielstwa z rozróżnieniem na samotne macierzyństwo i samotne ojcostwo. W tej części pracy został także poruszony aspekt prawny rodzin niepełnych. W drugim rozdziale został przedstawiony cel i przedmiot badań oraz wybrana metoda i technika zastosowana w trakcie procesu badawczego. Zgodnie z klasyfikacją Tadeusza Pilcha w pracy wykorzystano metodę indywidualnego przypadku i technikę wywiadu narracyjnego. Dodatkowo opisano dobór próby badawczej i charakterystykę badanych. Założeniem pracy było przeprowadzenie badań wśród rodziców samotnie wychowujących dzieci, jednakże w trakcie badań wysunęła się kolejna perspektywa badawcza, która skłoniła badacza do rozszerzenia badań wśród dorosłych wychowywanych w przeszłości przez jednego z rodziców. W związku tym postawiono dodatkowe problemy szczegółowo. Łącznie zostało przebadanych siedem osób: czterech rodziców samotnie wychowujących dzieci oraz trzy kobiety wychowywane przez samotnych rodziców. Dobór próby był celowy. W ostatnim rozdziale została podjęta próba analizy i interpretacji materiału badawczego, na podstawie której zostały wyodrębnione dwie perspektywy: samotnych rodziców oraz dzieci wychowywanych przez samotnych rodziców. Na podstawie analizy zebranego materiału nastąpiła próba odpowiedzi na następujące pytania badawcze: - główny problem badawczy: W jakim stopniu samotne rodzicielstwo determinuje przyszłe życie dzieci? - oraz problemy szczegółowe: 1) Jakie problemy wychowawcze napotykają samotni rodzice? 2) Jakie są negatywne strony samotnego rodzicielstwa? 3) Czy i jakie są pozytywne strony samotnego rodzicielstwa? 4) W jakim stopniu rozpad rodziny wpływa na funkcjonowanie dziecka w rodzinie niepełnej i środowisku rówieśniczym? 5) Jak postrzega się z perspektywy dorosłego fakt funkcjonowania w niepełnej rodzinie? 6) Czy fakt wychowywania w niepełnej rodzinie miał wpływ na budowanie własnej rodziny? 7) W jaki sposób osoby dorosłe budują życie rodzinne? W ostatnim etapie pracy została podjęta próba ukazania konsekwencji samotnego rodzicielstwa w perspektywie całożyciowej. Na podstawie analizy materiału badawczego wysunięto następujące wnioski: samotne rodzicielstwo jest determinantem życia każdego człowieka i wpływa na losy badanych, jednak stopień wpływu zależy od wielu czynników. Dodatkowo należy nadmienić, że prawidłowy rozwój w rodzinie niepełnej jest możliwy, wprawdzie może być zakłócony przez zabu

Współcześnie zaobserwować można zjawisko starzejącego się społeczeństwa, co wymaga szerokiej orientacji społecznej w sferze starzenia się i samych osób w wieku starczym. Starzenie się jest procesem złożonym ze względu na różnorodne jego postrzeganie i doświadczanie. To okres wielu zmian zachodzących zarówno w sferze fizycznej, psychicznej jak i społecznej, na które człowiek często nie był przygotowany. Starzenie cechuje się trudnościami dotyczącymi zmian w relacjach z innymi, wymaga nowej organizacji czasu wolnego oraz często wiąże się z towarzyszącym poczuciem samotności i osamotnienia. Są one zróżnicowane pod względem ich przyczyn i konsekwencji. Samotność jest dwojaka: przez niektórych uważana za jedno z najcięższych doświadczeń życiowych, przez innych traktowana jako możliwość podsumowania własnego życia i przygotowania do przyszłości. Proces starzenia się jest obszarem na tyle rozległym i złożonym, że wymaga dalszego studiowania tej problematyki i ciągłego poszerzania wiedzy w tym zakresie.

Praca licencjacka dotyczy satysfakcji ze związku. Celem pracy jest pokazanie, jak istotną rolę w szczęśliwych związkach pełnią satysfakcja i poczucie wysokiej jakości związku. Równie istotne stało się ukazanie, jakie zagrożenia czyhają na udaną relację, a także jak można ich uniknąć. Pierwszy rozdział pracy skupia się na czynnikach, które definiują satysfakcjonujący związek. Są to kolejno: miłość, jakość i trwałość związku, a także komunikacja. Następnie koncentruje się na aspekcie relacji w kontekście małżeństwa. Nawiązuje również do kwestii struktury małżeństwa we współczesności, a w końcowej części pierwszego rozdziału koncentruje się na rolach, jakie kobieta i mężczyzna podejmują, wstępując w związek małżeński.Drugi rozdział opowiada o znaczeniu satysfakcji dla budowania, a także kontynuowania i podtrzymywania relacji, sugeruje, jakie mogą być przyczyny zawiązywania się konfliktów w związku i czynnikach, jakie prowadzą do jego rozkładu. Następnie przedstawia sposoby na poprawę relacji oraz czynniki stymulujące satysfakcję ze związku, a także zaznacza, jak ważną rolę w budowaniu relacji pełnią pozytywne emocje. Ostatni rozdział dotyczy metodyki prowadzenia szkoleń. W rozdziale tym zaprezentowany został także warsztat dla par, którego kolejne sesje pozwalają obojgu partnerom na poznanie siebie, przekazują podstawową wiedzę dotyczącą właściwej komunikacji, dają wskazówki, jak radzić sobie z konfliktami, a także pomagają budować zaufanie i dbać o nie.

Savoir vivre jest elementem kompetencji komunikacyjnych, te zaś stanowią jeden z ważniejszych komponentów zasobów współczesnych przedsiębiorstw.Stosowanie zasad etykiety porządkuje, ustala i hierarchizuje relacje w firmie, pozwala na realizowanie czytelniejszych relacji między pracownikami. Zwiększa to efektywność działania przedsiębiorstwa, umożliwiając lepszy obrót informacjami i wiedzą. Wiedza, aby mogła stanowić kapitał, musi być w ruchu, a ruch zapewniają stosunki międzyludzkie. Bazowanie na o komunikacji typowej dla kultury pozwala jednostce na większą swobodę, gdyż jednostka ucząc się zasad poprawnego zachowania posiada szerszą wiedzę o możliwościach zachowań w bardzo wielu kontekstach, jest to zbiór zasad zwiększających zdolność adaptacyjną jednostki.

W pierwszym rozdziale prezentuję w oparciu o literaturę przedmiotu definicję seksualności. Opisuję również podobieństwa i różnice związane z funkcjonowaniem dziewcząt i chłopców. Wymieniam także mity i stereotypy dotyczące edukacji seksualnej oraz wyjaśniam jak świadomość seksualna dzieci i młodzieży wpływa na ich aktywność w sieci. Drugi rozdział odnosi się do zagadnień metodologicznych i zawiera podstawowe informacje dotyczące moich badań. Opisuję cel i przedmiot badań oraz metody i narzędzia, z których korzystałam w badaniach. W ostatnim rozdziale przedstawiłam wyniki badań i ich analizę oraz podsumowanie.

Tematem niniejszej pracy jest seksualność osób z zespołem Downa - analiza wypowiedzi osób z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodziców. W pierwszym rozdziale pracy opisuje przyczyny oraz ogólne objawy zespołu Downa. Ujmuję w nim także kwestie rozwoju intelektualnego i poznawczego oraz zwracam uwagę na funkcjonowanie społeczne osób z zespołem Downa. Rozdział drugi jest poświęcony seksualności osób z niepełnosprawnością intelektualną. Na samym początku opisuję funkcjonowanie tej grupy społecznej w kategoriach normy seksualnej oraz psychopatologiczną perspektywę seksualności. Następnie prezentuję postawy rodziców względem swoich dzieci z niepełnosprawnością, a także bariery społeczno-kulturowe oraz postawy społeczne wobec tych osób. Na samym końcu opisuję edukację i wychowanie seksualne osób z niepełnosprawnością intelektualną. W trzecim rozdziale prezentuję założenia metodologiczne swojej pracy. Przedstawiam i opisuję wybrany paradygmat, przedmiot, cel badań, problemy badawcze, metody, techniki oraz etykę w badaniach naukowych. Ponadto, prezentuję charakterystykę grupy badawczej oraz organizację i przebieg badań. W ostatnim rozdziale dokonuję prezentacji i analizy wyników badań własnych.

Praca dotyczy Seksualności osób z niepełnosprawnością w przestrzeni rodzinnej. Praca składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy rozdział dotyczy osoby z niepełnosprawnością w przestrzeni rodzinnej. Opisane są w nim istota, geneza niepełnosprawności w literaturze przedmiotu, profil osobowości osób z niepełnosprawnością, osoba z niepełnosprawnością w przestrzeni społecznej, podstawowe środowiska funkcjonowania osób z niepełnosprawnością. Rozdział drugi dotyczy seksualności człowieka współczesnego w jej uwarunkowaniach. Rozdział ten zawiera istotę seksualności człowieka w literaturze przedmiotu, seksualność człowieka współczesnego w przestrzeni społeczno - kulturowej oraz specyfikę aktywności seksualnej człowieka. Rozdział metodologiczny składa się z dwóch podrozdziałów dotyczących przedmiotu i problematyki badań własnych oraz procedurę badawczą. Rozdział czwarty opisuje seksualność osób z niepełnosprawnością w przestrzeni rodzinnej. Opiera się on na analizie indywidualnego przypadku. W skład tego rozdziału wchodzą trzy podrozdziały opisujące: badanego niepełnosprawnego w środowisku rodzinnym, specyfikę seksualności badanego i radzenia sobie z nią, wsparcie badanego i jego rodziny w zakresie zaspokajania potrzeb seksualnych. Głównym przedmiotem badań pracy jest seksualność osób z niepełnosprawnością w przestrzeni społecznej. Jako cel poznawczy w pracy przyjęto: określenie specyfiki potrzeb seksualnych osób z niepełnosprawnością, za cel praktyczny : opracowanie wskazówek pedagogicznych dla rodziców osób z niepełnosprawnością, za cel teoretyczny : określenie sposobu radzenia sobie z potrzebami seksualnymi osób z niepełnosprawnością w środowisku rodzinnym.Głównym problemem badawczym jest pytanie : jak rodzice radzą sobie z potrzebami seksualnymi odczuwanymi przez ich niepełnosprawne dzieci? Metodami zastosowanymi w pracy badawczej był wywiad i analiza dokumentacji pedagogicznej i lekarskie.

Praca poświęcona jest tematyce seksualności osób z niepełnosprawnością intelektualną, która w dalszym ciągu jest tematem tabu, budzącym wiele kontrowersji wśród społeczeństwa. Niepełnosprawni, traktowani przez otoczenie jak wieczne dzieci, często pozbawiani są praw do przeżywania własnej seksualności. Duży problem stanowi również brak odpowiednio przygotowanego programu edukacji seksualnej, przystosowanej do możliwości przyswojenia informacji zgodnie z poziomem zaburzeń odbiorców. Pierwszy rozdział pracy zawiera definicje niepełnosprawności oraz seksualności. Poruszana jest w nim również kwestia rozwoju psychoseksualnego człowieka oraz różnice w jego przebiegu, w przypadku osób z niepełnosprawnością intelektualną. Drugi rozdział poświęcony jest tematyce edukacji seksualnej osób z niepełnosprawnością intelektualną w domu rodzinnym, w szkołach oraz w placówkach, do których uczęszczają jako osoby dorosłe, jak na przykład warsztaty terapii zajęciowej. Trzeci rozdział dotyczy definicji związanych z częścią projektową pracy. W czwartym rozdziale zawarty został autorski projekt warsztatów dla rodziców osób z niepełnosprawnością intelektualną, dotyczący seksualności. Część końcowa pracy to podsumowanie zebranych w trakcie pisania materiałów i wniosków związanych z poruszanymi w niej zagadnieniami.

Tematem mojej pracy licencjackiej jest Seksualność osób z zespołem Downa. Na początku poruszana jest tematyka odnosząca się do zarysu historycznego. Można w niej zapoznać się z opisem pierwszych zapisów istnienia osób z zespołem Downa oraz doniesień na temat ich położenia społecznego, a także rozwoju badań nad trisomią. Kolejny fragment dotyczy próby zdefiniowania tej aberracji chromosomowej, jej przyczyna jak również głównych objawów. Następnie przedstawione są informacje związane z rozwojem fizycznym, motoryczny, poznawczym i psychospołecznym. Kolejny rozdział pracy poświęcony został seksualności. Można w nim uzyskać informację na temat definiowania terminu "seksualizm", prawidłowego rozwoju u osób pełnosprawnych jak również przebiegu rozwoju seksualnego u osób z zespołem Downa. W tej części pracy także omawiana jest pokrótce tematyka wychowania seksualnego oraz postaw i wiedzy ludzi na temat rozwoju seksualnego. Pod koniec pracy została przeprowadzona analiza trzech rozmów na temat ich wiedzy o edukacji i rozwoju seksualnym, a także stosunku do osób z zespołem Downa.

Temat mojej pracy to „Senior w percepcji młodzieży”. Sytuacja życiowa seniorów i ich problemów coraz częściej staje się tematem badań i rozważań. Celem niniejszej pracy jest zbadanie w jaki sposób młodzi ludzie reagują, oceniają starość i osoby starsze. Wybór tematu wiąże się z osobistym zainteresowaniem występowania ageizmu i marginalizacji seniorów. Rozdział teoretyczny to próba wyjaśnienia zjawiska starzenia się i starości, wskazanie miejsca jakie człowiek starszy zajmuje w społeczeństwie. Poruszony został także problem marginalizacji i wykluczenia osób starszych – przyczyn tego zjawiska i jego skutków. Wiele uwagi poświęciłam stereotypom jakie przypisywane są seniorom, ponieważ są one jednym z głównych powodów odrzucania i stygmatyzacji seniorów. W kolejnym rozdziale znajduje się ogólna charakterystyka współczesnej młodzieży, opisane zostały czynniki, które wpływają na postawy jakie reprezentują młodzi ludzie (rodzina, grupa rówieśnicza itp.). Opisane zostało również współczesne społeczeństwo na podstawie doniesień demograficznych – prognozy, zagrożenia jakie niesie ze sobą zjawisko starzenia się społeczeństwa. Przytoczyłam również ciekawe wyniki badań przeprowadzonych przez naukowców na temat postrzegania i oceniania seniorów przez młodzież. Część metodologiczna natomiast to przedstawienie przedmiotu i celu badań. Opis metod i technik badawczych . Badania, które zostały przeprowadzone w niniejszej pracy mają za zadanie odpowiedzieć na pytanie jaki obraz seniora występuje w umysłach młodych ludzi i czy młodzież zauważa pozytywne strony bycia seniorem, czy może skupia się wyłącznie na negatywnych stronach.

Tematem niniejszej pracy jest “sensoplastyka® jako forma arteterapii wspomagająca wszechstronny rozwój dziecka w wieku przedszkolnym”. Założeniem mojego projektu było pokazanie metody, która wspomaga wszechstronny rozwój dziecka w wieku przedszkolnym. Cele jakie sobie postawiłam to rozwijanie motoryki małej, rozwijanie wrażliwości sensoryczno - motorycznej jak i poznanie nowych form plastyki. Praca składa się z dwóch części. Pierwsza część jest teoretyczna, która została podzielona na pięć rozdziałów. W pierwszym rozdziale została przedstawiona definicja rozwoju i opisany został szczegółowo rozwój fizyczny, emocjonalny, społeczny, moralny i procesów poznawczych. Drugi rozdział dotyczy sztuki jako terapii. Opisane zostały definicje takie jak arteterapia i sensoplastyka® oraz jej znaczenie w rozwoju dziecka. Trzeci i czwarty rozdział poświęcony był organizacji placówki przedszkolnej. Opisane zostały cele, funkcje, metody oraz formy pracy jakie panują w przedszkolach. Piąty rozdział przedstawia założenia metodologiczne projektu. Druga część jest praktyczna składająca się z trzech rozdziałów. Wstęp w którym opisane zostały zajęcia i umieszczone fotografie z realizacji zajęć. Drugi rozdział to konspekty przeprowadzone w projekcie. Trzeci odpowiada refleksji pedagogicznej. Opisane zostały przemyślenia dotyczące realizacji projektu w placówce przedszkolnej.