Tematyka niniejszej pracy badawczej obejmuje bardzo szerokie zjawisko komunikacji społecznej, którego powodzenie zależy od wielu czynników, a w szczególności od zrozumiałej komunikacji werbalnej. Niniejsza praca magisterska związana jest ze sposobem komunikacji dzieci z zaburzeniami mowy w wieku przedszkolnym. Wyrażanie potrzeb, emocji, rozwiązywanie konfliktów oraz nawiązywanie relacji rówieśniczych stanowią elementy składowe komunikacji społecznej. Forma podejmowanej aktywności i zabawy stanowią fundament prawidłowego rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym. Celem pracy badawczej jest określenie sposobu komunikacji społecznej dzieci z zaburzeniami mowy w środowisku przedszkolnym. Problem badawczy zbudowany jest z wielu poszczególnych aspektów komunikacyjnych. W skład problemu głównego wchodzą m.in. trudności dzieci podczas komunikacji, emocje które im towarzyszą w trakcie komunikowania się z rówieśnikami, rola logopedy i nauczyciela wychowania przedszkolnego oraz sposoby wspierania dzieci z zaburzeniami mowy w komunikacji społecznej. Dzięki przeprowadzonym badaniom naukowym przybliżona została specyfika funkcjonowania dzieci z zaburzeniami mowy w środowisku przedszkolnym, przez co pojawia się wiele trudności w obszarze komunikacji społecznej.

Temat mojej pracy magisterskiej to „Psychospołeczne skutki dorastania dziecka w rodzinie z problemem alkoholowym”. Praca składa się z trzech rozdziałów teoretycznych i dwóch, które poświęcone są badaniom. Moim zdaniem skutki dorastania w rodzinie, gdzie alkohol jest głównym problemem widać najbardziej u Dorosłych Dzieci Alkoholików, dlatego to na ich przykładzie starałam się opisać specyfikę i skutki wychowywania się w rodzinie alkoholowej. W pracy zawarłam informacje o alkoholizmie jako jednej z form uzależnienia. Zdefiniowałam pojęcie uzależnienia oraz alkoholizmu. Opisałam fazy rozwoju uzależnienia od alkoholu. Wymieniłam kryteria rozpoznawania alkoholizmu oraz typy alkoholizmu. Opisałam również skutki spożywania alkoholu oraz reakcje organizmu na alkohol. Następnie wymieniłam czynniki wpływające na rozwój uzależnienia od alkoholu. W pracy zawarłam także wybrane zagadnienia prawne dotyczące spożywania i nadużywania alkoholu. Opisałam specyfikę funkcjonowania w rodzinie z problemem alkoholowym. Omówiłam to jaki wpływ na właściwe funkcjonowanie rodziny ma alkoholizm jednego z jej członków. Zdefiniowałam i opisałam zjawisko współuzależnienia. Omówiłam specyficzne interakcje małżeńskie jakie występują pomiędzy uzależnionym a jego partnerem życiowym. Wymieniłam i opisałam poszczególne role, które odgrywają członkowie rodziny alkoholowej. Opisałam psychospołeczne funkcjonowanie dorosłych dzieci, które pochodzą z rodzin z problemem alkoholowym. Zdefiniowałam pojęcie Dorosłe Dziecko Alkoholika. Przybliżyłam typowe dla tego syndromu problemy emocjonalne. Wyszczególniłam trudności jakie napotyka Dorosłe Dziecko Alkoholika podczas nawiązywania relacji społecznych. Wymieniłam problemy adaptacyjne Dorosłych Dzieci Alkoholików. Opisałam reakcje Dorosłych Dzieci Alkoholików na sytuacje trudne, konfliktowe i stresowe. W pracy zawarłam także to jak Dorosłe Dzieci Alkoholików oceniają siebie oraz swoje osiągnięcia życiowe. W pracy zawarłam metodologie badań własnych. Sformułowałam cel moich badań, którym jest określenie psychospołecznych skutków dorastania dziecka w rodzinie z problemem alkoholowym. Na podstawie wymienionych przeze mnie definicji problemu badawczego stworzyłam problem główny oraz 10 problemów szczegółowych. Scharakteryzowałam metody, techniki i narzędzia badawcze. W mojej pracy posługuję się metodą indywidualnych przypadków. Zastosowanymi przeze mnie technikami są wywiad, który jest jawny, indywidualny, skategoryzowany i pogłębiony oraz analiza dokumentów osobistych. Dokumenty, które poddałam analizie to metryczka, którą dołączyłam do wywiadu oraz ustnie przekazywane informacje odnośnie danych osobowych zebrane podczas wywiadu. Techniki badawcze, które wybrałam realizowałam dzięki narzędziu badawczym, którym jest kwestionariusz wywiadu z Dorosłym Dzieckiem Alkoholika oraz dyktafonu. Moje badania przeprowadziłam na Warsztatach dla Dorosłych Dzieci Alkoholików prowadzonych przy Parafii Rzymskokatolickiej pw.

Niniejsza praca dotyczy adaptacji społecznej dzieci sześcioletnich do edukacji wczesnoszkolnej. Adaptacja społeczna to wieloetapowy proces, którego celem jest umożliwienie dziecku jak najlepsze przystosowanie się do warunków środowiska szkolnego. Prawidłowa adaptacja społeczna dziecka sześcioletniego w środowisku szkolnym umożliwia mu odpowiednie wejście w nowe środowisko, jakim jest szkoła. Warunkuje ona nie tylko zadowalające wypełnianie roli ucznia, ale pozwala dziecku nawiązywać poprawne relacje oraz rozwiązywać powstałe sytuacje konfliktowe w grupie rówieśniczej. Pozwala ona dziecku budować pewność siebie, wyrażać własne emocje i jednocześnie rozumieć emocje rówieśników. By określić jakość adaptacji społecznej dziecka sześcioletniego w edukacji wczesnoszkolnej należy zwrócić u niego przede wszystkim uwagę na jego sposób nawiązywania relacji z rówieśnikami, wyrażanie i rozumienie emocji w relacjach rówieśniczych, na sposób komunikacji, sposób zabawy, jak również na formę spędzania czasu wolnego w środowisku szkolnym oraz na jego umiejętność rozwiązywania sytuacji konfliktowych. Celem pracy jest określenie adaptacji społecznej dzieci sześcioletnich w edukacji wczesnoszkolnej.Bez prawidłowego poziomu adaptacji społecznej w szkole dziecko sześcioletnie ma widoczne trudności w prawidłowym funkcjonowaniu w środowisku szkolnym zarówno w obszarze społecznym, emocjonalnym jak i edukacyjnym. Adaptacja społeczna dzieci sześcioletnich w edukacji wczesnoszkolnej jest niezbędna do ich prawidłowego funkcjonowania w środowisku szkolnym biorąc pod uwagę zarówno obszar społeczny, emocjonalny jak i edukacyjny. Poziom adaptacji społecznej dzieci sześcioletnich, które rozpoczynają edukację wczesnoszkolna jest niewystarczający na co wskazują wyniki przeprowadzonych badań.

Głównym problemem badawczym pracy jest postrzeganie uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się przez nauczycieli szkół podstawowych. W pracy, poprzez literaturę przedmiotu, szeroko omówione zostały pojęcia związane ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, a także ich klasyfikacja, możliwe przyczny powstawania trudności w uczeniu się oraz charakterystyczne objawy dysleksji rozwojowej. Funkcjonowanie emocjonalno – społeczne uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się stało się punktem wyjścia badań, bowiem problemy emocjonalne dzieci z dysleksją rozwojową ściśle wiążą się z niepowodzeniami edukacyjnymi. Kolejnym szeroko omówionym zagadnieniem pracy była rola nauczyciela w procesie edukacyjnym, a także postawy nauczyciela wobec ucznia ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się. Podczas badań jako metodę wykorzystano sondaż diagnostyczny, a narzędziem badawczym była sporządzona przez autora ankieta rozprowadzona wśród nauczycieli szkół podstawowych na terenie Wrocławia i Gminy Siechnice. Badania wykazały, że postrzegania uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się może mieć wpływ na procesy edukacyjne uczniów, a także ich funkcjonowaniu w społeczeństwie. Wpływ na postrzeganie uczniów mają takie aspekty jak: wiedza nauczycieli o specyficznych trudnościach w uczeniu się, ich chęć uczestnictwa w formach doskonalenia zawodowego w tym temacie, sposób interpretowania niepowodzeń ucznia z dysleksją rozwojową, jako brak chęci do nauki czy niski poziom zaangażowania w proces edukacyjny. Ważnym zagadnieniem, z punktu widzenia omawianego problemu, okazała się chęć lub brak współpracy nauczycieli z poradniami, innymi nauczycielami czy też rodzicami uczniów. Ponadto stosunek nauczycieli do wydawanych przez Poradnie Psychologiczno - Pedagogiczne opinie o specyficznych trudnościach w uczeniu się. Analiza i interpretacja badań pozwoliły na sformułowanie wniosków, które ukazują obraz współczesnej szkoły, roli nauczyciela wobec uczniów i trudną sytuację ucznia ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się.

Niniejsza praca dotyczy wspomagania rozwoju psychospołecznego dzieci w wieku przedszkolnym przez edukację muzyczną. Rozwój psychospołeczny dziecka w wieku przedszkolnym jest niezwykle istotny. Wszystkie systematycznie wprowadzane w życie dziecka rodzaje oddziaływań związane z muzyką wiążą się z istotnymi korzyściami dla jego rozwoju zarówno w wieku przedszkolnym jak i późniejszym. W wyniku przeprowadzonych metodą indywidualnych przypadków badań ustalono, że edukacja muzyczna wspomaga rozwój psychospołeczny dziecka w wieku przedszkolnym, co przejawiać się może w doskonaleniu percepcji oraz funkcji poznawczych. Inne korzyści, będące efektem przeprowadzanej już w wieku przedszkolnym edukacji z zakresu muzyki, to stymulacja logicznego myślenia u dziecka, poprawa koordynacji ruchowej, a także ogólny rozwój fizyczny. Z przeprowadzonych badań wynika, że zajęcia muzyczne skutkują podniesieniem samooceny dziecka w wieku przedszkolnym, łatwiejszym przełamywaniem barier psychicznych, powodują także, że dziecko szybciej nawiązuje kontakty w grupie rówieśniczej, łatwiej jest mu wyrażać własne uczucia, co uczy funkcjonowania też w świecie dorosłych. Próba kontrolowania emocji podejmowana przez dziecko podczas zajęć z zakresu edukacji muzycznej sprawia, że dziecko nabiera właściwego poczucia własnej wartości, uczy się prawidłowego postrzegania rzeczywistości, jak również oswaja się z kwestią wystąpień publicznych.

Celem mojej pracy magisterskiej jest próba odpowiedzi na pytanie „jak funkcjonuje uczeń z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim w placówce integracyjnej w grupie rówieśniczej”. Moją pracę podzieliłam na pięć części. W pierwszych trzech rozdziałach zawarłam treści teoretyczne. W pierwszym skupiam się na : definiowaniu normy niepełnosprawności, upośledzenia umysłowego oraz niepełnosprawności intelektualnej, etiologii niepełnosprawności intelektualnej, typologii i klasyfikacji niepełnosprawności intelektualnej, diagnozowaniu jej oraz na zaburzeniach jakie z nią występują. W drugiej części przedstawiam: rozwój sensoryczny oraz ruchowy dziecka z niepełnosprawnością intelektualną, jego funkcje językowe oraz komunikowanie się, możliwości percepcyjne oraz poznawcze tego dziecka, wpływ zabawy na dziecko niepełnosprawne oraz jego rozwój emocjonalny i społeczny. W ostatniej, trzeciej części teoretycznej koncentruje się na funkcjonowaniu ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim w placówce integracyjnej oraz opisuje jak wygląda jego ścieżka edukacyjna, jak wyglądają relacje z rówieśnikiem, jakie napotyka trudności adaptacyjne oraz problemy emocjonalne, jakie są metody terapii wspomagające funkcjonowanie społeczne ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim oraz jaka jest rola nauczyciela w procesie edukacji ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. W dalszej części mojej pracy zawarłam rozdział metodologiczny, który jest wstępem do moich badań. W ostatniej, piątej części mojej pracy przedstawiam analizę badań własnych, odpowiadam na wcześniej zadane pytania szczegółowe, a na koniec odpowiadam na pytanie główne. Badania przeprowadziłam w Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi w Wałbrzychu. Dzięki zastosowaniu kwestionariuszy wywiadów dla nauczycie ucznia z niepełnosprawnością intelektualną, rówieśnika ucznia z niepełnosprawnością intelektualną oraz dla samego ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim oraz przeprowadzeniu obserwacji funkcjonowania społecznego uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim mogłam przedstawić jak wyglądają relacje ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim z rówieśnikami, jakie ich spotykają problemy w zakresie adaptacji, ich umiejętności percepcyjne, poznawcze, jak wygląda ich komunikacja, jak przedstawiają swoje emocje, jak mówią o problemach oraz potrzebach. Pokazałam również jaką rolę w procesie edukacji ucznia z niepełnosprawnością intelektualną odgrywa nauczyciel i jak on wpływa na rozwój danego ucznia.

Przedmiotem pracy jest problematyka spostrzegania społecznego osób z niepełnosprawnością intelektualną przez uczniów szkół licealnych. Niepełnosprawność intelektualna jest zaburzeniem, które charakteryzuje się obniżonym poziomem rozwoju psychicznego, ze względu na wielorakie zaburzenia i znacznie utrudnione funkcjonowanie takie osoby są najczęściej stygmatyzowane i odrzucane przez społeczeństwo. Negatywny obraz osób z niepełnosprawnością intelektualną funkcjonujący wśród ludzi pełnosprawnych niesie za sobą wiele destrukcyjnych skutków dla tych osób, przyczyniając się nawet do ich całkowitej izolacji społecznej. W pracy szczególną uwagę zwrócono na analizę problemów o społecznym kontekście osób z niepełnosprawnością intelektualną. Wnikliwie zostały scharakteryzowane zagadnienia stygmatyzacji, stereotypowości, uprzedzeń, integracji, uwarunkowań przebiegu procesu przystosowania w środowisku szkolnym, oraz kompetencji społecznych i szeroko rozumianej autonomii osób z niepełnosprawnością intelektualną. Wybrane przeze mnie badania zmusiły mnie do określenia celów szczegółowych, które odnosiły się do różnych kategorii życia społecznego osób z niepełnosprawnością intelektualną. Analiza przeprowadzonych przeze mnie badań umożliwiła uzyskanie odpowiedzi na postawiony w pracy problem badawczy, jakim było pytanie: jakie jest spostrzeganie społeczne osób z niepełnosprawnością intelektualną przez uczniów szkół licealnych? Uczniowie szkół licealnych spostrzegają pozytywnie osoby z niepełnosprawnością intelektualną,wśród, których większość z badanych przyznała się do kontaktu z takimi osobami, posiadających niemałą wiedzę na temat niepełnosprawności intelektualnej.

Celem niniejszej pracy było zbadanie w jaki sposób dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim funkcjonują w grupie rówieśniczej, w szkole specjalnej. Dla potrzeb mojej pracy badania przeprowadziłam w Zespole Szkół Specjalnych w klasach 4 , 5 i 6. Posłużyłam się metodą indywidualnych przypadków, a technikami badawczymi był wywiad, uzupełniony analizą dokumentów. Głównym kryterium doboru dzieci do badań byli uczniowie wieku 12- 15 lat z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. W swojej pracy odpowiedziałam na problem główny oraz problemy szczegółowe, które pozwoliły mi określić oraz zebrać potrzebne informacje na temat zainteresowań uczniów, napotykanych trudności w szkole oraz przede wszystkim jak odnajdują się w grupie rówieśniczej, jakie są ich relacje koleżeńskie.

Praca porusza problematykę związaną z zakresem kompetencji społecznych dzieci z zespołem Downa w grupie rówieśniczej w środowisku przedszkolnym. Ważnym aspektem w pracy stanowi poznanie funkcjonowania dzieci z zespołem Downa w aspekcie: komunikowania się, zabawy, wyrażania i rozumienia emocji, nawiązywania relacji społecznych z rówieśnikami, naśladownictwa oraz rozwiązywania sytuacji konfliktowych. Podjęto również tematykę zakresu samodzielności i trudności pojawiających się na drodze do adaptacji społecznej. W pracy starano się poznać metody i formy wspierające rozwój społeczny dzieci z zespołem Downa. Wymienione wyżej aspekty mają ogromny związek z rozwojem kompetencji społecznych dzieci z zespołem Downa z racji tego, że podczas tych czynności uczą się i zdobywają określone kompetencje społeczne. Odpowiednie wsparcie poprzez oddziaływania terapeutyczne na rozwój dzieci z zespołem Downa wpływają znacząco na jego funkcjonowanie w życiu społecznym. Przedszkole integracyjne stanowi niezbędną formę wsparcia gdyż niejednokrotnie jest to jedyna instytucja w której dzieci mają kontakt z rówieśnikami. Celem pracy badawczej jest określenie kompetencji społecznych dzieci z zespołem Downa w grupie rówieśniczej w środowisku przedszkolnym. Badania zostały przeprowadzone przy wykorzystaniu metody indywidualnych przypadków, wśród celowo wybranej piątki dzieci z zespołem Downa, które uczęszczają do przedszkoli integracyjnych. Badania pozwoliły uzyskać odpowiedz na postawiony w pracy główny problem badawczy: jakie są kompetencje społeczne dzieci z zespołem Downa w grupie rówieśniczej w środowisku przedszkolnym? Z badań wynika, że ze względu na liczne anomalie i problemy szczególnie w zakresie aparatu mowy, dzieci z zespołem Downa mają duże trudności w kontaktach z rówieśnikami.

Problematyka pracy jest związana z procesem adaptacji społecznej dziecka z dysleksją rozwojową w środowisku szkolnym. Zwrócono w niej szczególną uwagę na sposoby nawiązywania relacji z rówieśnikami, komunikowanie się oraz wyrażanie i rozumienie emocji. Podjęto również tematykę związaną z metodami oraz formami stosowanymi podczas zajęć wobec uczniów z dysleksja rozwojową. Ponadto wnikliwie opisano stosunek do nauki i obowiązków szkolnych przejawiany przez uczniów. Celem przeprowadzonych badań było określenie adaptacji społecznej dziecka z dysleksją rozwojową w środowisku szkolnym. Badania zostały zrealizowane przy wykorzystaniu metody indywidualnych przypadków, wśród celowo wybranej piątki dzieci z dysleksja rozwojową. Dzięki analizie badań własnych możliwe było uzyskanie odpowiedzi na postawiony w pracy problem badawczy: jak przebiega adaptacja społeczna dziecka z dysleksją rozwojową w środowisku szkolnym. Z przeprowadzonych badań wynika, że proces adaptacji u dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się jest zróżnicowany. Część dzieci bardzo dobrze odnajduje się w szkole, potrafi zastosować się obowiązujących do norm i zasad. Natomiast pozostali uczniowie nie są w stanie samodzielnie funkcjonować podczas lekcji i mają duże problemy w relacjach z rówieśnikami. Są wyobcowani i charakteryzują ich trudności w komunikowaniu się.

Praca dotyczy funkcjonowania emocjonalno- społecznego dziecka z rodziny niepełnej w środowisku szkolnym. Coraz częściej mamy do czynienia ze zróżnicowanymi modelami rodziny, w których z różnych powodów dzieci wychowywane są przez jednego z rodziców. Rosnąca fala rozwodów, pracy zagranicznej, przyczynia się do destabilizacji funkcjonowania podstawowej komórki społecznej jaką jest rodzina. Wychowywanie się dziecka w rodzinie, w której brakuje jednego z rodziców, niewątpliwie ma wpływ na jego funkcjonowanie emocjonalno- społecznego, dlatego cel pracy skupia się w tym obszarze. W pracy scharakteryzowana została rodzina dysfunkcjonalna, a także przedstawiona typologia tejże rodziny. Opisany został również model rodziny niepełnej, jej funkcjonowanie, a także typ samotnego rodzicielstwa oraz wpływ rodziny niepełnej i zrekonstruowanej na wychowanie i rozwój dziecka. Dopełnieniem jest przedstawienie możliwości psychoterapii i systemu wsparcia rodziny niepełnej. Treść pracy skupia się także na funkcjonowaniu dziecka z rodziny niepełnej w środowisku szkolnym, który między innymi zawiera rozważania dotyczące rozwoju dziecka w kontekście rozwodu rodziców oraz problem sieroctwa i samotności odczuwanej przez dziecko. W pracy opisano piątkę dzieci pochodzącą z rodzin niepełnych i ich funkcjonowanie emocjonalno- społeczne w oparciu o przeprowadzone wywiady oraz obserwacje w środowisku szkolnym.

Praca porusza problematykę związaną ze wspomaganiem rozwoju i edukacji dzieci z zespołem Aspergera w szkole podstawowej z oddziałami integracyjnymi. Deficyty, które ujawniają dzieci z zespołem Aspergera wymagają kompleksowych i specjalistycznych działań, które usprawnią zaburzone funkcje, zniwelują trudności i wspomogą mocne strony dziecka. Głównym celem badań przeprowadzonych w ramach pracy jest określenie sposobów wspomagania rozwoju i edukacji dzieci z zespołem Aspergera w szkole podstawowej z oddziałami integracyjnymi. Realizując badania posłużono się metodą indywidualnych przypadków wybierając tym samym pięcioro dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na diagnozę zespołu Aspergera. Badane dzieci uczęszczały do szkół podstawowych z oddziałami integracyjnymi i były wspierane w edukacji przez nauczyciela wspomagającego. W wyniku przeprowadzonych badań okazało się, że rozwój i edukacja dzieci z zespołem Aspergera jest wspomagana poprzez stosowanie różnorodnych zabiegów wychowawczych i terapeutycznych. Wśród wykorzystywanych metod i technik można wymienić metodę behawioralną, trening umiejętności społecznych, arteterapię, psychodramę i wiele innych działań umacniających funkcjonowanie sfery emocjonalnej, społecznej, językowej czy poznawczej. Wieloetapowa i różnorodna terapia stwarza jednostce możliwość do poprawy jej funkcjonowania i zachowania. Badania dowiodły także znaczącą rolę pedagoga, który jest bardzo ważnym ogniwem w całym tym procesie i od jego wiedzy, kompetencji, doświadczenia, ale i zaangażowania w pracę z konkretnym przypadkiem zależny jest stopień efektywności wdrożonych działań.

Problematyką pracy jest funkcjonowanie psychospołeczne dziecka z rodziny dysfunkcjonalnej w środowisku szkolnym. Tematyka rodzin dysfunkcjonalnych jest problemem wielopłaszczyznowym, bardzo często spotykanym na co dzień. Pomimo, swojej częstotliwości warto jest przyjrzeć się głębiej tym rodzinom, warunkom ich bytu, mechanizmom funkcjonowania, a nade wszystko sposobom wychowywania dziecka. Celem prowadzonych badań jest określenie w jaki sposób przebiega psychospołeczne funkcjonowanie dziecka z rodziny dysfunkcjonalnej w środowisku szkolnym. Badania pokazały trudności z jakimi zmierzają się dzieci w codziennych sytuacjach życiowych, a w szczególności znaczący wpływ jaki wywiera na dziecko wychowanie i dorastanie w rodzinie dysfunkcjonalnej. Do prowadzonych badań zastosowano metodę indywidualnych przypadków, w ramach tego grupa obejmowała piątkę dzieci z rodzin dysfunkcjonalnych w wieku od dziesięciu do czternastu lat, uczęszczających do szkoły podstawowej. W badaniach okazało się, że dziecko z rodziny dysfunkcjonalnej posiada wiele deficytów spowodowanych zaniedbaniem w domu rodzinnym, tj.: dysortografia, dysleksja, upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, trudności w zakresie myślenia logicznego czy spostrzegania. Owo zaniedbanie wpływ ma również na trudności jakich dziecko doświadcza w szkole, bowiem przyczynia się do opóźnienia szkolnego i nie realizacji obowiązków.

Przedmiotem pracy jest problematyka związana z funkcjonowaniem emocjonalno-społecznym podczas pobytu w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu młodzieżowy ośrodek wychowawczy. Problem jest istotny, ponieważ dotyczy dzieci i młodzieży dotkniętych zjawiskiem niedostosowania społecznego, co ma wyraźny wpływ na ich późniejsze funkcjonowanie. Celem prowadzonych badań było przeanalizowanie funkcjonowania nieletnich w dwóch płaszczyznach: wyrażania i rozumienia emocji oraz umiejętności społecznych. Praca zawiera także metodologiczne podstawy badań własnych, w których określony został cel i wyżej wymieniony problem badawczy. Główną metodą pracy była metoda indywidualnych przypadków, która pozwala na dokładne przeprowadzenie badań wybranych osób i ich analizę. Do prowadzonych badań wybrano pięć nieletnich dziewcząt przebywających w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, w różnym wieku, o różnym stopniu demoralizacji oraz z różnych grup wychowawczych. Dzięki analizie badań uzyskano odpowiedz na główny problem badawczy: Jak funkcjonują emocjonalno-społecznie nieletnie przebywające w młodzieżowym ośrodku wychowawczym? W wyniku przeprowadzonych badań istotny wpływ na funkcjonowanie emocjonalno-społeczne ma środowisko rodzinne i kontakt z najbliższymi. Brak wsparcia ze strony opiekunów prawnych bądź rodziców, brak poczucia bezpieczeństwa, a także ciągłe życie w dysfunkcjonalnej rodzinie, przyczynia się do powstania trudności w funkcjonowaniu. Dodatkowo, podczas analizy badań określono, że prawidłowe wyrażanie i rozumienie emocji pozwala na przystosowanie się nieletnich do rzeczywistości po opuszczeniu placówki opiekuńczo-wychowawczej.

Problematykę pracy stanowi wspomaganie rozwoju psychomotorycznego dziecka w wieku wczesnoszkolnym poprzez zajęcia plastyczne. Celem przeprowadzonych badań jest określenie znaczenia zajęć plastycznych dla wspomagania rozwoju psychomotorycznego dziecka w wieku wczesnoszkolnym. Głównym problemem badawczym w pracy jest wspomaganie rozwoju psychomotorycznego dziecka w wieku wczesnoszkolnym poprzez zajęcia plastyczne. W problemach szczegółowych poruszono kwestie związane z funkcjonowaniem i zachowaniem dziecka w wieku wczesnoszkolnym na zajęciach plastycznych. Zwrócono także uwagę na relacji międzyrówieśnicze i komunikowanie się dziecka z rówieśnikami z klasy. Praca zawiera także ważne zagadnienia dotyczące roli nauczyciela we wspomaganiu rozwoju psychomotorycznego dziecka w wieku wczesnoszkolnym, a także metody i techniki wspomagające rozwój psychomotoryczny podczas edukacji plastycznej. Badana grupa obejmowała pięcioro dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Z przeprowadzonych badań wynika, że zajęcia plastyczne dla dzieci w okresie średniego dzieciństwa mają istotny wpływ na ich rozwój psychomotoryczny i funkcjonowanie w grupie szkolnej. Udział w zajęciach plastycznych to dla dzieci nie tylko okazja do trenowania umiejętności manualnych, ale także ułatwienie w obszarze komunikowania się z rówieśnikami i nawiązywania relacji z nimi.

Przedmiotem pracy jest problematyka dotycząca adaptacji społecznej dzieci z zespołem Downa w placówkach integracyjnych. Celem prowadzonych badań było określenie rozwoju i funkcjonowania psychospołecznego dzieci z zespołem Downa, które umożliwiają im prawidłową adaptację i integrację ze środowiskiem szkolnym. W pracy zostały scharakteryzowane zagadnienia dotyczące terminologii i typologii zespołu Downa, diagnostyki, oraz zaburzeń współwystępujących, wybranych aspektów rozwoju i funkcjonowania konkretnych dzieci, a także problematyką adaptacji społecznej dzieci w placówce integracyjnej. Praca zawiera także metodologiczne podstawy badań własnych w których określony został cel i wyżej wymieniony problem badawczy. Przeprowadzone badania ułatwiły określenie celów szczegółowych, które umożliwiły dokładną analizę problematyki adaptacji społecznej uczniów z zespołem Downa w placówce integracyjnej, zawierającej się w wyrażaniu potrzeb i emocji przez dziecko z zespołem Downa, umiejętności nawiązywania relacji i komunikacji z innymi dziećmi, rozwiązywania konfliktów oraz zakresu samodzielności i przezwyciężania trudności szkolnych. Do prowadzonych badań wybrano metodę indywidualnych przypadków. Grupa obejmowała piątkę dzieci z zespołem Downa z określonych placówek integracyjnych. Dzięki analizie badań możliwe było uzyskanie odpowiedzi na główny problem badawczy, a mianowicie : jak przebiega adaptacja dzieci z Zespołem Downa w placówkach integracyjnych? W wyniku prowadzonych badań istotne były informacje zwrotne, z których wynikało, że umiejętność wyrażania własnych potrzeb oraz prawidłowe manifestowanie swoich emocji, a także umiejętność łatwego i prawidłowego nawiązywania kontaktów i relacji z rówieśnikami pozytywnie wpływa na przystosowanie się dziecka do środowiska szkolnego, chęci do samodzielności, niezależności, a co za tym idzie prawidłowej adaptacji dziecka z zespołem Downa do środowiska szkolnego.

Praca porusza problematykę związaną z adaptacją emocjonalno-społeczną dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu w środowisku szkolnym w placówce integracyjnej. Uczniowie z zaburzeniami ze spektrum autyzmu potrzebują indywidualnego podejścia oraz podjęcia przez nauczycieli profesjonalnych działań dostosowanych do swoich potrzeb, które wspomogą ich adaptację emocjonalno-społeczną, usprawnią zaburzone funkcje, zniwelują trudności i wspomogą dziecko w prawidłowym rozwoju. Głównym celem przeprowadzonych badań jest określenie przebiegu adaptacji emocjonalno-społecznej dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu w środowisku szkolnym w placówce integracyjnej. Prowadząc badania posłużono się metodą indywidualnych przypadków wybierając tym samym pięcioro dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na diagnozę zaburzeń ze spektrum autyzmu. Badane dzieci uczęszczały do szkół podstawowych z oddziałami integracyjnymi i były wspierane w swojej edukacji przez nauczyciela wspomagającego. W wyniku przeprowadzonych badań okazało się, że dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu posiadają problem z adaptacją emocjonalno-społeczna w środowisku szkolnym w placówce integracyjnej. Problemy najczęściej występowały w sferze nawiązywania relacji z rówieśnikami oraz radzenia sobie w sytuacjach stresowych. Tylko różnorodna oraz regularna terapia stwarza jednostce możliwość do prawidłowej adaptacji emocjonalno-społecznej w środowisku szkolnym w placówce integracyjnej, przyczyni się do niwelowania posiadanych deficytów, co przełoży się na komfort życia osoby dotkniętej zaburzeniem ze spektrum autyzmu.

Problematyką pracy jest postrzeganie osób z niepełnosprawnością ruchową przez uczniów szkół średnich. Niepełnosprawność ruchowa to wszelkie nieprawidłowości w narządzie ruchu, które skutkują obniżoną sprawnością motoryczną i w znacznym stopniu utrudnionym funkcjonowaniem społecznym, przez co niejednokrotnie jednostki te są odtrącane przez społeczeństwo. Niekorzystne wyobrażenia o osobach z niepełnosprawnością ruchową obecne w społeczeństwie wpływają w negatywny sposób na ich funkcjonowanie, powodując nawet ich zupełne wykluczenie społeczne. W pracy dokładnie omówiono obraz osoby z niepełnosprawnością ruchową, który występuje w społeczeństwie. Celem niniejszej pracy było scharakteryzowanie postrzegania osób z niepełnosprawnością ruchową przez uczniów szkół średnich. W pracy tej została wykorzystana metoda sondażu diagnostycznego, a narzędziem które zastosowano był kwestionariusz ankiety, którą przeprowadzono wśród 84 uczniów szkół średnich. W tejże pracy problemy badawcze dotyczyły postrzegania osób z niepełnosprawnością ruchową w różnych obszarach funkcjonowania przez uczniów szkół średnich. Zrealizowane badania pozwoliły ustalić, że uczniowie szkół średnich pozytywnie postrzegają osoby z niepełnosprawnością ruchową w różnych kategoriach życia społecznego. W wyniku przeprowadzonych badań okazało się również, że wśród uczniów szkół średnich kontakt z osobami z niepełnosprawnością ruchową i wiedza na temat niepełnosprawności ruchowej różnicuje postrzeganie osób z niepełnosprawnością ruchową. Uczniowie szkół średnich, którzy mieli kontakt z osobami z niepełnosprawnością ruchową i posiadali wiedzę o niepełnosprawności ruchowej, częściej postrzegali te osoby pozytywnie.

Problematyką pracy jest wspomaganie rozwoju emocjonalno-społecznego dzieci w wieku przedszkolnym przez edukację plastyczną i muzyczną. Celem przeprowadzonych badań jest określenie wspomagania rozwoju emocjonalno-społecznego dzieci w wieku przedszkolnym przez edukację plastyczną i muzyczną. Głównym problem badawczym w pracy jest wspomaganie rozwoju emocjonalno-społecznego dzieci w wieku przedszkolnym przez edukację plastyczną i muzyczną. Poruszonymi elementami w szczegółowych problemach badawczych były potrzeby i pragnienia dzieci w wieku przedszkolnym oraz wyrażanie i rozumienie emocji. Problemy szczegółowe dotyczyły również nawiązywanie relacji z rówieśnikami, komunikowania się, zabawy, ujawniania zainteresowań i pasji oraz współpracy w wieku przedszkolnym podczas zajęć muzycznych i plastycznych. Na potrzeb pracy ważne było również zbadanie trudności w funkcjonowaniu emocjonalno-społecznym. Bardzo istotnym tematem, który został poruszony jest rola nauczyciela oraz metody i techniki wspomagające rozwój emocjonalno-społeczny dzieci w wieku przedszkolnym. Badana grupa obejmowała piątkę dzieci w wieku przedszkolnym. Z przeprowadzonym badań wynika, że edukacja plastyczna i muzyczna ma bardzo kluczowy wpływ na rozwój emocjonalno-społeczny w wieku przedszkolnym. Dzieci, które są wycofane lub mają problem z opanowaniem swoich emocji, poprzez obcowanie ze sztuką uczą się prawidłowo funkcjonować w tej sferze.

Problematyka podjęta w pracy dotyczy zajęć plastycznych jako formy wspomagania rozwoju emocjonalno-społecznego dzieci z rodzin dysfunkcjonalnych w placówce socjalizacyjnej. W pracy poruszono aspekty definicyjne rodziny dysfunkcjonalnej, rodzaje występujących dysfunkcji, struktury i mechanizmy działań tych rodzin, ich typologię, a także kwestię rozpadu rodziny jako konsekwencji ich dysfunkcjonalności. Omówiono rozwój emocjonalno-społeczny u dziecka zagrożonego niedostosowaniem społecznym, skupiono się na kwestii osamotnienia, relacjach społecznych, trudnościach w adaptacji społecznej, oddziaływania dysfunkcji na rozwój dziecka, a także skupiono się na przykładowych zaburzeniach zachowania i emocji, które mogą wystąpić u tych dzieci. Następnie wyróżniono takie kwestie jak charakterystyka placówki socjalizacyjnej, obraz rozwoju emocjonalno-społecznego wychowanków, formy wspierania rozwoju, wybranych zajęć plastycznych jako form arteterapii, kształtowanie się wyobraźni plastycznej dziecka oraz rola pedagoga we wspieraniu rozwoju emocjonalno-społecznego dziecka. Do powyższych zagadnień opracowano metodologię prowadzenia badań, których celem było określenie znaczenia zajęć plastycznych dla rozwoju emocjonalno-społecznego dzieci z rodzin dysfunkcjonalnych. Głównym problemem badawczym przyjętym w badaniach było pytanie: W jaki sposób zajęcia plastyczne wspomagają rozwój emocjonalno-społeczny dzieci z rodzin dysfunkcjonalnych w placówce socjalizacyjnej? W celu udzielenia odpowiedzi na powyższe pytanie badawcze, wybrano jakościowy paradygmat badawczy. Dla potrzeb niniejszej pracy posłużono się metodą indywidualnych przypadków, a główną techniką badawczą był wywiad, a jej uzupełnieniem analiza dokumentów osobistych badanych osób oraz obserwacja z wykorzystaniem arkusza obserwacji. Przeprowadzone badania pozwoliły na głębsze poznanie czynników, które warunkują rozwój emocjonalno-społeczny dzieci wychowujące się w placówce socjalizacyjnej, a także oddziaływanie zabaw i zajęć plastycznych na ich funkcjonowanie. Wśród nich znajdują się obszary, takie jak: doskonalenie umiejętności komunikacji potrzeb, nawiązywania relacji, wyrażania emocji, komunikowaniu się oraz umiejętności rozwiązywania konfliktów z rówieśnikami, dzięki czemu dzieci te mają szansę na podnoszenie swoich kompetencji emocjonalno-społecznych.

Problematyka pracy dotyczy relacji rówieśniczych dzieci z rodzin dysfunkcjonalnych w środowisku szkolnym. W pracy w oparciu o literaturę przedmiotu przedstawiono charakterystykę rodziny dysfunkcjonalnej a także przyczyny powstawania dysfunkcji w rodzinie. Omówiono też mechanizmy działania w takich rodzinach. Scharakteryzowano model rodziny dysfunkcjonalnej, a także funkcjonowanie psychospołeczne dziecka z rodziny dysfunkcjonalnej w środowisku szkolnym. Wskazano również formy pomocy dla osób, którzy funkcjonują w takich rodzinach. Dla powyższych zagadnień stworzono metodologię badań. Głównym problemem badawczym przyjęto pytanie: W jaki sposób przebiegają relacje rówieśnicze dzieci z rodzin dysfunkcjonalnych w środowisku szkolnym? Aby odpowiedzieć na postawione pytanie w badaniach posłużono się metodą indywidualnych przypadków. Wybraną techniką badawczą jest wywiad a jego uzupełnieniem obserwacja oraz analiza dokumentów osobistych. Przeprowadzone badania aspektów funkcjonowania społecznego dzieci umożliwiły wgląd w ścieżkę relacji rówieśniczych dzieci z rodzin dysfunkcjonalnych w środowisku szkolnym. Analiza funkcjonowania społecznego skupiła się głównie się na tym, jak dzieci obciążone negatywnymi doświadczeniami komunikują się, wyrażają emocje, spędzają czas wolny, jak adoptują się w środowisku szkolnym. Na podstawie tej analizy stwierdzono, że relacje dzieci z rodzin dysfunkcjonalnych z rówieśnikami przebiegają z utrudnieniami. Składa się na to wiele czynników, między innymi trudne, przykre doświadczenia życia w rodzinie dysfunkcjonalnej.

Podjęta w pracy problematyka dotyczy studium wolontariatu dla ścieżki rozwoju osobistego osób dorosłych oraz różnych uwarunkowań tego rozwoju. W pracy poruszono aspekty definicyjne wolontariatu, zaprezentowano jego rys historyczny oraz przedstawiono jego status społeczny i prawny. Omówiono zagadnienie rozwoju osobistego oraz zaprezentowano zagadnienia ideału osobowego wolontariusza, a także określono podłoże intencjonalne oraz motywacyjne działalności wolontariackiej na podstawie literatury przedmiotu. Do powyższych zagadnień opracowano metodologię prowadzenia badań, których celem jest określenie znaczenia wolontariatu dla rozwoju osobistego osób dorosłych. Głównym problemem badawczym jest pytanie: jakie znaczenie ma wolontariat dla rozwoju osobistego osób dorosłych? W celu udzielenia odpowiedzi na powyższy problem wybrano jakościowy paradygmat badawczy. Dla potrzeb niniejszej pracy posłużono się metodą indywidualnych przypadków, a główną techniką badawczą był wywiad, a jej uzupełnieniem analiza dokumentów osobistych badanych osób. Przeprowadzone badania pozwoliły na głębsze poznanie czynników, które warunkują rozwój osobisty osób dorosłych w ramach wolontariatu. Wśród nich znajdują się obszary, takie jak: doskonalenie umiejętności, kompetencji, zdobywania wiedzy, kształtowania światopoglądu, postaw oraz przekonań.

Problematyką pracy jest doświadczanie sieroctwa społecznego przez dzieci wychowujące się w domach dziecka lub rodzinach zastępczych. Na problem sieroctwa społecznego składa się wiele czynników. Są to m. in. kryzys rodziny, nieporadność życiowa rodziców dziecka, różnego rodzaju uzależnienia, choroby psychiczne i wiele innych. W rodzinie, która nie spełnia swoich podstawowych funkcji dziecko może nie tylko czuć się zaniedbywane, ale zagrożone może być także jego życie i zdrowie. Dzieci te borykają się z wieloma problemami, nie tylko natury psychicznej, ale także ze zdrowiem, zaburzeniami zachowania, trudnościami w nawiązywaniu prawidłowych relacji z ludźmi. Wszystkie badane dzieci mają trudności szkolne spowodowane brakiem prawidłowej kontroli rodzicielskiej. Celem prowadzonych badań jest studium narracji dzieci wychowujących się w domach dziecka lub rodzinach zastępczych, dotyczących ich postrzegania doświadczanego przez siebie sieroctwa społecznego. Badania obrazują w jaki sposób dzieci przeżywają odrzucenie ze strony najbliższych oraz brak kontaktów z rodziną, jakie mają problemy w obecnym funkcjonowaniu emocjonalnym i społecznym, jak potrafią opowiadać o swoim obecnym życiu i o przyszłości. Wskazane zostało znaczenie prawidłowego środowiska wychowawczego, mającego wpływ na kształtowanie się u dzieci prawidłowych wzorców i postaw. Opieka zastępcza nad dzieckiem z rodziny dysfunkcyjnej przynosi wiele korzyści, przede wszystkim daje dziecku bezpieczeństwo, którego nie doświadczyło od własnej rodziny.

Problematyka podjęta w pracy dotyczy wspierania rozwoju emocjonalno-społecznego dzieci w wieku przedszkolnym przez zabawę. W pracy zaprezentowano charakterystykę rozwoju i funkcjonowania dziecka w wieku przedszkolnym oraz znaczenie zabawy we wspieraniu jego rozwoju emocjonalno-społecznego. Do powyższych zagadnień opracowano metodologię badań, która miała na celu określenie w jaki sposób zabawa wspiera rozwój emocjonalno-społeczny dzieci w wieku przedszkolnym. W związku z tym skorzystano z jakościowego paradygmatu badawczego. Dla potrzeb niniejszej pracy posłużono się metodą indywidualnych przypadków, a główną techniką badawczą był wywiad, a jej uzupełnieniem analiza dokumentów osobistych oraz obserwacja z wykorzystaniem arkusza obserwacji. Przeprowadzone badania pozwoliły na głębsze poznanie czynników, które warunkują wybór zabawy i jej znaczenie dla rozwoju emocjonalno-społecznego dzieci w wieku przedszkolnym. Wśród nich znajdują się takie obszary jak: wyrażanie potrzeb, rozumienie emocji, regulowanie emocji, nawiązywanie relacji, komunikacja, rola, wyobraźnia i fantazja, rozwiązywanie konfliktów. Wszystkie badane kompetencje są niezmiernie ważne w całościowym funkcjonowaniu dziecka, zarówno w środowisku przedszkolnym jak i poza nim. Badania potwierdziły, że zabawa stanowi niezbędną ścieżkę regulującą rozwój emocjonalno-społeczny dzieci w wieku przedszkolnym.