Przedmiotem mojej pracy licencjackiej jest problematyka uczestnictwa ludzi w okresie późnej dorosłości w amatorskim ruchu artystycznym, w szczególności teatralnym. Jest to zagadnienie bardzo złożone, praktycznie w literaturze przedmiotu nie spotyka się opisu, analizy tego typu działań. Najczęściej podejmowane są próby oceny tego zjawiska w środowisku dzieci i ludzi młodych. W związku z moimi wcześniejszymi zainteresowaniami w tym zakresie: realizacja spektaklu dyplomowego, którego uczestnikami byli mieszkańcy Domu Pomocy Społecznej z ulicy Mącznej we Wrocławiu; stwierdziłam, że byłaby ciekawa próba realizacji podobnego projektu w placówce kulturalnej z grupą aktywnych seniorów, z pewnym doświadczeniem teatralnym. Teatr odgrywa ważną rolę w moim życiu. Do tego projektu skłoniła mnie ogólna radość tworzenia, chęć zmierzenia się ze sceną, reżyserią. Według mnie, problematyka amatorskiej aktywności artystycznej wśród osób w okresie późnej dorosłości zasługuje na większą uwagę niż dotychczas, a zajęcia artystyczne zajmują coraz ważniejszą pozycję w już szerokiej ofercie edukacyjnej. Ich powodzenie zależy od jakości, umiejętnego dopasowania oferty do potrzeb, zainteresowań i możliwości uczestników. Celem mojej pracy jest pokazanie, że zajęcia dające możliwość kontaktu ze sztuką, przyczyniają się do pogłębienia intensywności życia i dotyczyć to może zarówno młodego pokolenia, jak i samokształcenia ludzi dorosłych. Sztuka to świat wartości, więc wymaga zajęcia postawy estetycznej. Według mnie to teatr właśnie jest tą ze sztuk, która w najpełniejszy sposób pozwala ludziom w okresie późnej dorosłości interesująco przeżyć życie. Moja praca jest pracą projektową i składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich poświęcę rozważaniom teoretycznym, które stanowią wprowadzenie do moich działań artystyczno-edukacyjnych. W pierwszej części rozdziału przedstawię definicyjne ujęcia sztuki, między innymi autorstwa Władysława Tatarkiewicza i Katarzyny Olbrycht. W kolejnych podrozdziałach omówię sztukę jako specyficzny wytwór artystyczny, który oddziaływuje na odbiorcę, a także formę twórczego działania. Następnie zajmę się zagadnieniem doświadczania sztuki w aktywności artystycznej. Zwrócę w tym miejscu uwagę na znaczenie jednoczesnego bycia twórcą i odbiorcą dzieła. Kolejnym zagadnieniem będzie uczestnictwo ludzi w okresie późnej dorosłości w teatrze amatorskim oraz wartości edukacyjne tej dziedziny sztuki, jaką jest teatr. W drugim rozdziale przedstawię założenia mojego projektu i zaprezentuję scenariusze zajęć oraz miejsce, w którym realizowałam projekt. W trzecim dokonam ewaluacji własnych działań pedagogicznych. Pracę zakończy bibliografia i aneks.

Celem pracy jest zgłębienie tematyki związanej z funkcjonowaniem osób starszych w społeczeństwie informacyjnym. Zjawisko wykluczenia społecznego seniorów jest aktualnym problemem, który hamuje prawidłowy rozwój społeczeństwa. Zagadnienie to jest istotne dla subdyscypliny pedagogiki, jaką jest andragogika, ponieważ w gestii edukatorów trudniących się kształceniem dorosłych leży także wprowadzanie w system szkolnictwa tych najstarszych obywateli. W dobie nowoczesnych technologii, które urozmaicają rynek, każdy człowiek może poczuć się zagubiony. Kolejne unowocześnienia takie jak automatyzacja sprzedaży, czy bankomaty, które należy obsługiwać dotykiem - cieszą się zainteresowaniem i aprobatą młodego pokolenia, ale są prawdziwą przeszkodą dla osób starszych. Dlatego też nie należy zapominać o pokoleniu 50+, które stanowi znaczną część starzejącego się, polskiego społeczeństwa, a które nie odnajduje się w świecie wszechotaczającej informatyki. W pracy tej zostaje omówiona podstawowa terminologia związana z nowym modelem społeczeństwa jakim jest społeczeństwo informacyjne, m.in. poprzez porównanie społeczeństwa informacyjnego ze społeczeństwem wiedzy, wskazując przy tym na podobieństwa i różnice w znaczeniu tych pojęć. Przeanalizowane nazewnictwo i wyklarowana istota tego rodzaju społeczeństwa jest podstawą do określenia piorytetów jakimi powinni się kierować edukatorzy dorosłych, by wprowadzić swoich uczniów – osoby dorosłe w świat nowoczesny, w którym podstawowym towarem jest informacja i związana z nią umiejętność selekcjonowania i aktualizowania posiadanej wiedzy. W tej części pracy zostaje dokonana także charakterystyka obywatela społeczeństwa informacyjnego. Na podstawie dostępnej literatury przedmiotu wyłania się między innymi pożądany zestaw cech, jakie winien posiadać współczesny obywatel, by odnaleźć się w otaczającej go rzeczywistości. Zaprezentowane zostaje także zjawisko jakim jest wykluczenie cyfrowe obywateli w społeczeństwie informacynym. Definicji poddaje się wykluczenie społeczne, marginalizację oraz wykluczenie cyfrowe. W drugim rozdziale pracy przywołuje się podstawowe pojęcia związane z gerontologią. Omawia się proces starzenia się, a także okres późnej dorosłości w oparciu o wiedzę z zakresu biologii, psychologii i pedagogiki. Ukazuje się również jakie postawy wobec starości posiadają sami seniorzy oraz style życia jakie reprezentują po przejściu na emeryturę. Zwieńczeniem drugiego rozdziału jest zaprezentowanie stanowisk dotyczących statusu starszego pokolenia we współczesnym świecie. Mowa tutaj o między innymi o stereotypach, jakimi posługuje się społeczeństwo, a także o obrazie starości, jaki kreują osoby młode. Nawiązuje się także do integracji międzypokoleniowej, która jest szansą i miejscem wymiany doświadczeń młodego pokolenia z generacją osób starszych. Ostatni rozdział pracy jest niejako połączeniem pierwszego, który traktuje o społeczeństwie informacyjnym z drugim rozdziałem, który poświęcony jest starzeniu się i

W pracy poruszony został problem aktywności osób starych. Szczególną uwagę zwrócono na aktywność seniorów w społeczności wiejskiej. Tematyka ta jest istotna w obliczu zagadnienia starzenia się społeczeństwa. W rozdziale pierwszym zaprezentowano charakterystykę ostatniego etapu w życiu człowieka oraz przedstawiono kryzysy, które mogą dotykać osoby stare w tym okresie. Istotną kwestią w starzeniu się jest indywidualność. W pracy zwrócono uwagę na różne klasyfikacje starzenia się seniorów. Wymienione w nich rodzaje są skorelowane między innymi z typem osobowości. Następnie skoncentrowano się na pojęciu aktywności. Przedstawione zostało ujęcie definicyjne oraz charakterystyka różnych rodzajów aktywności podejmowanych przez osoby stare, wymieniona w oparciu o kilka typologii. Kolejna istotna kwestia to motywy podejmowania aktywności przez seniorów. Istnieje mnogość dziedzin,w których mają oni możliwość realizowania siebie, swoich zainteresowań i pasji. Następnie przeanalizowane zostały wybrane organizacje, w których seniorzy mogą aktywnie spędzać czas. Miejsca te są bardzo pomocne w procesie aktywizowania osób starych. W tej pracy szczególną uwagę zwrócono na Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów, jako organizację działającą na terenie całej Polski. Kolejna część pracy to rozdział metodologiczny, w którym zaprezentowane zostały cele działań o charakterze diagnostycznym. Sporą część rozdziału zajmuje opis terminu diagnozy. Omówiono etapy postępowania diagnostycznego oraz zwrócono uwagę na błędy jakich powinien wystrzegać się badacz. Przedstawiono też zasady poprawności metodologicznej diagnozy. Kolejna część tego rozdziału to charakterystyka metody dialogowej, zwanej też przez jej autora- rozmową. Przedstawiony został zarys metody prowadzenia działań diagnostycznych oraz techniki w ramach tej metody. Szczególną uwagę zwrócono na zasady poprawności wykorzystywania tej metody oraz błędy, jakich musi ustrzec się osoba korzystająca z niej. Ostatnia część tego rozdziału to charakterystyka wsi Rychtal i Koła Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów działającego w tej miejscowości. Trzeci i zarazem ostatni rozdział to prezentacja analizy i interpretacji rozmów z członkiniami Koła Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów w Rychtalu oraz porównanie wyników z wiedzą teoretyczną. Materiały ze wszystkich przeprowadzonych rozmów skonfrontowane zostały z wiedzą teoretyczną na temat aktywności osób starych. Rozdział ten ma też na celu zapoznanie czytelnika z zajęciami oferowanymi w Kole oraz ukazanie jak zaangażowane w te działania są osoby stare z terenu gminy Rychtal. Ostatni podrozdział tej pracy to refleksje końcowe podsumowujące działania o charakterze diagnostycznym. W podrozdziale tym znajdują się również odpowiedzi na pytania diagnostyczne postawione w rozdziale drugim. Pracę kończą refleksje dotyczące możliwości rozbudowania oferty Koła.

Praca pod tytułem „Komunikowanie się młodych dorosłych z rodzicami” porusza problematykę relacji dorosłych dzieci i ich rodziców. Proces komunikowania się interpersonalnego, jakiego uczestnikiem jestkażdy człowiek żyjący w społeczeństwie jest procesem złożonym i wieloetapowym. System, jakim jest rodzina w której żyje człowiek jest jednym z głównych środowisk, w którym zachodzi komunikowanie się pomiędzy dziećmi i rodzicami. Na przebieg tego procesu ma wpływ wiele czynników. Celem niniejszej pracy jest analiza teoretyczna przebiegu procesu komunikowania się młodych dorosłych z rodzicami. Powszechne twierdzenia na temat tego, że relacje młodych dorosłych z rodzicami są trudne i prowadzą do wielu nieporozumień oraz fakt, że sama znajduje się w okresie wczesnej dorosłości, skłoniły mnie do refleksji na ten temat. Jednym z motywów mojej pracy było poszukiwanie odpowiedzi na pytania: jak przebiega proces komunikowania się młodych dorosłych z ich rodzicami? Jakie są jego uwarunkowania? Co może być przyczyną zaburzeń w komunikowaniu się dzieci z rodzicami? W pracy poruszone zostały zagadnienia związane z procesem komunikowania się interpersonalnego i jego podstawowymi elementami. Omówione zostały także formy i cele tego procesu. Praca odnosi się do systemowego ujęcia rodziny, w którym szczegółowo przeanalizowany został podsystem rodzice-dzieci. Komunikowanie się w obrębie tego systemu omówione zostało w odniesieniu do modeli i stylów komunikacji w rodzinie oraz kodów językowych, jakie są realizowane w poszczególnych rodzinach. Przedstawione zostały także uwarunkowania komunikowania się młodych dorosłych z rodzicami oraz style komunikowania się pomiędzy nimi. Poruszone zostało także zagadnienie wpływu, jaki ma występowanie kryzysów rozwojowych u młodych dorosłych i ich rodziców na komunikowanie się pomiędzy nimi. Jako jedno z uwarunkowań komunikacji dzieci z rodzicami przestawione zostało zagadnienie różnic kulturowych, jakie występują pomiędzy pokoleniem młodych dorosłych i ich rodziców. W swojej pracy zwróciłam także uwagę na obecność barier w komunikowaniu się młodych dorosłych z rodzicami oraz strategii rozwiązywania konfliktów pomiędzy nimi. Jako istotne dla rozwiązywania tych konfliktów zostały omówione zdolność do relatywnego myślenia u młodych dorosłych oraz umiejętność skutecznego słuchania. Analiza zgromadzonej literatury, pozwoliła zauważyć, że część konfliktów można z powodzeniem rozwiązać dzięki zastosowaniu odpowiednich strategii, wśród których duże znaczenie ma aktywne słuchanie. Zarówno młodzi dorośli, jak i ich rodzice powinni znać podstawowe zasady aktywnego słuchania, aby efektywnie radzić sobie z rozwiązywaniem konfliktów. Wnioski wysunięte na postawie analiz zgromadzonej literatury pozwoliły na stwierdzenie, iż fundamentem dobrych relacji młodych dorosłych z rodzicami jest sprawne i skuteczne komunikowanie się. Dwustronny model komunikowania się i partnerski styl komunikacji są najkorzystniejsze dla budowania partnerskich

Przedmiotem zainteresowania w mojej pracy licencjackiej uczyniłem aktywność artystyczna ludzi starych. Wybrałem tą tematykę, ponieważ wiąże się ona z moimi zainteresowaniami. Jako uczeń Liceum Ogólnokształcącego byłem członkiem teatru w Nyskim Domu Kultury i tam grałem trzy lata. To doświadczenie zainspirowało mnie to tego, aby zacząć interesować się działaniami związanymi ze sztuką. Z racji tych zainteresowań chciałbym dowiedzieć się jak wygląda taka aktywność artystyczna w ostatnim okresie życia człowieka jakim jest starość. W tym celu zdecydowałem się na przeprowadzenia badań diagnostycznych w Szkole Tańca ,,Leodance” w Nysie.Moja praca składa się z trzech rozdziałów: teoretycznego, diagnostycznego oraz empirycznego. W rozdziale pierwszym znajdują się informacje dotyczące twórczości w teoriach sensu życia oraz skupiam się nad wyjaśnieniem terminu aktywności artystycznej i jej miejsca w sztuce. Rozdział ten kończą informacje dotyczące działań seniorów oraz wykaz placówek wraz z omówieniem gdzie osoby stare mogą spełniać się artystycznie. W drugim rozdziale zaprezentuję informacje dotyczące moich badań diagnostycznych oraz opis metody badawczej jaką wybrałem w celu zdobycia materiału empirycznego. Ponadto przedstawię informację na temat miejscowości, w której przeprowadzę badania oraz opis osób badanych. W trzecim rozdziale natomiast pokażę uzyskany materiał badawczy, a w ostatniej cząstce zaprezentuję interpretację oraz własną refleksję na temat przeprowadzonych badań. Moją pracę zakończy bibliografia oraz aneks. Kończąc swoją pracę licencjacką mogę z całą stanowczością stwierdzić, że było to dla mnie inspirujące doświadczenie. Pytania badawcze jakie postawiłem sobie w pracy mogę uznać za zrealizowane. Jest to wynikiem dokładnego zebrania materiału badawczego oraz jego analizy i interpretacji. Pragnę podkreślić, że wypowiedzi Narratorów częściowo różnią się one od zebranego materiału, który przedstawiłem w rozdziale pierwszym. Moi rozmówcy kładli nacisk przede wszystkim na formę spędzania wolnego czasu na emeryturze oraz możliwość integracji z innymi uczestnikami kursu tańca. Natomiast analiza literatury przedstawiona przeze mnie każe dostrzec, że aktywność artystyczna dotyczy również wyrażania emocji i pokazywania swoich talentów. Zdaniem moich rozmówców czas spędzony w kole tanecznym jest przede wszystkim formą aktywności. W mojej opinii temat jakiego się podjąłem powinien spotkać się z zainteresowaniem młodych osób po to, by zobaczyli jak istotnym okresem życia może być starość oraz w jaki sposób można ją barwnie przeżyć.

Tematem swojej pracy uczyniłam rejestrowanie na fotografiach postaci w okresie późnej dorosłości przez fotografów profesjonalistów i fotografów amatorów. Zagadnienie to według mnie jest aktualne, ponieważ w dzisiejszych czasach bardzo często spotykamy się ze stereotypizacją wizerunku starego człowieka. Wydaje mi się, że w obliczu dzisiejszej, prężnie rozwijającej się technologii i czasach, w których każdy może fotografować problematyka ukazywania starości jest szczególnie ważna. Teoretycy w sposób bardzo wnikliwy przedstawiają zarówno dzieje powstawania aparatu fotograficznego, ale także wskazują na ewolucję jaka dokonała się wśród obiektów fotografowanych czy samego podejścia odbiorców, z różnych środowisk społecznych, do refleksji nad zdjęciami. Istotna jest również zmiana, jaka dokonała się, na przestrzeni lat, w myśleniu o fotografii jako o obrazie, z którego odbiorca jest w stanie odczytywać informacje. Postać człowieka od początku fotografowania była najczęściej ukazywanym obiektem na zdjęciach. Jednak starzy ludzie pokazywani byli najczęściej podczas codziennych czynności. Obraz człowieka starego na zdjęciach powstających w dzisiejszych czasach uległ transformacji. Wizerunek starych ludzi na fotografiach nie jest najbardziej popularnym obiektem fotografów. Starość jest tematem często kontrowersyjnym i przede wszystkim skłaniającym do refleksji. Zaczęłam się zastanawiać w jaki sposób fotografowie przedstawiają starych ludzi. Czy przez to, że są artystami mają zupełnie odmienne podejście do szokowania przez starych ludzi. Czy pokazują starość, tak jak większość społeczeństw o niej myśli, czyli o starości pełnej zmarszczek, nieszczęśliwej i często samotnej. Ze względu na wyżej wymienione argumenty celem mojej pracy uczyniłam starość rejestrowaną na fotografiach, czyli rozpoznanie sposobu zapisywania starości na zdjęciach przez profesjonalistów i amatorów. Poza przyjrzeniem się rejestrowaniu starości przez wybranych przeze mnie autorów zdjęć profesjonalnych i amatorskich, skupiłam się także na rozpoznaniu różnic w sposobach ukazywania starych ludzi na zdjęciach. Moją pracę licencjacką podzieliłam na trzy części. Pierwszy rozdział stanowi rozważania teoretyczne, w których posłużyłam się tekstami między innymi Marii Potockiej. Omówiłam ewolucję pojęcia fotografii, jej przeobrażenie z fotografii rzemieślniczej do fotografii-sztuki. Przeanalizowałam również wizerunek człowieka starego w literaturze psychologicznej. W rozdziale drugim rozpatrzyłam tematykę niezbędną do podjęcia własnych działań badawczych. Omówiłam pojęcie analizy dokumentów a także pojęcie analizy samej fotografii. Opisałam etapy przeprowadzenia analizy dokumentów i odniosłam je do własnych działań badawczych. W rozdziale drugim rozpatrzyłam również cel, który przyświecał mi podczas podjętych przeze działań badawczych. Rozróżniłam również zagadnienie związane z określaniem fotografa profesjonalisty i fotografa amatora. Natomiast rozdział trzeci jest analizą i interpretac

Problematyka podjęta w mojej pracy licencjackiej dotyczy dużej grupy młodych dorosłych – ludzi, którzy według definicji naukowych oraz prawnych mogą zawierać związki małżeńskie. Pomimo takiej dyspozycji, w świetle wyników badań naukowych i statystyk, młodzi dorośli nie są skłonni do zakładania rodziny. W 2013 r. zawarto 180,4 tys. małżeństw – to o ponad 20 tys. mniej niż rok wcześniej. Wraz ze spadkiem liczby zawieranych związków małżeńskich wzrósł z kolei wiek osób, które decydują się na małżeństwo. Powody, dla których młodzi dorośli rezygnują z tej funkcji bądź odkładają ją w czasie, mają złożony charakter. Z jednej strony odstąpienie od realizacji jednego z zadań wczesnej dorosłości, jakim jest wstąpienie w związek małżeński, wynika z niestabilnej sytuacji na polskim rynku pracy, co przekłada się równocześnie na brak równowagi finansowej niezbędnej do podjęcia autonomii. Z drugiej zaś strony młodzi dorośli nie wykazują emocjonalnej gotowości do zawarcia małżeństwa. W literaturze przedmiotu problematyka dotycząca zakładania rodziny jest bogata i różnorodna, choć na przestrzeni lat zmieniły się definicje tak samej instytucji małżeństwa, jak i rodziny. W niniejszej pracy licencjackiej oprę się na założeniach teoretycznych wielu familiologów i gemologów, którzy w różny sposób interpretują związki małżeńsko-rodzinne. Różnice te widoczne są w odniesieniu do ponowoczesnego świata, opartego na zasadach pluralizmu i wolności samostanowienia, a zwłaszcza przemian ostatniego dziesięciolecia, które zaznaczyły się globalizacją, wzrostem nowych technologii, konsumeryzmem i pragmatyzacją życia oraz maksymalizacją postaw hedonistycznych. Zmiany te oddziałują bezpośrednio na postrzeganie życia, w tym życia w nowej, własnej rodzinie, prawnie zalegalizowanej przez młodych dorosłych. Cele podjętych działań diagnostycznych skupiłam wokół rozpoznania poglądów młodych dorosłych na instytucję małżeństwa oraz ich motywacji do zawarcia związku małżeńskiego. Interesowała mnie również konfrontacja wyników diagnozy z rzeczywistością społeczną. Tematykę, którą podjęłam w pracy licencjackiej, uważam za ważną i potrzebną. Koreluje ona z coraz bardziej powszechnym zjawiskiem odraczania dorosłości, co niewątpliwie ma wpływ na postrzeganie instytucji małżeństwa w grupie osób zaliczających się do grona tzw. gniazdowników. Ale nie tylko – oprócz gniazdowników do ludzi nieposiadających środków pozwalających na niezależność finansową można zaliczyć również tzw. prekariuszy. Jeszcze inną przyczyną niechęci do sformalizowania związku partnerskiego jest wśród młodych dorosłych przekonanie na temat bezużyteczności funkcji małżeństwa. Inaczej mówiąc – kohabitacja daje w ich przekonaniu niemal takie same możliwości, jak prawnie sformalizowana relacja. W poglądy te wpisują się także opinie społeczne, bowiem rośnie liczba osób, które jako rodzinę definiują parę kohabitującą i wychowującą wspólne dzieci oraz ludzi niemających potomstwa i żyjących w konkubinacie.

Podejmowanie aktywności artystycznej, w tym tanecznej ma ogromne znaczenie dla wspomagania prawidłowego rozwoju fizycznego, jak i psychicznego człowieka dorosłego. Ludzie w tańcu mają możliwość wyrażenia siebie i oddalenia negatywnych emocji lub problemów dnia codziennego. Moja praca ma charakter teoretyczny i składa się z trzech rozdziałów poprzedzonych spisem treści i zakończonych bibliografią i netografią. W rozdziale pierwszym podjęłam temat aktywności fizycznej, która w sposób pozytywny oddziałuje na kondycję i samopoczucie. Dodatkowego przetoczyłam kilka definicji aktywności ruchowej i aktywności fizycznej, gdyż występują między nimi różnice. Pierwsza z nich rozumiana jest jako czynność automatyczna. Druga zaś ma charakter ukierunkowany. Następnie przeszłam do do analizy roli aktywności artystycznej i wyróżniłam pojęcia takie jak: arteterapia i arteedukacja. Rozdział drugi rozpoczęłam zagadnieniem dotyczącym historii tańca. Wyszczególniłam w nim różne formy tańca, a także szeroko opisałam funkcje tańca z naciskiem na jego terapeutyczne oddziaływanie. W ostatnim rozdziale podjęłam temat roli tańca w życiu człowieka dorosłego, z uwzględnieniem podziału na trzy okresy wiekowe: wczesną dorosłość, średnią dorosłość i późną dorosłość. Za każdą z tych grup wiekowych przemawiają różne bodźce skłaniające do podejmowania jakiejkolwiek aktywności artystycznej, w tym tanecznej. Motywy podejmowania aktywności tanecznej przeplatają się ze sobą i nie można dokonać ich sztywnego podziału. Taniec jest propozycją zarówno dla młodych ludzi jak również dla ludzi starych.