Wyobrażenie powstania styczniowego łączy się w polskiej świadomości zbiorowej z obrazem utrwalonym w twórczości Artura Grottgera, w której artysta wiele miejsca poświęcił także kobietom jako współuczestniczkom wypadków z lat 1861-1863. Celem badawczym pracy jest zanalizowanie, w jaki sposób w kulturze wizualnej (w latach 1861-1914) zostało przedstawione zaangażowanie Polek w powstanie i próba odpowiedzi na pytanie, na ile obraz ten odpowiadał rzeczywistości. Do omawianego materiału należy kilkadziesiąt obiektów – zarówno dzieł sztuki, jak i prac o niskiej wartości artystycznej – przedstawiających sceny związane z powstaniem styczniowym, w których występują postaci kobiece, a także samodzielne wizerunki uczestniczek.

Tematem pracy magisterskiej są ilustracje książkowe amerykańskiego artysty Edwarda Goreya opublikowane w zbiorach "Osobliwy gość i inne utwory" z 2011 roku oraz "Pamiętna wizyta i inne utwory" z 2012. Tekst zawiera dotychczasowy stan badań na temat działalności twórcy, próby zanalizowania relacji między słowem a obrazem zawartej w jego książkach, uporządkowanie możliwych źródeł inspiracji płynących ze sztuki dawnej oraz wpływu jaki Gorey wywarł na pewne aspekty kultury współczesnej.

Temat odnosi się do instalacji dźwiękowych, które były lub nadal są prezentowane głównie w przestrzeni publicznej Wrocławia, czy też w wybranych wrocławskich instytucjach kultury lub galeriach sztuki. W pracy zostały ujęte dzieła artystów polskich, w różny sposób związanych z Wrocławiem. Wybrane przeze mnie dzieła powstały na przestrzeni ostatnich kilku lat. Głównym celem pracy jest dokonanie przeglądu realizacji aktualnie powstających instalacji dźwiękowych we Wrocławiu, stworzonych przez polskich artystów, zarysowanie ich historii, źródeł oraz przeanalizowanie wybranych prac pod kątem formalnym – wizualnym oraz dźwiękowym, z porównaniem wybranych dzieł. Wskazuję cechy wspólne poszczególnych instalacji, czy też widoczne pomiędzy nimi różnice oraz podejmuję próbę odpowiedzi na pytanie w jaki sposób instalacje dźwiękowe oddziałują na samego odbiorcę i jego percepcję oraz na przestrzeń miejską Wrocławia, w której powstają, a także jakie w związku z tym można wskazać konkluzje. Poruszam zagadnienie instalacji artystycznej oraz dźwięku w sztukach wizualnych - opisuję te zjawiska, przedstawiam definicję, genezę i charakterystykę. Na tej podstawie definiuję instalację dźwiękową, podaję pierwsze przykłady powstałych instalacji dźwiękowych.

Niniejsza praca magisterska stanowi obszerną analizę zagadnienia twórczości Aleksandry Waliszewskiej w kontekście pojawiających się w jej dziełach motywów apokaliptycznych. Artystka odwołuje się w swoich obrazach do najistotniejszych ich źródeł, którymi są biblijny tekst Objawienia świętego Jana oraz przedstawienia obrazowe, na stałe wpisane w tradycję wyobrażania tematyki apokaliptycznej. Jednocześnie uzupełniając je elementami współczesnej popkultury. Waliszewska stworzyła niezwykle sugestywną wizję końca świata, której złożoność staje się pretekstem do rozważań nad niezmieniającą się na przestrzeni czasu ludzką mentalnością, szczególnie w kontekście lęków, którymi od wieków karmi się człowiek. Praca składa się z pięciu części. Pierwsza z nich stanowi wnikliwe studium zagadnienia lęku w kontekście jego kulturowo-społecznego znaczenia na przestrzeni wieków. Jej kontynuacją jest cześć druga, poświęcona problematyce apokalipsy w kulturze. Ten obszerny rozdział pozwala uświadomić sobie, jak ważnym dla rozwoju sztuki zjawiskiem było powracające przeczucie nadchodzącego końca oraz wynikające z tego stale odradzające się prądy milenarystyczne. Trzeci rozdział zawiera również opracowanie problematyki ewolucji apokaliptycznych motywów ikonograficznych. Odwołując się do nich, przy okazji analizy konkretnych przedstawień w pracach Aleksandry Waliszewskiej, chciałbym zwrócić uwagę na ikonograficzne zapożyczenia oraz ciągłość tradycji przedstawień apokaliptycznych obecnej w twórczości artystki. W jednym z podrozdziałów tej części zajmuję się również opracowaniem zagadnienia publikacji poświęconych tematyce apokaliptycznej, których bogactwo potwierdza niezwykle szerokie spektrum tematów i inspiracji motywami apokaliptycznymi, wykorzystywanych przez różnych autorów. Czwarty i piąty rozdział stanowią część główną pracy i w całości poświęcone zostały twórczości Aleksandry Waliszewskiej. Pierwszy z wyżej wymienionych zawiera charakterystykę sylwetki artystki oraz jej twórczości, ze szczególnym uwzględnieniem osadzenia jej w tradycji średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Podkreślenie intertekstualności sztuki artystki staje się zapowiedzią oraz wyjaśnieniem wieloaspektowej analizy wybranych przykładów jej prac, znajdujących się w części głównej. Apokaliptyczny charakter prac Waliszewskiej budują trzy najważniejsze dla jej twórczości grupy przedstawień: prace ukazujące motyw Sądu Ostatecznego, przedstawienia katastrofizmu natury oraz sceny ukazujące rolę kobiety w akcie zniszczenia. Choć trudno jest te prace dosłownie odnosić do scen opisanych w Apokalipsie Świętego Jana, nie ma wątpliwości, iż motywy, jakimi artystka operuje, budują pośrednią narrację apokaliptyczną, powszechnie rozpoznawaną i identyfikowaną przez internetowych odbiorców jej sztuki. Podsumowanie całości pracy magisterskiej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na stale powracający aspekt lęku w apokaliptycznych odwołanych Aleksandry Waliszewskiej, poprzedza próba usystematyzowania jej twórczo

Tematem pracy jest funkcjonowanie sztuki zaangażowanej politycznie i społecznie w Polsce na przykładzie programu artystycznego CSW Kronika w Bytomiu. Praca została podzielona na trzy części: teoretyczną, gdzie przedstawiona została metodologia, praktyczną, w której omówiono kontekst miejsca i gdzie została przeprowadzona analiza programu instytucji pod kątem jego polityczności, oraz część, w której przebadano program pod kątem demokratyczności relacji i postawiono pytanie o pole odbioru. Omówiona w pierwszej części pracy metodologia obejmuje: tezę Pierre’a Bourdieu o klasowym charakterze odbioru sztuki, rozróżnienie między polityką i politycznością, a także pojęcie konstytutywnego zewnętrza w ujęciu Chantal Mouffe, oraz teza Jacquesa Rancière’a o wyłanianiu się podmiotu politycznego. Powyższa metodologia została skonfrontowana z polskim stanowiskiem o klasach w ujęciu m.in. Macieja Gduli, Jana Sowy i Henryka Domańskiego. W tej części rozróżniono także pojęcia sztuki politycznej jako kierunku i polityczności sztuki, która ujawnia się przede wszystkim w polu odbioru. W drugiej części pracy zostały poddane analizie wystawy prezentowane w CSW Kronika w Bytomiu, których tematy oscylowały wokół problemów lokalnej społeczności. Są to: bezrobocie, prawa pracownicze, bezdomność, problemy mniejszości romskiej, tożsamość lokalna. Wnikliwie przyjrzano się wystawie Bad News (2006), której odbiór autorka przeanalizowała w oparciu o teorie Mouffe. Wystawę oraz jej odbiór społeczny autorka uznała za decydujące o tożsamości politycznej galerii. W trzeciej części przytoczono stanowiska na temat sprawczości sztuki i wymagań, jakie stawiane są sztuce zaangażowanej. Następnie autorka przebadała demokratyczność analizowanych w poprzedniej części wystaw w oparciu o „drabinę partycypacji” w ujęciu Sherry R. Arnstein. Następnie odwołując się do Arnstein i Bourdieu autorka podjęła próbę odpowiedzi na pytanie, do kogo kierowana jest sztuka prezentowana w CSW Kronika. Ostateczne wnioski prowadzą do uznania, że polityczność sztuki tkwi przede wszystkim w polu jej odbioru, a nie deklaracji gatunkowej czy formalnej. Dzięki metodologiom Bourdieu i Arnstein rozróżniono prezentowane w Kronice wystawy na problemowo-badawcze, których odbiór raczej wymaga wykształcenia (a więc jest kierowany do klasy wyższej średniej) i projekty partycypacyjne skupione na problemach danej grupy wykluczonych, które cechują się często dużym stopniem demokratyczności i horyzontalnych relacji między współtwórcami. W obydwu przypadkach autorka dostrzegła wyjątki, jak np. mało demokratyczny projekt Bezrobotny Rafała Jakubowicza, czy atrakcyjne dla szerokiego spektrum klasowego wystawy dotyczące śląskiej tożsamości, tj. Message from Charlotte i Przaja mōimu hajmatowi. Sukces wystaw o charakterze lokalno-patriotycznym prowadzi autorkę również do uznania za Mouffe roli, jaką pełnią tożsamości zbiorowe w życiu współczesnego obywatela.

Opracowanie dotyczy rond rozumianych jako element przestrzeni miasta, dla którego charakterystyczny jest ruch okrężny wokół tzw. wyspy. Ronda pojawiły się w wyniku zmian postrzegania miasta, które miały miejsce między XIX a XX wiekiem. Kwestia ta wiąże się z procesem przekształcania percepcji flȃneura w mobilną wersję doświadczenia praktykowanego przez współczesnych nomadów. Wiek XIX i XX, a także obecne czasy stały punktem wyjścia dla poszukiwań rozwiązań urbanistycznych, które wykorzystują matrycę ronda. Prezentuję wybrane przykłady jako różne formy identyfikacji przestrzennej. Niniejszy tekst dotyczy również zagadnień takich jak percepcja z drogi oraz rola ronda we współczesnej, zdecentralizowanej, strukturze miast. Dzisiejsze miasta nie tylko odwracają się od swojej historycznej formy, ale także kierują się ku drodze, co potwierdza pojawienie się ronda jako formy miejskiego witacza. Ponadto ronda są wykorzystywane do działań reklamowych. Ten aspekt świetnie reprezentuje stopień komercjalizacji przestrzeni publicznej. Proces ten polega na poszerzaniu oferty atrakcji oraz propagowaniu niezauważalnej cenzury ekonomicznej, czego skutkiem jest zanik sztuki krytycznej i subwersywnej w miastach. Badam ronda za pomocą wielu narzędzi, a także z różnych perspektyw, po to by przedstawić pewien zarys obecnego stanu przestrzeni publicznej. Nasuwają się tu pytania dotyczące tego jak powinna ona wyglądać, kto jest jej właścicielem i do jakich celów możemy ją wykorzystywać. Szczególnie ważna jest dla mnie przestrzeń, w której funkcjonuję, stąd przykłady z obszaru Polski oraz pomysł na studium przypadku mojego rodzinnego miasta, Rybnika, w ostatnim rozdziale.

Niniejsza praca magisterska opisuje design naczyń emaliowanych pochodzących z Huty Silesia w Rybniku. Są to przedmioty wyjątkowe, gdyż tworzył je przez lata artysta, który ukończył warszawską akademię sztuk pięknych, Krystian Burda. W zakładzie był odpowiedzialny za promocję, plakaty, wygląd stoisk, na których prezentowano towary huty oraz przede wszystkim za projektowanie naczyń. We wzorach starał się wprowadzać elementy geometryzujące. Na prace składa się pięć rozdziałów. Pierwszy z nich dotyczy historii Huty Silesia. Opisuję w nim powstanie zakładu oraz życie i twórczość głównego projektanta zakładu Krystiana Burdy. Rozdział drugi to zasadnicza część pracy, w której opisuję design naczyń emaliowanych. W pracy umieszczam opisy siedemnastu naczyń pochodzących z Huty Silesia. Wydawały mi się najciekawszymi obiektami powstałymi w zakładzie. Badając design naczyń emaliowanych dochodzę do wniosku, iż większość wzorów bazuje na motywach kwiatowych. Trzeci rozdział to poszukiwanie odpowiedzi dlaczego Huta Silesia została zamknięta. W tym rozdziale piszę o zmianach, które zaszły w Polsce w latach 80. i 90. XX w. Zwracam szczególną uwagę na zmiany kulturowe. Czwarty rozdział to historia naczyń emaliowanych oraz technika ich wytwarzania. Ostatnia część pracy to próba znalezienia nowego miejsca dla produktów Silesii. Zamieszczam w niej wywiady z artystami, którzy opowiadają jak naczynia emaliowane poprawiły ich umiejętności malarskie. Dochodzę do wniosku, że obecnie modne są przedmioty w stylu vintage oraz że ich miejsce znajduje się na akademiach sztuk pięknych i szkół rysunku gdzie służą do doskonalenia rzemiosła młodych artystów.

Praca dotyczy niemieckiego artysty surrealistycznego – Maxa Ernsta (1891-1976), który poprzez skomplikowanie sytuacji politycznej przez II wojną światową był zmuszony do opuszczenia Europy i wyjazdu do Stanów Zjednoczonych. Artysta od dzieciństwa interesował się rdzennymi ludami Ameryki Północnej, lecz gdy zamieszkał w stanie Arizona, mógł z bliska obserwować sąsiadujących Indian. Celem pracy jest przybliżenie realiów życia Ernsta w Ameryce, odnalezienie wpływów nowego otoczenia na sztukę uprawianą przez artystę oraz wskazanie paraleli w stosunku do twórczości i wierzeń Indian Ameryki Północnej.

Niniejsza praca poświęcona jest twórczości Marka Idziaszka – artysty związanego ze środowiskiem śląskich twórców nieprofesjonalnych i tworzącego na Śląsku, który to region ten uczynił swoim głównym źródłem inspiracji Badania nad twórczością artysty w pierwszej kolejności wymagały przybliżenia zjawiska sztuki samorodnej w ogóle – przede wszystkim jej genezy, relacji ze sztuką „edukowaną” oraz problemu wartościowania. Kwestie te stały się natomiast punktem wyjścia do pochylenia się nad zagadnieniem śląskiej sztuki nieprofesjonalnej, wraz jej korzeniami, głównymi źródłami inspiracji oraz czynnikami politycznymi (zwłaszcza powojennymi), które wpłynęły na jej obecny stan i charakter. Omawiając zagadnienie śląskiej sztuki nieprofesjonalnej niejednokrotnie odwołuję się także do dorobku innych lokalnych artystów nieprofesjonalnych i na podstawie ich twórczości wskazuję na cechy wyróżniające to środowisko. W rozdziale poświeconym artystycznej działalności Marka Idziaszka w pierwszej kolejności przytaczam kontekst twórczości oraz aspekty formalne jego dzieł, przede wszystkim jednak koncentruję się na pewnych powtarzalnych motywach, które razem budują specyficzny wizerunek regionu oraz stanowią obraz swoistej lokalnej tożsamości jego mieszkańców.

Praca omawia wybrane dzieła francuskiego artysty Yves Kleina (1928-1962), tworzącego na przełomie lat 50. i 60. XX wieku. Punktem wyjścia w analizach jest przyjęcie tezy o generacyjnym sprzeciwie grupy Nouveau Réalisme (do której należał artysta) wobec modernistycznych rozwiązań artystycznych i – w związku z tym – o przedsięwzięciu poszukiwań nowego wyrazu. Skutkowało to zerwaniem z okulocentryzmem i jednym medium przekazu (malarstwem), a także zwróceniem się ku procesom i performatywności w działaniach artystycznych. Ze względu na kontekst powstawania dzieł Kleina – kapitalistyczną masową produkcję i wszechogarniającą regułę spektaklu rządzącą zachowaniami społecznymi, pomocne w analizach stały się koncepcje Guy Deborda. Nowe poszukiwania Kleina w sztuce doprowadziły do wycofania się z dominacji oka i do prób oddziaływania na zmysły dotąd pomijane, takie jak słuch i dotyk. Artysta rozwinął koncepcję wielozmysłowości i pozaracjonalnego oddziaływania na ciało. Ten typ percepcji dzieła zinterpretowany zostanie w perspektywie rozwijających się w humanistyce od lat 90. teorii afektu. Yves Klein deklarował nową wrażliwość przez emanujące energią monochromy, głównie o kolorystyce Yves Klein Blue, rzeźby dotykowe, symfonię jednego tonu i ciszy oraz pustą przestrzeń sali wystawowej. Ta część jego twórczości skategoryzowana została jako wycofywanie się z wizualizmu. Kontrastująca z tym spektakularyzacja powołuje się na wagę wzroku w takich cyklach jak "Antropometrie", "Kosmogonie" i "Obrazy ogniowe" oraz w projekcie "Gazeta Jednego Dnia" i zamieszczonych w niej zdjęciach (w tym znanego fotomontażu "Skok w Pustkę"). Pozorna sprzeczność wycofywania się z wizualizmu przy jednoczesnej spektakularyzacji staje się zrozumiała po dostrzeżeniu w tych działaniach synergii, zmierzającej do odbioru dzieła całym ciałem i emocjami, wykraczającym poza dające się werbalnie i racjonalnie ująć znaczenie.

Temat niniejszej pracy to "Zaangażowanie i bezsilność. Fotografki wojenne a obrazy okrucieństwa." i jej głównym celem było przedstawienie czterech sposobów widzenia II wojny światowej przez fotografki - kobiety. Najważniejszym zagadnieniem było opisanie relacji fotografka - wojna, a tym samym przedstawienie reakcji na niewyobrażalną przemoc, której owocem są obrazy fotograficzne. Autorka wybrała dwie amerykańskie fotografki: Lee Miller i Margaret Bourke - White oraz dwie europejskie artystki żydowskiego pochodzenia: Julię Pirotte i Gerdę Taro. To zestawienie pozwoliło na przedstawienie dwóch sposobów widzenia, które w dużej mierze zależne są od pochodzenia danej artystki, dlatego też niezwykle ważne było przedstawienie życiorysu danej fotografki oraz prześledzenie rozwoju artystycznego. Na początku autorka prezentuje sylwetki dwóch amerykańskich fotografek i porównuje je ze sobą, najwięcej uwagi poświęcając relacji z wyzwolenia obozów koncentracyjnych. Następnie przedstawia dwie żydowskie artystki, również porównując je ze sobą, tym razem skupiając się na kadrach, na których uwiecznione zostało cierpienie najbardziej bezbronnych: matek, dzieci i starców. Ten podział pozwolił na opisanie nowego spojrzenia na wojenne kadry, które związane jest z tytułowym zaangażowaniem i bezsilnością. Autorka zwraca uwagę, że reakcje opisane w niniejszej pracy mają wymiar uniwersalny i mimo obecnego przesycenia obrazami przemocy, również, jako odbiorcy jesteśmy wobec nich bezsilni. Próba przedstawienia niniejszego spojrzenia została zrealizowana za pomocą dostępnej literatury, w tym biografii i osobistych dzienników oraz wojennych wspomnień artystek. Ponadto autorka korzystała ze zdigitalizowanych archiwów zdjęć oraz katalogów wystaw.

Niniejsza praca jest studium porównawczym prac współczesnych artystów z twórczością Zofii Rydet. Poprzez dogłębną analizę projektów artystów podjęto próbę znalezienia inspiracji Zapisem socjologicznym. Ponadto rozpatrzono dzieła artystów na podstawie popularnych dyskursów fotograficznych wobec prawdy w fotografii, jej autentyczności, mitów i przekonań, jakie wokół niej powstały, walorów artystycznych, wernakularności, czyli kwestii istotnych także dla Zapisu socjologicznego

Przegląd sztuki lesbijskiej w Polsce. Autorka omawia sztukę związaną z kobiecymi mniejszościami seksualnymi i stara się prześledzić w jaki sposób nieheteronormatywne kobiety budują swoją tożsamość.

Głównym tematem niniejszej pracy magisterskiej jest działalność rosyjskich kobiet artystek po Rewolucji Październikowej. Badania historyczno-artystyczne poprzedza wstęp z zakresu socjologii przybliżający realia, z którymi przyszło zmagać się kobietom na granicy wydarzeń z 1917 roku. Na przykładzie działalności teatralnej, plakatu propagandowego, porcelany propagandowej, a także projektowania przemysłowego przeanalizowano stopień upolitycznienia rosyjskiej sztuki autorstwa kobiet. Praca oferuje spojrzenie na rosyjską awangardę, konstruktywizm oraz produktywizm z perspektywy feministycznej.

Zainteresowanie kulturą Egiptu istotnie wpływało na sztukę europejską już od czasów starożytnych. Na terenie Polski natomiast recepcja motywów staroegipskich zaznaczyła się w ograniczonym stopniu, przede wszystkim od końca XVIII do połowy XX wieku. Praca poświęcona została prześledzeniu etapów tej recepcji i ich charakterystyce, co umożliwiła analiza poszczególnych obiektów egiptyzujących powstałych w ramach polskiej kultury artystycznej. Celem pracy jest próba wyodrębnienia zmian, jakie zachodziły w ramach tego zjawiska oraz próba kompleksowego podjęcia tematu poprzez zbadanie przyczyn, efektów i stopnia zainteresowania kulturą staroegipską w sztuce polskiej w podanym zakresie czasowym. Rozdział wprowadzający zarysowuje etapy recepcji sztuki staroegipskiej w Zachodniej Europie. Cztery główne rozdziały pracy poświęcone są sztuce egiptyzującej na terenie Polski w podziale tematycznym oraz w dalszej kolejności chronologicznym. Poszczególne obiekty, będące zarówno istniejącymi zabytkami, jak i projektami, podzielone zostały ze względu na obszar i kontekst ich występowania. W pierwszym z głównych rozdziałów omówione zostały obiekty występujące w założeniach pałacowo-ogrodowych, w dalszych kolejno: egiptyzujące obiekty w sztuce pomnikowej, funeralnej i miejskiej. We wszystkich tych przestrzeniach semantycznych kopiowano i adaptowano pojedyncze motywy staroegipskie a także łączono je w kompilacje mające wywoływać wrażenie starożytnych. Egipska ikonografia z biegiem czasu straciła swoją komunikatywność i pierwotną wieloznaczność semantyczną, będąc efektem błędnych interpretacji, nieporozumień oraz efektem inwencji wyobraźni. Jej adaptacja w sztuce polskiej stanowiła dalekie echo egiptomanii europejskiej, brak jest tu bowiem wyraźnej linii rozwojowej zjawiska, które można by nazwać nurtem egiptyzującym. Motywy inspirowane Egiptem to jedynie sporadycznie występujące akcenty, które wpisywały się w modę na orientalizmy i fascynację egzotycznymi krajami. O ich wyborze decydowały najczęściej: indywidualna inicjatywa i chęć podkreślenia kosmopolityczności fundatora, poszukiwania nowych wzorów przez architektów a także utrwalone w tradycji ikonograficznej archetypy. Obiekty inspirowane sztuką staroegipską na terenie Polski cechują się, z uwagi na małą skalę występowania zjawiska, zróżnicowanym poziomem artystycznym a wiele obiektów pozostało w fazie projektowej i nie zostało zrealizowanych. Praca zwiera omówienie kilkunastu obiektów, które do tej pory nie zostały zauważone i opracowane w tym kontekście oraz stanowi syntezę i uzupełnienie wyników istniejących do tej pory, skromnych badań na temat recepcji sztuki egipskiej w Polsce.

Przedmiotem prezentowanej pracy magisterskiej jest charakterystyka architektury pompejańskiej, w szczególności budowli powstałych w okresie od schyłku Republiki do wczesnego Cesarstwa Rzymskiego, ponieważ budowli z tego okresu zachowało się w mieście najwięcej - Wezuwiusz zniszczył miasto w początkach okresu Cesarstwa. W niniejszej pracy podjęto też próbę wyodrębnienia najważniejszych cech sztuki pompejańskiej, z naciskiem na architekturę, osadzonej w kontekście kultury starożytnych mieszkańców miasta. Szczególną uwagę zwrócono na budownictwo mieszkalne i charakterystykę typowego wyglądu pompejańskiej budowli mieszkalnej. Jako pierwsza zostanie omówiona historia wykopalisk prowadzonych na terenie Pompejów oraz Herkulanum, a także kalendarium zawierające daty najważniejszych wydarzeń. Herkulanum było pierwszym odkrytym miastem, spośród wszystkich zasypanych przez Wezuwiusza, a także pierwszym, w którym rozpoczęto prace wykopaliskowe. Jako istotny element archeologicznej historii całego terenu, Herkulanum musiało pojawić się w poniższym rozdziale. Następnie opisano historię samego miasta, w której wyszczególniono okresy zasiedlenia Pompejów przez różne ludy oraz przełomowe momenty w historii miasta. Kolejny rozdział to zasadnicza część pracy o tytule “ Architektura Pompejów jako przykład rzymskiej zabudowy miejskiej”. W jego pierwszej części zostanie omówiona struktura miasta, w tym typy zabudowań występujących w jego poszczególnych obszarach, układ ulic oraz przebieg murów obronnych. Opisana została także znamienna dla Rzymian infrastruktura wodno - kanalizacyjna oraz inne sposoby pozyskiwania i przechowywania wody. Następnie omówiono grobowce i obszary cmentarne, ich położenie względem miasta oraz wygląd. Kolejny fragment pracy został poświęconym technikom budowlanym. Pojawiają się w nim najczęściej wykorzystywane przez Rzymian wątki architektoniczne oraz obraz zmian na przestrzeni lat w stosowaniu różnego rodzaju materiałów budowlanych. Następna część jest charakterystyką budownictwa pompejańskiego, w której omówione zostaną najważniejsze części miasta, takie jak forum czy dzielnica teatralna, a także poszczególne budowle, między innymi świątynie, bazylika, hale targowe, teatry, amfiteatr i termy. Jak już wyżej wspomniano prócz budynków użyteczności publicznej szczegółowo omówione zostało budownictwo mieszkalne z wyszczególnieniem kilku wyróżniających się domów prywatnych w typie domusu, willi i insuli. Jak wcześniej wspomniano, nie można omawiać architektury pompejańskiej, bez odniesienia się do dekoracji wnętrz, dlatego tematem następnego rozdziału jest wyposażenie i dekoracja domów mieszkalnych. Opisano tam wygląd mebli używanych w Pompejach, a także omówiono kolejne style malarstwa pompejańskiego wraz z przykładami charakterystycznymi dla każdego z nich.

Celem niniejszej pracy magisterskiej, której tytuł brzmi Prekolumbijski kompleks sakralno-rezydencjonalny w Chichen Itza, jest kompleksowe omówienie architektury i sztuki tego ośrodka oraz analiza ikonograficzna i stylistyczna poszczególnych budowli i ich zespołów znajdujących się na terenie miasta. W stanie badań przytoczono najważniejsze publikacje dotyczące, zarówno samej cywilizacji Majów, jak i stanowiska archeologicznego w Chichen Itza. Zawarto tam również istotne informacje na temat historii wykopalisk w omawianym mieście. Rozdział trzeci zatytułowany jest Majowie. Omówione w nim zostały takie kwestie jak podział chronologiczny i terytorialny ziem zamieszkiwanych przez Majów, a także poszczególne okresy w dziejach cywilizacji, czyli okres preklasyczny, klasyczny i postklasyczny. Opisano podstawowe elementy kultury Majów, a wśród nich kalendarz, pismo, kodeksy, rytualną grę w piłkę, a także wierzenia i niektóre rytuały, odprawiane przez starożytnych mieszkańców Mezoameryki. Rozdział czwarty zatytułowany Chichen Itza opowiada między innymi o historii samego miasta, jego organizacji politycznej oraz związkach między Chichen Itza a mitycznym Tollan i Tulą, stolicą państwa Tolteków. Główna część tego rozdziału, zatytułowana Kompleks sakralno-rezydencjonalny, poświęcona jest omówieniu i analizie poszczególnych grup architektonicznych tego kompleksu. Pierwsza z nich to Wielka Platforma Północna, w skład której wchodzą takie budowle jak El Castillo, Świątynia Wojowników wraz z przylegającą do niej Grupą Tysiąca Kolumn, Platforma Wenus, Platforma Orłów i Jaguarów, a także Wielkie Boisko wraz z jego strukturami dodatkowymi. Druga duża grupa architektoniczna omówiona w tym rozdziale to Grupa Osario przypominająca w układzie Wielką Platformę Północną. Trzecią z nich jest Grupa Południowa, zawierająca takie budowle jak El Caracol, Akab Dzib czy Las Monjas. Ostatnią opisaną w tym rozdziale grupą jest tak zwane Chichen Viejo. Znalazły się tam również informacje dotyczące upadku miasta oraz krótka charakterystyka Mayapan, który wówczas przejął hegemonię na Jukatanie. Rozdział piąty opowiada o przybyciu Hiszpanów do Ameryki Środkowej i podboju Jukatanu. Wspomina również o sytuacji ziem Majów w dobie kolonialnej, a także współczesnych Majów, wciąż zamieszkujących swoje dawne terytoria. Pracę kończy zbiór ilustracji, przedstawiających najważniejsze zespoły architektoniczne Chichen Itza, a także nieliczne rzeźby wolnostojące oraz malowidła ścienne.

Praca ma na celu opisanie przez lata niesłusznie marginalizowanego problemu obecności koloru w sztuce starożytnej Grecji, ze szczególnym uwzględnieniem rzeźby i dekoracji architektonicznej okresu archaicznego. Zachowane na wielu obiektach pozostałości oryginalnych substancji barwnych (pigmentów i barwników) stanowią niezbywalne świadectwo starożytnej praktyki malowania rzeźb. Rozpoznanie pierwotnych materiałów i technik zdobienia służy za punkt wyjścia dla badań nad ogólniejszym problemem poczucia estetyki oraz znaczenia i percepcji sztuki w świecie starożytnym. W pracy przedstawiony został również zarys historii problemu oraz współczesne metody prowadzenia badań.

Tematem pracy jest malarstwo grobowego w starożytnym Egipcie, którego tematyka dotyczy scen z życia codziennego. W pracy zostały opisane typy scen występujące w grobach egipskich dostojników, w czasach Starego, Średniego, oraz Nowego Państwa. w każdym z rozdziałów wymienione zostały najbardziej charakterystyczne dla danego okresu typy przedstawień, wraz z ich charakterystyką i porównaniem. Ponadto zawarte zostały informacje dotyczące genezy malarstwa ściennego, funkcji przedstawień, techniki wykonywania malowideł, oraz stosowanych przez Egipcjan barwników.

Przedmiotem niniejszej pracy dyplomowej jest rzymska architektura ogrodowa. Temat ten nie był dotąd poruszany w monograficznym opracowaniu. Ogrody miały ogromne znaczenie w życiu codziennym Rzymian. Z przydomowych ogródków o charakterze ściśle użytkowym ewoluowały w eleganckie miejsca poświęcone zadumie i rekreacji, a ich wygląd i rozmiar świadczyły o statusie społecznym właścicieli. Ogrody aranżowane były tak, by płynnie przenikały się z architekturą pomieszczeń mieszkalnych i wzajemnie na siebie oddziaływały. W pierwszej części pracy autorka omawia zagadnienie genezy architektury ogrodowej charakteryzując architekturę i sztukę ogrodów w starożytnym Egipcie, Mezopotamii i Grecji. Następnie opisuje rozwój ogrodów rzymskich, a także rolę, jaką pełniła w nich architektura. W głównej części wskazuje poszczególne elementy architektoniczne i dekoracyjne składające się na całość założeń ogrodowych, takie jak świątynie, pawilony, nimfea, kolumnady, baseny czy rzeźby i fontanny oraz przedstawia klasyfikację typów ogrodów rzymskich, zakładanych zarówno na terenach wiejskich, jak i miejskich, przez zwykłych obywateli, dostojników i władców. Autorka nie tylko wskazuje ogólne cechy charakterystyczne dla poszczególnych założeń, ale i ilustruje je szczegółowo opisanymi przykładami, które pozwalają w pełni nakreślić obraz rzymskich założeń ogrodowych pod kątem tworzącej je architektury. W ostatniej części pracy prezentuje ogrody, które powstawały w prowincjach Państwa Rzymskiego oraz sposób, w jaki dostosowano architekturę ogrodów do zastałych warunków terenowych i atmosferycznych. Omówiony został również wpływ, jaki wywarła rzymska architektura ogrodowa na rozwój dziedziny w późniejszych epokach, od średniowiecza po współczesność. Treść pracy wzbogacona jest o kolorowe ilustracje obrazujące zachowane ogrody i elementy dekoracyjne.

Niniejsza praca magisterska traktuje o recepcji kształtu i rozplanowania starożytnego domu rzymskiego, a przede wszystkim jego przestrzeni atrialnej w twórczości teoretycznej oraz praktycznej Leona Battisty Albertiego oraz jego ideologicznych i warsztatowych naśladowców. Głównym celem pracy było określenie analogii między architekturą mieszkalną starożytnego Rzymu i architekturą rezydencjonalną renesansowych Włoszech, ze szczególnym uwzględnieniem dokonań Albertiego. Dzięki dokładnej analizie traktatu Witruwiusza, dysertacji Albertiego oraz innych twórców nowożytnych udało się nakreślić interesującą linię rozwoju architektury mieszkalnej mającą swój początek w okresie etruskim. Poszczególne rozdziały odnoszące się do starożytnego atrium, warunkującego całą przestrzeń domu rzymskiego, twórczości Albertiego, recepcji traktatu Witruwiusza przez włoskich humanistów oraz architektów okresu renesansu pomogły udowodnić słuszność tez zaproponowanych we wstępie przez autorkę.

W I rozdziale znajduje się wstęp. II rozdział stanowi omówienie stanu badań skoncentrowane na publikacjach dotyczących ikonografii śmierci. W trzeciej części pracy znalazł się tu zarys wierzeń grobowych starożytnych Egipcjan (między innymi synkretyzm bóstw, rola etyki, logiki i magii i eschatologiczne komponenty w mitologii). To wszystko zostało dopełnione prezentacją bóstw związanych ze śmiercią, ważniejszych demonów, a także świętych zwierząt. Na ostatni podrozdział składa się rytuałów i zwyczajów pogrzebowych.. Całość zamyka analiza wyposażenia grobowego, służącego zmarłemu w zaświatach. Rozdział IV zawiera rozważania na temat egipskiej literatury grobowej. Jej rozkwit przypadł na czasy Nowego Państwa. Chodzi między innymi o Teksty Piramid, Teksty Sarkofagów, Księgę Umarłych oraz Księgi Świata Podziemnego. V rozdział jest katalogiem przedstawień związanych ze śmiercią (pierwszy podrozdział) oraz z rytuałami pogrzebowymi (drugi podrozdział). Zostały one podzielone na kilkanaście rodzajów scen. Tych ze śmiercią jest szesnaście. Natomiast przedstawienia z rytuałami pogrzebowymi dzielą się na 12 typów. Następny, VI rozdział został on poświęcony analizie ikonograficznej, opartej o przedstawienia zawarte w rozdziale V. Podobnie jak katalog został dla jasności na sceny, tak analizowane będą ich poszczególne rodzaje, Aby ułatwić ich rozpatrywanie, rozdział został wzbogacony o ogólne omówienie nośników przedstawień, dekoracji grobowców oraz ikonografii religijnej wraz z jej czterema etapami rozwoju (fetyszyzm, zoomorfizm, antropomorfizm i forma mieszana) związanych z ikonografią śmierci. W VII rozdziale znajduje się podsumowanie. Częściami składowymi są także zdjęcia i ilustracje omawianych obiektów oraz ich spis

Praca zawiera opis i analizę trzydziestu siedmiu trumien i fragmentów trumien antropoidalnych z kolekcji muzealnych w Polsce. W niektórych z omawianych egzemplarzy autor dokonał zmiany datacji lub jej uściślenia. Praca ta jest jedyną polską pozycją, w której scharakteryzowano większość trumien antropoidalnych mieszczących się na terenie tego kraju.

Tematem niniejszej pracy jest Motyw obcego w sztuce Starożytnej Grecji. W pracy przedstawione zostaną wizerunki wybranych nacji wchodzących w grupę tzw. obcych. W pracy zostanie omówionych przede wszystkim pięć grup etnicznych występujących w Starożytnej Grecji i w innych rejonach takich jak Etiopowie, Persowie, Galowie, Scytowie oraz Trakowie. Uwaga skupiona zostanie tutaj przede wszystkim na zewnętrznym wyglądzie przybyszy, ponieważ to właśnie aspekt fizjonomiczny pozwala na odróżnienie danych grup etnicznych od pozostałych, jak i również na utrudnienie zaklasyfikowania do danej nacji poprzez niejasny czy też zbliżony do innych strój czy aparycję.

Niniejsza praca magisterska omawia przedstawienia dzieci w sztuce starożytnej Grecji począwszy od okresu minojskiego, a skończywszy na epoce hellenistycznej. Obejmuje ona zabytki ceramiki, rzeźby, reliefu, drobnej plastyki a także malarstwa ściennego. W rozdziale poświęconym stanowi badań przedstawiona została historia badań nad dzieckiem i dzieciństwem w starożytnej Grecji, począwszy od rozkwitu zainteresowania tą tematyką w drugiej połowie XIX wieku, a skończywszy na obecnym stanie ich zaawansowania. W trzeciej części pracy poświęconej rysowi kulturowemu omówione zostały zagadnienia dotyczące modelu wychowawczego obowiązującego w starożytnej Grecji. Uwaga skierowana została na ateńskie zasady i obyczaje ze względu na obfitość i różnorodność obiektów do niego nawiązujących. Następnie krótko scharakteryzowano przedmioty przeznaczone dla dzieci oraz formy zabaw i gier, które były popularne w antyku. Duży nacisk położono na przedstawienie ateńskich uroczystości o charakterze religijnym, w których obrzędy zaangażowane były dzieci. Podjęto także próbę wyjaśnienia ich zawiłości oraz ustalenia roli, jaką dziecko w nich odgrywało. Rozdział czwarty, który jest najważniejszą i najobszerniejszą częścią niniejszej pracy poświęcono opisowi i analizie ikonograficznej oraz stylistycznej obiektów przedstawiających wizerunek dziecka. Część ta została podzielona na podrozdziały w obrębie których omówiono uporządkowane chronologicznie zabytki z różnych dziedzin sztuki. Są to: portretowe przedstawienia dzieci, przedstawienia dzieci z osobami dorosłymi, dzieci w czasie zabawy oraz uprawiania sportu, dzieci podczas nauki, dzieci otrzymujące karę, dzieci na przedstawieniach o charakterze religijnym, dzieci na przedstawieniach sepulkralnych, dzieci jako niewolnicy, bóstwa ukazane jako dzieci oraz personifikacje pod postacią dziecka. Piątą część pracy stanowi omówienie wizerunku dziecka w numizmatyce. Nie sposób pominąć przykładów monet prezentujących wizerunki dziecięcych władców, jednak nie jest to zagadnienie na tyle ważne w kontekście tej pracy, dlatego został mu poświęcony osobny, krótki rozdział stanowiący zarys tego tematu. Końcową częścią niniejszej pracy magisterskiej jest podsumowanie zaprezentowanego stanu badań oraz analizy wizerunku dziecka w sztuce starożytnej Grecji. Pozwoliło to obiektywnie spojrzeć na wnioski wyłaniające się po wnikliwym przyjrzeniu się temu zagadnieniu, a także wyszczególnić główne aspekty oraz problemy związane z zaprezentowanymi dziełami sztuki. Po omówieniu zgromadzonego materiału zarysowano także kierunki możliwych badań, które mogłyby być pomocne do zgłębiania tego tematu. Pozostałe części pracy stanowią: bibliografia, spis ilustracji wraz z wykazem ich źródeł, ilustracje oraz Aneks nr 1, czyli katalog obiektów omawianych w tej pracy.

Niniejsza praca poświęcona będzie ikonografii bogini Afrodyty w sztuce starożytnej Grecji. W pracy prześledzona zostanie ewolucja wizerunku bogini na przestrzeni wieków. Przedstawione zostaną dzieła sztuki wszystkich trzech epok sztuki greckiej, począwszy od okresu archaicznego, poprzez okres klasyczny, kończąc na epoce hellenistycznej. Dokonana zostanie analiza obiektów z dziedziny rzeźby, reliefu, malarstwa wazowego oraz rzemiosła artystycznego, ukazujących to starożytne żeńskie bóstwo. Porównanie występujących typów ikonograficznych pozwoli na dogłębne poznanie kultu Afrodyty i odpowiedzenie na szereg związanych z tym tematem pytań. W pracy ukazane zostanie, jak kult bogini wpłynął na jej wyobrażenie w sztuce oraz jakim modyfikacjom ten wizerunek ulegał. Punkt wyjścia tematu pracy stanowić będzie podział obiektów w obrębie czterech kategorii – aspektów, w jakich pojawia się wizerunek Afrodyty w sztuce. Każdy z rozdziałów zawierać będzie krótkie wprowadzenie do analizy ikonograficzno-stylistycznej. Chronologiczna analiza przeprowadzona zostanie w obrębie poszczególnych podrozdziałów, dotyczących konkretnych dziedzin sztuki: malarstwa wazowego, rzeźby, reliefu oraz drobnej plastyki. Drugi rozdział pracy zostanie poświęcony stanowi badań nad ikonografią Afrodyty w sztuce greckiej. Dokonana zostanie chronologiczna analiza poszczególnych publikacji naukowych dotykających powyższego zagadnienia. Przybliżone zostaną najważniejsze tematy poruszane przez badaczy w tychże publikacjach. Oceniona zostanie obszerność tych badań oraz stopień ich dokładności. W trzecim rozdziale nakreślony zostanie rys kulturowy, stanowiący niezbędne tło późniejszej analizy ikonograficzno-stylistycznej. Rozdział składać się będzie z trzech podrozdziałów. W pierwszym z nich przedstawiona zostanie postać Afrodyty w mitologii greckiej. Opisane zostaną dwie odmienne historie narodzin bogini – według Homera oraz Hezjoda. Następnie wspomniane zostaną dalsze losy bogini, ze szczególnym uwzględnieniem najważniejszych historii mitycznych, w których pojawia się Afrodyta. Drugi podrozdział dotyczyć będzie genezy kultu Afrodyty w starożytnej Grecji. Wykazane zostanie orientalne pochodzenie bogini w panteonie greckim, omówione zostaną tytuły kultowe bogini oraz najważniejsze przydomki, pod jakimi występowała. W trzecim podrozdziale przybliżone będą formy kultu, w jakich czczona była Afrodyta. Opisane zostaną pokrótce święta obchodzone ku czci bogini, a także ikonograficzne typy jej przedstawień występujące w sztuce greckiej oraz związane z nimi atrybuty. Czwarty rozdział pracy poświęcony będzie wizerunkowi Afrodyty w aspekcie Pandemos, odnoszącym się w szczególności do jej patronatu nad miłością cielesną, erotyczną. Dokonana zostanie analiza obiektów z dziedziny malarstwa wazowego, rzeźby, reliefu i drobnej plastyki. Rozdział piąty dotyczyć będzie morskiego aspektu Afrodyty, związanego z drugą genezą jej narodzin jako bogini zrodzonej z morskiej piany. Zanalizowane zostaną dzieła