nie

Modernizm, jako ostatnia usankcjonowana epoka, jest ważnym punktem odniesienia w dzisiejszej debacie dotyczącej genezy nowoczesności. Zdaje się nie być jednak zamkniętym rozdziałem, zakończonym projektem, lecz przedmiotem nieustających dyskusji, których wzmożoną ilość możemy zaobserwować szczególnie po 2000 roku. Celem niniejszej pracy jest prześledzenie fragmentu najnowszego dyskurs naukowego dotyczącego sztuki modernistycznej oraz zjawiska recyklingu jej elementów w twórczości młodych polskich artystów.

Praca magisterska "Murale wrocławskie" zawiera informacje na temat współczesnych, monumentalnych malowideł ściennych, które współtworzą krajobraz miejski Wrocławia. Niniejsze opracowanie jest próbą przybliżenia i zaprezentowania tego wciąż rozwijającego się zjawiska w sztuce. W pierwszej części zdefiniowano termin "mural" w odniesieniu do street artu. Scharakteryzowano sztukę malowania na ścianach i poddano analizie jej rozwój w ujęciu historycznym. Zaprezentowano metody i techniki tworzenia tej formy ekspresji. Dalszą część pracy poświęcono sztuce tworzenia murali w stolicy Dolnego Śląska. Przybliżono pokrótce genezę tej formy ekspresji w obrębie miasta na przestrzeni lat, z uwzględnieniem konkursów, akcji kulturalnych i tworzenia w celach komercyjnych. Następnie skupiono się na analizie wybranych murali i scharakteryzowaniu osób tworzących je. Dokonano subiektywnego wyrobu, skupiając się przede wszystkich na muralach o charakterze artystycznym, bowiem celem pracy jest zaprezentowanie Wrocławia, jako miasta, w którym większość malowideł ściennych stanowią dzieła o charakterze artystycznym, a nie czysto dekoracyjnym.

Średniowieczna wrocławska dzielnica żydowska była jedną z największych i najbardziej zasymilowanych gmin judaistycznych w naszej części Europy. Kres żydowskiej obecności we Wrocławiu, na blisko 200 lat, przyniósł 1453 rok, kiedy to na fali nastrojów antyheretyckich większość członków gminy została spalona na stosie lub wypędzona z miasta. Niniejsza praca stanowi podsumowanie wyników badań nad Średniowieczną dzielnicą żydowską we Wrocławiu i przekrojową analizę jej recepcji w dalszych, historyczno-kulturalnych dziejach miasta, ze szczególnym uwzględnieniem współczesności. Opracowanie zostało podzielone na cztery główne działy: pierwszy jest podsumowaniem wyników badań historycznych, archeologicznych i kulturowych nad średniowieczną dzielnicą żydowską we Wrocławiu; drugi odnosi się do średniowiecznej, chrześcijańskiej percepcji dzielnicy; trzeci analizuje żydowskie, przedwojenne odniesienia kulturowe w stosunku do średniowiecznej gminy, natomiast czwarty traktuje o percepcji dzielnicy we Wrocławskiej kulturze najnowszej. Zebrany materiał odnoszący się do recepcji dzielnicy pozwala wysnuć wniosek, że na przestrzeni historii Wrocławia, kulturowe odwołania do obrazu gminy i jej zagłady służyły w dużej mierze celom integracji tożsamościowej, zarówno społeczności żydowskiej jak i ludności chrześcijańskiej. Zostaje postawione także pytanie o symboliczne znaczenie dzielnicy we wrocławskiej kulturze najnowszej, naznaczonej piętnem całkowitej wymiany zamieszkującej go ludności.

Celem pracy jest ukazanie trzech fundacji wrocławskich kanoników katedralnych: Laurentiusa Potschela (zm. 1539), Martina Nibelschitza (zm. 1554) i Nicolausa Weidnera (zm. 1555) w kontekście ówczesnej refleksji nad stanem Kościoła katolickiego i możliwościach jego naprawy. Dzieła te, wykorzystujące odpowiednio motywy biblijne: "Wypędzenia przekupniów ze świątyni", "Przypowieści o niemiłosiernym słudze" oraz "Przypowieści o miłosiernym Samarytaninie" jako główne tematy ikonograficzne, dowodzą jednocześnie zbytniej sztywności utrwalonych na gruncie literatury z zakresu historii sztuki podziałów, arbitralnie dzielących wczesnonowożytne epitafia obrazowe na "katolickie" i "protestanckie", opierając się przede wszystkim na przynależności konfesyjnej fundatora. Osobne zagadnienie poruszone w pracy stanowi wskazanie możliwych związków między treściami ideowymi omawianych zabytków, a myślą Erazma z Rotterdamu. Praca ma zarazem stanowić głos mający na celu dopełnienie obrazu wrocławskiej kapituły katedralnej w pierwszej połowie XVI wieku, szczególnie zaś - silniejsze wciągnięcie fundacji jej członków w obszar zainteresowań historyków sztuki.

Przedmiotem pracy są małe i średnie miasta, zachodniej części Dolnego Śląska. Praca ta stanowi zestawienie pięciu wybranych przeze mnie ośrodków staromiejskich, dotkliwie zniszczonych podczas II Wojny Światowej. Celem pracy jest przedstawienie zróżnicowanego podejścia do kwestii odbudowy, oraz sposobów jej realizacji w poszczególnych miastach. Przywołane przykłady odtwarzania, zdegradowanej struktury zabudowy, postanowiłem poprzedzić historią rozwoju, interesujących nas układów urbanistycznych. Wyszczególnione przeze mnie cztery etapy następujące po sobie, począwszy od końca lat czterdziestych aż po dzień dzisiejszy, reprezentują nierzadko, skrajnie różne podejście do problemu odbudowy starych miast. Ukazują one jednocześnie nieprzerwaną i ciągle aktualną potrzebę poszukiwania najwłaściwszej drogi, którą należałoby podążyć w trakcie dalszej odbudowy zespołów staromiejskich. Zgodnie z przyjętą metodologią chronologiczno – problemową na poniższą prace składają się następujące elementy: wstęp, sześć rozdziałów, zakończenie, literatura wykorzystana i aneks ilustracji. Rozdział 1. Odbudowa miast na obszarze Ziem Odzyskanych. Rozdział ten składa się z pięciu podrozdziałów: Porządkowanie miast, Pierwszy etap odbudowy miast, Drugi etap odbudowy miast – architektura zharmonizowana, Trzeci etap odbudowy miast – zabudowa modernistyczna, Czwarty etap odbudowy – retrowersja. W Rozdziele tym przedstawiłem w sposób chronologiczny, najistotniejsze etapy odbudowy miast zniszczonych podczas II Wojny Światowej na obszarze Ziem Odzyskanych. Rozdział ten stanowi punkt wyjścia dla pięciu kolejnych rozdziałów dotyczących konkretnych już przykładów miast, reprezentujących poszczególne etapy odbudowy scharakteryzowane pokrótce w rozdziale pierwszym. Rozdział 2. Bytom Odrzański. Rozdział ten składa się z dwóch podrozdziałów: Historia rozwoju układu przestrzennego Bytomia Odrzańskiego, Odbudowa Bytomia Odrzańskiego. W rozdziale tym skupiłem się na prześledzeniu okoliczności powstania oraz dalszym rozwoju układu przestrzennego w Bytomiu Odrzańskim. Druga część rozdziału dotyczy natomiast historii zespołu staromiejskiego po II Wojnie Światowej, analizy stopnia zniszczeń oraz prób jego odbudowy. Rozdział 3. Lubin. Rozdział ten składa się z dwóch podrozdziałów: Historia rozwoju układu przestrzennego Lubina, Odbudowa Lubina. W rozdziale tym skupiłem się na prześledzeniu okoliczności powstania oraz dalszego rozwoju układu przestrzennego w Lubinie. Druga część rozdziału dotyczy natomiast historii zespołu staromiejskiego po II Wojnie Światowej, analizy stopnia zniszczeń oraz prób jego odbudowy. Rozdział 4. Głogów. Rozdział ten składa się z dwóch podrozdziałów: Historia rozwoju układu przestrzennego Głogowa, Odbudowa Głogowa. W rozdziale tym skupiłem się na prześledzeniu okoliczności powstania oraz dalszym rozwoju układu przestrzennego Głogowie. Druga część rozdziału dotyczy natomiast historii zespołu staromiejskiego po II Wojnie Światowej, analizy stopnia zniszczeń oraz

Przedmiotem niniejszej pracy są koncepcje odbudowy miast historycznych Górnego Śląska w latach 1949-1956. Odtwarzana w tym czasie struktura przestrzenna zniszczonych ośrodków jest interesująca z kilku powodów. Przede wszystkim omawiany okres stanowi pierwszy etap odbudowy historycznych miast w powojennej Polsce. Powstające wówczas we współpracy architektów, urbanistów i konserwatorów koncepcje odbudowy, były wypadkową wielu czynników, co też przełożyło się na stosunkowo duże (na tle lat późniejszych) zróżnicowanie w zakresie rozwiązań projektowych. To co łączy ówczesną praktykę projektowo-realizacyjną, stanowi także o indywidualnym charakterze tego „pionierskiego” okresu wskrzeszania miast. Kształtował ją z jednej strony stalinizm w postaci doktryny realizmu socrealistycznego, a z drugiej program odbudowy zabytków Generalnego Konserwatora Jana Zachwatowicza. Motorem odbudowy miast stały się wówczas wielkie inwestycje mieszkaniowe, stanowiące zaplecze rozbudowywanego w ramach planu 6-letniego przemysłu. Przyśpiesza wtedy także zagospodarowywanie, ale i eksploatacja zasobów „Ziem Odzyskanych”. W wymiarze ideologiczno-politycznym podejmowane są zabiegi, mające na celu „zrepolonizowanie” ziem przyłączonych do Polski w 1945 roku. Wszystkie te zagadnienia znalazły swoje odzwierciedlenie w programach odbudowy miast Górnego Śląska. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy przedstawia najważniejsze źródła i idee, jakie legły u podstaw powojennych koncepcji odbudowy miast w Polsce – motywacje polityczne, program odbudowy zabytków Jana Zachwatowicza, a także ideę modernizacji starych miast i wpływ realizmu socjalistycznego. Drugi skupia się na charakterze odbudowy na obszarze Górnego śląska. Nakreślono w nim powojenną sytuacje regionu, genezę oraz najważniejsze przesłanki i uwarunkowania prac planistycznych, a także ich kierunki w poszczególnych miastach. Rozdział trzeci zawiera szczegółowe opisy i analizy prac w dwóch wybranych ośrodkach górnośląskich – w Raciborzu i Gliwicach.

Praca magisterska pt. "Fotografie Guillaume Duchenne'a pomiędzy sztuką a dokumentem" jest próbą zebrania w jedną całość wiadomości na temat działalności twórczej i naukowej francuskiego neurologa Guillaume Duchenne'a. Przedstawia ona fotografie wykonywane przez lekarza do zilustrowania jego książki "Mechanizmy ludzkiej fizjonomii" wraz z opisami i badaniami na temat działania mięśni twarzy. Dodatkowo w pracy tej, ukazane są związki pomiędzy sztuką i nauką oraz fotografią medyczną, a także podstawowe wiadomości na temat historii fizjonomiki.

Praca pt."Sztuka polska lat 80. XX wieku – pomiędzy "kompleksem Matejki" a anarchistyczną transawangardą" traktuje o specyficznej i bezprecedensowej sytuacji w jakiej znalazła się polska sztuka wspomnianej dekady odrzucając zwierzchnictwo władz i resortowych instytucji sztuki, sprzeciwiając się wszechobecnej cenzurze i obłudzie. Pierwsza część publikacji dotyczy tzw. "sztuki przykościelnej" (drugoobiegowej) - egzystującej w świątyniach, związanej z odrodzeniem ideologii katolickich i mecenatem duchowieństwa,(tworzonej zwłaszcza przez artystów aktywnych już w latach 70.)sprzymierzonej z Solidarnością i ideą "nowego mesjanizmu". Druga część pracy dotyczy działalności nowych grup i ruchów artystycznych - Gruppy, Luxusu,Kultury Zrzuty i Łodzi Kaliskiej, Totartu, Koła Klipsa, Pomarańczowej Alternatywy,(tzw. sztuki trzeciego obiegu)utworzonych przez młodych, debiutujących w latach 80. polskich artystów tworzących głównie w nurcie nowej ekspresji, nawiązujących do "dzikiego malarstwa" zachodnioeuropejskiego,przedstawicieli rzeźby "postmalarskiej" itp. Opisane są tutaj również działania takie jak happening, performance, przeróżne akcje artystyczne, a także wydawanie przez artystów drugoobiegowych pism nawiązujących do tzw. art zinów ("Magazyn Luxus", "Tango" itp.). - scharakteryzowane zostały tutaj wszystkie najważniejsze ośrodki sztuki w Polsce dekady lat 80. Trzecia część pracy traktuje o przełomowych wystawach dotyczących sztuki opisywanej dekady - ekspozycjach, które miały miejsce w latach 80. oraz tych retrospektywnych, które po latach "odświeżyły" niejako sztukę polskiej transawangardy. Ostatni rozdział publikacji dotyczy związków sztuki współczesnej (a zwłaszcza trzecioobiegowej, tworzonej przez najmłodsze wówczas pokolenie artystów) z popularnymi subkulturami - głównie subkulturą punk (w tej części pracy opisane jest szczegółowo środowisko wrocławskie jako przykład scalenia sztuk plastycznych z muzyką i innymi dziedzinami).

Praca ma na celu opisanie przez lata niesłusznie marginalizowanego problemu obecności koloru w sztuce starożytnej Grecji, ze szczególnym uwzględnieniem rzeźby i dekoracji architektonicznej okresu archaicznego. Zachowane na wielu obiektach pozostałości oryginalnych substancji barwnych (pigmentów i barwników) stanowią niezbywalne świadectwo starożytnej praktyki malowania rzeźb. Rozpoznanie pierwotnych materiałów i technik zdobienia służy za punkt wyjścia dla badań nad ogólniejszym problemem poczucia estetyki oraz znaczenia i percepcji sztuki w świecie starożytnym. W pracy przedstawiony został również zarys historii problemu oraz współczesne metody prowadzenia badań.

„Jeszcze sztuka czy już botanika? Polscy artyści współcześni a posthumanizm” Głównym punktem ciężkości niniejszej pracy magisterskiej są prace i działania artystyczne polskich artystów współczesnych i instytucji kultury stawiające na przyjazną środowisku interakcję ludzi i roślin oraz badające ich wzajemną, dotychczasową relację. Szczególna uwaga zostaje tutaj zwrócona na działania próbujące w innowacyjny sposób sproblematyzować relację pomiędzy człowiekiem i żywymi istotami roślinnymi, prowokując tym samym do zastanowienia nad sytuacją aktualną i ewentualnymi, możliwymi zmianami. Przedstawienie wybranych przykładów działań polskich artystów współczesnych i instytucji kultury poprzedza część przybliżająca szereg kluczowych w aktualnej debacie humanistycznej teorii, które bezpośrednio łączą się ze sztuką ekologiczną i bio-artem, a do których zaliczyć należy ekofilozofię, ekoestetykę i posthumanizm. Przywołane przykłady polskich prac i projektów mają za zadanie ilustrować poruszane zagadnienia nowego humanizmu, który postuluje redefinicję zimnego, pozbawionego empatii stosunku człowieka do roślin na rzecz współuczestnictwa w ramach natury, a dalej budowania nowego modelu kultury. Stoją one bardzo często na granicy sztuki i nauki, czy też – precyzyjniej w tym akurat przypadku – botaniki, przy czym trudno na pierwszy rzut oka jednoznacznie określić, czy ma się do czynienia z pracą artysty, naukowca czy też właściwie specjalisty botanika. Analizy poszczególnych biocentrycznie zorientowanych inicjatyw mają na celu zbadanie, jakie cele przyświecają polskim twórcom, jak właściwie podchodzą oni do sztuki zaangażowanej i/lub motywowanej ekologicznie, tudzież ekofilozoficznie i jak ich działania ustosunkowują się wobec idei posthumanizmu.

Praca magisterska dotyczy ukraińskiego stylu narodowego, który zrodził się na terenach Ukrainy na przełomie XIX i XX w. W pracy przytoczone zostały wybrane przykłady budynków prezentujące ww. styl, występujące na terenie lewobrzeżnej Ukrainy oraz Lwowa.

Praca ukazuje historię przemian architektonicznych wschodniej części ulicy Piłsudskiego (Gartenstrasse) we Wrocławiu. Jeszcze na początku XIX w. teren późniejszej ulicy Piłsudskiego był obszarem rolniczym, przy którym rozciągały się ogrody warzywnicze. Znajdowały się tu również wille wrocławskiej arystokracji otoczone rozległymi ogrodami ozdobnymi. Ruralistyczny charakter tej okolicy zmienił się za sprawą umieszczenia pierwszego dworca kolejowego we Wrocławiu w najbliższym sąsiedztwie Gartenstrasse w 1842 r. Od tej pory omawiana ulica zaczęła rozwijać się w błyskawicznym tempie. W 1856 r. przy ul. Piłsudskiego wybudowano gmach nowego dworca kolejowego - Dworca Centralnego, błyskawicznie powstawały kamienice czynszowe. Pod koniec XIX w. ulica zaczęła nabierać usługowo-handlowego charakteru - w parterach kamienic lokowano sklepy, powstawały tu hotele, etablissements, kina, a także ważne instytucje państwowe, takie jak Archiwum Państwowe, siedziby Sejmu Śląskiego i Dyrekcji Kolei. Na przykładzie analizy budowli powstających przy ul. Piłsudskiego w niniejszej pracy prześledzono przemiany stylistyczne architektury tejże ulicy, które ewoluowały od klasycyzmu, poprzez historyzm, aż po modernizm. Ze względu na to, że ulica Piłsudskiego doznała znacznych zniszczeń podczas II wojny światowej, zakres czasowy pracy zamyka 1945 rok.

Tematem pracy jest malarstwo grobowego w starożytnym Egipcie, którego tematyka dotyczy scen z życia codziennego. W pracy zostały opisane typy scen występujące w grobach egipskich dostojników, w czasach Starego, Średniego, oraz Nowego Państwa. w każdym z rozdziałów wymienione zostały najbardziej charakterystyczne dla danego okresu typy przedstawień, wraz z ich charakterystyką i porównaniem. Ponadto zawarte zostały informacje dotyczące genezy malarstwa ściennego, funkcji przedstawień, techniki wykonywania malowideł, oraz stosowanych przez Egipcjan barwników.

Praca ta jest próbą określenia wpływu rosyjskiego konstruktywizmu na plakat polski w okresie dwudziestolecia międzywojennego (kiedy owe wpływy były najintensywniejsze) w warstwie ideologicznej, formalnej oraz związku między tymi elementami. Opracowanie ma charakter porównawczy. Opiera się na zestawieniu poruszanych kwestii w sztuce rosyjskiej i polskiej oraz prezentację wybranych dzieł. Plakat w konstruktywizmie rosyjskim (szczególnie w fazie utylitaryzmu i produktywizmu) traktowany był przez artystów jako usprawiedliwienie dla istnienia form wypracowanych przez nich w analitycznej fazie. Jej osiągnięcia były bezużyteczne dla bolszewików, z którymi awangardziści jako jedyni współpracowali. Plakat był zatem nośnikiem zarówno treści komunistycznych, jak i rozwiązań formalnych: struktury elementów dzieła oraz ich układu (opracowane w fazie analitycznej), typografii i fotomontażu (faza utylitaryzmu i produktywizmu). Stał się narzędziem oddziaływania oraz realizacją hasła „artyści do fabryk”, gdyż tradycyjnie rozumiana twórczość nie była akceptowana w nowym systemie. Artystę zastąpił „konstruktor społeczeństwa” służący mu sztuką utylitarną. Był nią plakat nie tylko polityczny, ale i filmowy, komercyjny, teatralny. Tworzyli go kluczowi dla kierunku artyści: Rodczenko, Lissitzky, Kłucis i in. Do Polski międzywojennej dotarły jednocześnie trzy fazy konstruktywizmu. Kształtował się on tutaj dwutorowo. Pierwszą „odmianą” była prezentowana przez Strzemińskiego i jego zwolenników koncepcja zbliżona ideom fazy analitycznej. Artyści wzorem Rodczenki i Lissitzkiego (kiedy czynili to jeszcze bez politycznych konotacji) skupiali się na rozpracowywaniu struktury dzieła. Polacy nie tworzyli w całkowitej izolacji od społeczeństwa- utylitarność sztuki była dla nich ważna, ale nie najważniejsza. Badania te doprowadziły do analizy rozmieszczenia elementów w obrazie oraz refleksji, szczególnie Strzemińskiego i Berlewiego, na temat typografii. Zaczęli skupiać się na funkcjonalności tekstu, z którego dopiero wynikała jego forma, co postulowali wcześniej Rodczenko i Lissitzky. Oba rozwiązania zobaczyć można w plakatach Berlewiego (wykorzystał w nich swą koncepcję mechanofaktury) czy Hillera. Druga gałąź kierunku prezentowana była przez Szczukę i Żarnowerównę. Opierali oni twórczość plakatową głównie na ideologii komunistycznej. Najmocniej wpłynął na nich produktywizm i utylitaryzm (szczególnie postulaty Rodczenki i Kłucisa), więc najchętniej stosowali fotomontaż, który umożliwiał kreowanie nowej rzeczywistości. Dzięki temu jeszcze intensywniej potrafili oddziaływać na psychikę mas. Stosowali go w plakatach również Berman i Kryński, chociaż nie ze względów politycznych, ale formalnych. Plakat konstruktywistyczny w Polsce międzywojennej stanowił ułamek ogromnej ilości dzieł tworzonych przez profesjonalnych plakacistów czy architektów Politechniki Warszawskiej. Niektórzy z nich (Mucharski, Trepkowski) stosowali awangardowe środki formalne bez głębszej refleksji nad ich pochod

Celem niniejszej pracy jest próba przedstawienia relacji architektury współczesnej z architekturą zabytkową w możliwie jak najpełniejszym kontekście. Temat ten do tej pory nie doczekał się samodzielnego opracowania. Będąc zagadnieniem konserwatorskim, pojawia się w publikacjach związanych z ochroną zabytków lub jest przedmiotem konferencji dotyczących rewitalizacji. Jako samodzielny temat stanowi treść artykułów, dyskusji i debat. Takie rozproszenie powoduje dezintegrację wątku i wprowadza chaos. Zgromadzone podczas badania tematu informacje, mają za zadanie uporządkować wiedzę dotyczącą zagadnienia.

Praca opisuje wygląd współczesnej architektury na podstawie konwersji dokonanych na przestrzeni wieków. Zawiera wyjaśnienia terminologii dotyczącej tematu oraz opis okoliczności historyczno- społecznych, w których realizowano poszczególne przebudowy. Przedstawia czynniki składające się na wygląd dzisiejszych budowli, takie jak: fundamenty teoretyczne architektury, prawne podstawy do dokonania konwersji, funkcja budowli, kierunki w sztuce. Jest próbą rozważenia pytania jak funkcja architektury wpływa na jej ostateczny wygląd.

Celem pracy pt. 'Karykatura w propagandzie komunistycznej na przykładzie tygodnika satyrycznego "Szpilki". Porównanie lat 1949 i 1953' jest zbadanie przemian zachodzących w karykaturze propagandowej Polski Ludowej okresu stalinizmu, wynikających z trwającej debaty i stawianych przed nią ideologicznych zadań. Obiektami badań są ilustracje tygodnika satyrycznego Szpilki z lat 1949 i 1953 oraz teksty źródłowe z lat 1947 - 1953, stanowiące głos w dyskusji nad misją satyry i kultury w latach powojennych. Praca składa się z trzech rozdziałów opatrzonych wstępem i zakończeniem. Pierwszy rozdział poświęcony został karykaturze – przedstawia jej definicje, typologię, zarys historyczny oraz sylwetki wybranych twórców polskiej karykatury związanych za Szpilkami. Drugi rozdział omawia ogólną teorię propagandy, jej definicje oraz rodzaje, podejmuje także temat propagandy Polski Ludowej – przybliża jej zadania, esencjonalnie opisuje strukturę aparatu propagandowego, a także jego środki i metody. Rozdział trzeci jest miejscem zasadniczej analizy materiału badawczego – karykatur Szpilek z lat 1949 i 1953 oraz tekstów źródłowych, podejmujących temat roli satyry w Polsce Ludowej. Z przeprowadzonych badań wynika, że satyra Szpilek omawianych lat w pewnym stopniu uległa zmianie - zwrócono się ku masom pracującym i podjęto temat wsi, dało się zauważyć przejawy samokrytyki, a w walce ze schematyzmem miał pomóc swobodny humor poruszający tematy związane z codziennością. Widoczny jest także większy optymizm oraz częstsze operowanie komizmem wynikającym ze sprzeczności i kontrastów dualistycznie przedstawionego świata. Porównując omawiane lata, karykatura 1949 roku, ze swoją krytyką podżegaczy wojennych, wytykaniem ułomności przywódców oraz dyskredytacją całego zachodniego świat była dużo bardziej bojowa i drapieżna niż poświęcona życiu w mieście i na wsi satyra roku 1953. W karykaturze Szpilek 1953 roku dużo łatwiej odnaleźć wpływy panującej ówcześnie metody twórczej socrealizmu - programowy optymizm, oddanie tematyce robotniczo-chłopskiej oraz przedstawienie rzeczywistości 'w jej rewolucyjnym rozwoju' dużo pełniej reprezentowały realizm socjalistyczny, niż skupiona na krytyce Zachodu satyra roku 1949. Poddanie karykatury ramom obowiązującego stylu było jednak bardziej widoczne w sferze treści niż formy. Stylistyka socrealistyczna w karykaturze pojawiała się głównie w przedstawieniach mas – pracujących lub dumnie maszerującej młodzieży. W większości przedstawień artyści ze swobodą i wirtuozerią posługiwali się własnymi, często finezyjnymi i unikalnymi stylami (jak Jan Lenica, Maja Berezowska czy Ha-Ga). W wielu przypadkach nieskrępowana, płynna linia lub zamierzona deformacja służyły wprowadzeniu ironii, często wręcz szyderstwa, toteż stanowiły główne źródło humoru. W krytyce ludzkich przywar oraz postaw odnaleźć można swoistą kontynuację moralizatorskiej misji karykatury średniowiecznej oraz oświeceniowy dydaktyzm. System komunistyczny stał na straży wszelkich (zgodny

Przedmiotem niniejszej pracy dyplomowej jest rzymska architektura ogrodowa. Temat ten nie był dotąd poruszany w monograficznym opracowaniu. Ogrody miały ogromne znaczenie w życiu codziennym Rzymian. Z przydomowych ogródków o charakterze ściśle użytkowym ewoluowały w eleganckie miejsca poświęcone zadumie i rekreacji, a ich wygląd i rozmiar świadczyły o statusie społecznym właścicieli. Ogrody aranżowane były tak, by płynnie przenikały się z architekturą pomieszczeń mieszkalnych i wzajemnie na siebie oddziaływały. W pierwszej części pracy autorka omawia zagadnienie genezy architektury ogrodowej charakteryzując architekturę i sztukę ogrodów w starożytnym Egipcie, Mezopotamii i Grecji. Następnie opisuje rozwój ogrodów rzymskich, a także rolę, jaką pełniła w nich architektura. W głównej części wskazuje poszczególne elementy architektoniczne i dekoracyjne składające się na całość założeń ogrodowych, takie jak świątynie, pawilony, nimfea, kolumnady, baseny czy rzeźby i fontanny oraz przedstawia klasyfikację typów ogrodów rzymskich, zakładanych zarówno na terenach wiejskich, jak i miejskich, przez zwykłych obywateli, dostojników i władców. Autorka nie tylko wskazuje ogólne cechy charakterystyczne dla poszczególnych założeń, ale i ilustruje je szczegółowo opisanymi przykładami, które pozwalają w pełni nakreślić obraz rzymskich założeń ogrodowych pod kątem tworzącej je architektury. W ostatniej części pracy prezentuje ogrody, które powstawały w prowincjach Państwa Rzymskiego oraz sposób, w jaki dostosowano architekturę ogrodów do zastałych warunków terenowych i atmosferycznych. Omówiony został również wpływ, jaki wywarła rzymska architektura ogrodowa na rozwój dziedziny w późniejszych epokach, od średniowiecza po współczesność. Treść pracy wzbogacona jest o kolorowe ilustracje obrazujące zachowane ogrody i elementy dekoracyjne.