Praca stanowi próbę rozpoznania i skatalogowania budowli reprezentujących styl międzynarodowy w architekturze dawnej prowincji Niederschlesien w latach 1927-1938. Wychodząc od zarysu sytuacji historycznej i gospodarczej ówczesnych Niemiec, w dalszych rozdziałach koncentruje się na lokalnej architekturze utrzymanej w duchu stylu międzynarodowego i Neues Bauen. Prezentuje projekty i realizacje z Dolnego Śląska w kontekście przemian społecznych w Europie i nowych tendencji w budownictwie. Porusza kwestie ochrony prawnej, stanu utrzymania budynków i recepcji społecznej wybranych realizacji. Wskazuje, jak rozpowszechniały się nowoczesne wzorce w małych miejscowościach i skąd obecność znakomitych architektów na prowincji. Przedstawione budowle zostały pogrupowane typologicznie, począwszy od osiedli mieszkaniowych – bezpośredniej odpowiedzi na problem miast w omawianym okresie; po obiekty sportowe i rekreacyjne – ważny element nowej polityki Rzeszy. Praca stanowi przyczynek do szerszych badań.

Wolność lub Śmierć - tragiczny rewolucyjny konflikt, który za sprawą Wielkiego Terroru Maximiliena Robespierre’a stał się codziennością rewolucyjnej Francji. Przemoc polityczna od początku towarzyszyła Rewolucji Francuskiej, wyznaczając jej kolejne etapy od zdobycia Bastylii, mordów więźniów, księży i arystokracji, aż do egzekucji samego Ludwika XVI. Jednak w sytuacji skrajnej przemoc pełniła funkcję założycielską i sposób radyklany stanowiła nowy porządek społeczny. W okresie zinstytucjonalizowania Terroru nie będącego jednakowo sprecyzowanym zjawiskiem, opierającym swoje działania na ciągłym poczuciu zagrożenia oraz quasi-religijnego kultu gilotyny oraz absorbowała umysły artystów tego okresu doprowadzając do skodyfikowania symboliki propagującej nowe idee poprzez ryciny rewolucyjne. Przejście od Wolności do Terroru oraz ich wzajemne przenikanie się, połączone z ikonografią epok minionych i ikonografią terroru rewolucyjnego, oraz jego podstawowymi elementami: kultem gilotyny, jej sakralizacją podczas krwawej mszy, konfliktem podstawowych wartości rewolucyjnych czy karykaturą rzeczywistości rewolucyjnej, ukazuje pełny rozkwit sztuki tego okresu. Owe ryciny ciężko jest ująć w usystematyzowany kanon przedstawień. Pojawiały się w grupach dających się sprecyzować jako ryciny dokumentacyjne egzekucje przed i po opadnięciu gilotyny, czy portret głowy post mortem. Do pewnej systematyzacji można również zaliczyć ryciny agitacyjne prezentujące triadę rewolucyjną Wolność, Równość, Braterstwo, z dołączaną czwartą wartością Śmiercią. Inne połączone zostały ze sobą ze względu na temat, który najpełniej poruszały. Do tych grup zaliczamy przedstawienia Świętej Gilotyny i jej funkcji ochronnej, połączenie Wolności i Śmierci przez pryzmat rządów M. Robespierre’a i karykaturę rzeczywistość rewolucyjnej zawierającej krwawą ucztę rewolucyjną kończącą się na infernalnej ikonografii bram piekła.

„Historia witryn sklepowych w Europie” to praca, w której opisany został rozwój zewnętrznych opraw sklepów europejskich od czasów starożytnych do początków XX wieku. Porusza ona kwestie stylistyczne i estetyczne witryn sklepowych, a także przybliża okoliczności, mające wpływ na zmiany zachodzące w nich na przestrzeni wieków. Każdy rozdział poświęcony jest wybranemu przedziałowi czasu i poddaje analizie czynniki, takie jak sytuacja gospodarcza, możliwości technologiczne czy potrzeby społeczne ,by w rezultacie uzyskać obraz opraw sklepowych poszczególnych epok.

Głównym celem pracy jest prześledzenie rozwoju układów przestrzennych oraz architektury wybranych miejscowości uzdrowiskowych w Europie i najstarszych zdrojów Śląskich, a następnie próba analizy porównawczej. Za ramy czasowe przyjęto okres od antyku do końca XVIII wieku, przy czym główny nacisk był kładziony przede wszystkim na czasy od XVI do XVIII wieku. Praca składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy rozdział poświęcony jest rysowi historycznemu kultury uzdrowiskowej. Drugi rozdział opisuje wybrane miejscowości uzdrowiskowe w Europie. Trzeci rozdział jest katalogiem najstarszych zdrojów śląskich. W ostatnim rozdziale podjęto się próby porównania tych zdrojów, konfrontując ich układy przestrzenne i architekturę.

Najważniejsze miejsce pośród tematów podjętych w pracy pełni fotografia w jej początkowym okresie istnienia, która została tutaj najobszerniej zaprezentowana. Miasto, jego zabudowa, a ściślej jego rynek są drugim z kluczowych tematów tej pracy. Jednym z ważniejszych rozdziałów rozpatrywanych tutaj stanowi działanie istniejące jeszcze zanim fotografia powstała. Opiera się ono na działaniu fotografów nakierowanym na zmianę rzeczywistości ukazanej na fotografii na sposób zamierzony przez wykonawcę zdjęcia w celu wywołania określonego efektu. Jest nim obrazowanie, które jak dotąd nie znalazło szerszego zainteresowania i jest mniej znane. Po zbadaniu zjawiska okazało się, że na tych wczesnych obrazach fotograficznych zjawisko było popularne i dosyć licznie występujące. W pracy tej zaprezentowane zostały ponadto wybrane fragmenty dziejów rozwoju fotografii na świecie oraz wkład polaków żyjących wówczas na terenach nieistniejącej Polski oraz poza jej dawnymi granicami w doskonalenie fotografii. Proces rozchodzenia się fali fotografii profesjonalnej lokalnie, na Śląsku, uszeregowanej chronologicznie został zaprezentowany w osobnym rozdziale. W pracy tej podjęta została również próba ukazania cech charakterystycznych fotografii ulicznej w początkowym okresie jej rozwoju, które związane są z aspektami technicznymi oraz artystycznymi. Fotografia uliczna jest dziedziną na tyle pobliską fotografii miejskiej, że wytwory obu odmian fotografii zostały wykorzystane w pracy jako materiał badawczy. Kolejną i ostatnią częścią pracy jest badanie głównego placu miejskiego, rynku, którego obraz wykonany w początkach istnienia fotografii stanowić może w dniu dzisiejszym źródło pomocne w porównaniu z obrazem współczesnym. Precyzyjne zestawienie obrazów poszczególnych części rynku z początku istnienia fotografii z obrazem współczesnym stwarza możliwość ustalenia stopnia niezachowania budowli tworzących pierzeje rynkowe miast wybranych na przestrzeni wieku z okładem. A tym samym oceny utraty jego dawnego architektonicznego klimatu i historycznej wartości. Dokonana jest tutaj również ocena jakie wydarzenia miały największy wpływ na taki właśnie stan rzeczy. Okres czasu rozpatrywany w pracy został ograniczony z jednej strony momentem wynalezienia fotografii, z drugiej zaś – wyjściem fotografii z etapu pionierskiego i jej umasowieniem, którego umowną granicę pełni początek pierwszej wojny światowej. Obszar geograficzny z kolei ogranicza się do domyślnie przyjętego terenu ziem przynależnych do Śląska. Wybór badanych rynków miejskich z terenu Śląska został podyktowany dostępnością materiału fotograficznego z okresu wczesnej fotografii.

Z końcem XV wieku, na Śląsku zakończył się monopol na zakładanie, przebudowywanie i władanie miastami wyłącznie przez książąt śląskich. Coraz częściej śląskie aglomeracje miejskie - z wypracowanym dość wcześnie schematem układu przestrzennego; przechodziły w ręce zamożnej elity szlacheckiej, która nabywała nie tylko dobra ziemskie, ale również przywileje prawne, wchodząc tym samym coraz bardziej w kompetencje władców. Pozyskane w ten sposób miasta, z uwagi na przynależność do osób prywatnych – głównie przedstawicieli zamożnych rodów; obecnie uważa się, za odmienne pod względem urbanistyki w stosunku do pozostałych miast śląskich. Na tle tej zmieniającej się sytuacji własnościowej, powstałe wówczas wolne państwa stanowe, okazały się być „anomalią” typową włącznie dla terenów dawnego Śląska i Czech. Z kolei od miast wchodzących w skład majoratów ziemskich panów stanowych, oczekuje się równie anomalnych cech struktur układów przestrzennych. Jednakże, czy faktycznie urbanistyka głównych miast państw stanowych różniła się tak bardzo od urbanistyki pozostałych miast śląskich XVI i XVII wieku? W poniższej pracy, prześledzona zostanie ewolucja wybranych miast z terenu Dolnego Śląska: Sycowa, Żmigrodu, Milicza, Bytomia Odrzańskiego, Twardogóry; począwszy od ich lokacji na prawie niemieckim, przez późnośredniowieczną formę, aż do wieku XVII - kiedy nadejście nowej epoki znacząco wpłynęło na rozwój miejskiej urbanistyki. Historyczny rozwój rozplanowania struktur miejskich - przede wszystkim stołecznych miast wolnych państw stanowych; został zestawiony z przykładowym miastem śląskim (Strzegomiem), w celu wychwycenia domniemanych różnic. Zagadnienie to jest o tyle ciekawe, iż jak dotąd nie powstała jeszcze publikacja opisująca ów ewentualne różnice. Wprawdzie problemy te cząstkowo omówione zostały podczas konferencji Komisji Historii Miast w Zamościu w roku 2015, dotyczącej miast prywatnych i opublikowane w Rocznikach dziejów Społecznych i Gospodarczych. Jednakże publikacja ta nie wyczerpuje całej, jak wydaje się szerokiej problematyki tego tematu. W pracy zastosowano metodę analizy formalno-porównawczej i metodę badania genezy społeczno-historycznej. W tej kwestii oparto się na źródłach kartograficznych, i ikonograficznych - m.in.: rycinach Wernera z XVIII wieku, a także historycznych mapach śląska. Podstawą były jednakże źródła pisane: niemieckie przekłady odnoszące się do dziejów poszczególnych miejscowości, kroniki miejskie, a także najnowsze badania historyczne i własnościowe – zebrane w poniższej pracy w jedno kompendium. Odrębny rozdział został również poświęcony samemu fenomenowi urbanistyki średniowiecznych miast śląskich, omówionemu szeroko w pracy Rafała Eysymontta „Kod genetyczny miasta. Średniowieczne miasta lokacyjne Dolnego Śląska na tle urbanistyki europejskiej” z roku 2009. Niniejsza publikacja zestawia badania Eysymontta z wcześniejszymi badaniami miast śląskich doby wieków średnich, reprezentowanych tu przez Tadeusza Kozacz

Samochód skonstruowany został w Niemczech w latach 80. XIX wieku, szybko wzbudzając swoimi możliwościami olbrzymie zainteresowanie. I jakkolwiek u zarania swojego istnienia automobile nie osiągały imponujących wyników szybkościowych, to jednak perspektywa swobodnego podróżowania nie na własnych nogach, nie przy pomocy koni, tylko za pomocą siły urządzeń technicznych musiała oddziaływać na wyobraźnię ówczesnych ludzi. Również architektów i urbanistów nie ominęła fascynacja samochodami, Widzieli oni w oferowanej przez motoryzację nowej jakości komunikacji, najlepszy środek do stworzenia nowoczesnych miast wolnych od wszelkich problemów dotychczas nękających ich mieszkańców. Nie tylko dlatego samochody nie mogły pozostać bez wpływu na estetykę tamtych czasów, szczególnie zaś na estetykę swojego naturalnego środowiska, czyli ulicy. Były pierwszymi dużymi obiektami do których wykorzystywano na tak dużą skalę błyszczącą lakierowaną blachę o formach z czasem coraz bardziej opływowych – wcześniej nic w przestrzeni miejskiej nie wyróżniało się taką estetyką. Nic też nie demonstrowało tam wcześniej takich prędkości. Nic nie reprezentowało tam takiego poziomu technologii. Wreszcie – żaden inny tak istotny element krajobrazu miejskiego nie był owocem seryjnej produkcji. Postacią kluczową dla kwestii przenikania się motoryzacji i architektury jest Erich Mendelsohn. To w jego teorii i praktyce architektonicznej tak wyraźne nawiązania do ruchu samochodowego i motoryzacyjnej estetyki pojawiły się najwcześniej wykazując jednocześnie spójność z całą jego architektoniczną filozofią, to do niego także nawiązywali często późniejsi architekci chcący nadać swoim projektom dynamiczny wygląd czy nawiązać do motoryzacji. Nim też inspirował się później Norman Bel Geddes, jeden z pionierów streamline’u we wzornictwie. Z tego też względu Mendelsohnowi poświęcono tutaj relatywnie więcej miejsca niż innym architektom. Także pozostali architekci przedstawieni w tej pracy (Frank Lloyd Wright, Le Corbusier, Albert Kahn i inni) antycypowali w jakiś istotny sposób przemiany jakie miały nastąpić w architekturze pod wpływem samochodów, i to w czasach, gdy automobile dopiero zaczynały podbój świata. Wpływ ten miał wielorakie podłoże, nie tylko wizualne – inspirowane ich oryginalnym wyglądem, lecz także funkcjonalne – wywodzące się z ich bogatej palety zastosowań, a nawet ideowe – wynikające z wyobrażeń na ich temat oraz ich symboliki. Wszystkie te rozległe powiązania uczyniły z praktycznie całego modernizmu architekturę uzależnioną od samochodu. Praca skupia się ona na przedziale czasowym od początku XX wieku do jego lat 30., gdyż ma na celu ukazanie początków powiązań między motoryzacją a architekturą oraz genezy form używanych przez architektów do przedstawiania tych relacji. Autor postawił sobie za cel udowodnienie, że były one na tyle silne, że należy wręcz mówić o nurcie modernizmu, który można by określić jako „architekturę samochodową”. Stosowanie tu tego określenia celowo n

"Obraz katedry gotyckiej jako ważny składnik społeczeństwa średniowiecznego" to praca zawierająca szczegółowe analizy obrazów w treści których pojawia się wizerunek katedry gotyckiej oraz porusza temat społeczeństwa żyjącego w okresie średniowiecza. Zakres i problematyka pracy obejmuje epokę wieków średnich, zwłaszcza okres w którym wznoszono gotyckie katedry, od mniej więcej XIII wieku do XV wieku w Europie zachodniej. Analizy wiązały się ze zbadaniem ważnych aspektów życia człowieka doby średniowiecza. Nawiązano również do obrazów z katedrami gotyckimi stworzonymi w wieku XIX i XX aby pokazać zachwyt średniowiecznymi świątyniami gotyckimi u artystów tworzących w kolejnych stuleciach.

Celem mojej pracy była próba ustalenia czy miasto Chocianów jest miastem średniowiecznym czy nowożytnym? Hipoteza zakładała, że może być to miasto nowożytne. Postawiłam również inne pytania badawcze np.Czy powstanie osady ma związek z budową średniowiecznego zamku? Dlaczego to miasto jest tak wyjątkowe? Co odróżnia go od innych miast? Jakie czynniki wpłynęły na jego architekturę? Na początku zgromadziłam literaturę i z badałam historię miasta oraz pałacu w Chocianowie. Opisałam mapy począwszy od najstarszej na której znajduje się miejscowość, a kończąc na I połowie XX wieku. Dzięki temu pozyskałam istotne informacje m. in. o kształtowaniu się tego terenu i miasta na przestrzeni wieków, czasu pojawienia się wsi i miasta pierwszy raz na mapach, strukturze przestrzennej. To samo zrobiłam z ikonografią. Opisałam również historię miasta, kościoła, pałacu wraz z zabudowaniami i ogrodem. Przedstawiłam pochodzenie nazewnictwa miejscowości oraz przemiany zamku, a później pałacu jakie nastąpiły na przestrzeni dziejów. Aby uzyskać odpowiedzi na wyżej postawione pytania przeprowadziłam badania, które polegały na zastosowaniu metody porównawczej miasta Chocianów z miastem średniowiecznym Górą Śląską oraz z miastem nowożytnym Rawiczem na podstawie zgromadzonego materiału kartograficznego, ikonograficznego oraz źródeł i literatury. Porównanie to miało na celu wyłapanie, najistotniejszych cech typowego miasta średniowiecznego oraz nowożytnego i porównanie ich z cechami jakie posiada Chocianów. Przeprowadziłam także badania terenowe, które polegały na penetracji piwnic kamienic, mieszczących się w rynku. Ich celem było znalezienie najstarszych fundamentów. W oparciu o te badania ustalono z jakiego okresu pochodzi obecna zabudowa rynku i kiedy nastąpiła lokacja miasta. Na końcu przedstawiłam swoje wyniki badań i wnioski.

Przedmiotem pracy jest malarstwo ścienne średniowieczne powstałe w budowlach sakralnych i świeckich, jakie częściowo zachowało się i to które nie zachowało się na terenie Wrocławia i Torunia. Przedstawiono również stosunki handlowe oraz sytuację polityczną wyżej wymienionych miast. Dokonano także porównania malarstwa znajdującego się na tych obszarach. Temat został podjęty w celu uzupełnienia literatury oraz możliwości pogłębienia wiedzy w tym zakresie Praca jest oparta na literaturze znanych autorów z dziedziny malarstwa oraz historii miast: Wrocławia i Torunia. Przykładem użytej literatury przedmiotu jest publikacja między innymi Aleksandra Jankowskiego, Średniowieczne malarstwo ścienne na Śląsku u progu reformacji. Ikonografia – funkcje – styl, Bydgoszcz 2005, czy też Sztuka Wrocławia, pr. zb. pod red. T. Broniewskiego i M. Zlata, Wrocław – Warszawa - Kraków 1967. Wykorzystano również treść pochodzącą z czasopism między innymi autorstwa Jerzego Domasłowskiego, Malarstwo ścienne w toruńskich średniowiecznych wnętrzach mieszkalnych, Rocznik Muzeum w Toruniu, VIII, Toruń 1982. Celem pracy jest przedstawienie malarstwa ściennego znajdującego się we wnętrzach budowli sakralnych i świeckich, które omówiono pod względem zawartości treściowej, kolorystycznej, stylistycznej oraz stanu zachowania. Opisano również sytuację polityczno-gospodarczą obu miast. Dokonano również porównania malarstwa ściennego w oparciu o literaturę Alicji Karłowskiej-Kamzowej. Praca składa się z następujących części: wstępu, czterech rozdziałów, zakończenia, bibliografii, spisu ilustracji i zamieszczonych ilustracji. Rozdział 1. Malarstwo ścienne średniowieczne we Wrocławiu. Rozdział ten składa się z pięciu podrozdziałów: 1. 1 Częściowo zachowane malowidła w budowlach sakralnych Wrocławia. 1. 2 Zachowane malowidła w budowli sakralnej na obecnym obszarze administracyjnym miasta. 1. 3 Nie zachowane malowidła w budowlach sakralnych Wrocławia. 1. 4 Częściowo zachowane malowidła w budowlach świeckich Wrocławia. 1. 5 Nie zachowane malowidła w budowlach świeckich Wrocławia. Następny rozdział dotyczy drugiego wybranego miasta, zatem Torunia. Rozdział 2. Malarstwo ścienne średniowieczne w Toruniu. Rozdział ten składa się z trzech podrozdziałów: 2.1 Częściowo zachowane malowidła w budowlach sakralnych Torunia. 2.2 Częściowo zachowane malowidła w budowlach świeckich Torunia. 2.3 Nie zachowane malowidła w budowlach świeckich Torunia. Rozdział 3 Sytuacja polityczna i gospodarcza miasta Wrocław i Toruń, a ostatni jest Rozdział 4 Porównanie. Zakończenie, wnioski końcowe.

Lwówek Śląski jest jednym z pierwszych miast lokacyjnych (przed 1233 rokiem) na Dolnym Śląsku. Nie został on ulokowany na "surowym korzeniu" - w jego planie widać relikty wcześniejszej zabudowy. Wczesne, przedlokacyjne założenie potwierdza również nieoczywiste usytuowanie kościoła Wniebowzięcia NMP względem murów miejskich. Z pierwotnego założenia ufundowanego przez Henryka Brodatego do naszych czasów przetrwała jedynie fasada zachodnia, a raczej jej północna i środkowa część, wieża południowa została bowiem odbudowana ze zniszczeń w XVII wieku. Dzisiejszy korpus kościoła powstał w początkach XVI wieku. Nowo powstała świątynia wykazuje wiele związków z sakralnym budownictwem Saksonii, zwłaszcza kościołów parafialnych w Zgorzelcu, Pirnie oraz Annabergu. Budynek posiadał niegdyś sklepienie sieciowe, zastąpione stropem podczas przebudowy w połowie XIX wieku.

Celem niniejszej pracy jest przedstawienie rozwoju miast górniczych na Dolnym Śląsku z uwzględnieniem wpływów europejskich. Ukazanie zależności oraz cech wspólnych w kształtowaniu się owych ośrodku. Eksploatacja szlachetnych kruszców na danym obszarze przyciągała zgromadzenia duchownych, ludności o różnych narodowościach i wyznaniach, zarówno tych najmożniejszych jak i najuboższe warstwy społeczne. Moim zadaniem jest ukazanie specyfiki owych miast, zarówno pod względem urbanistycznym jaki i gospodarczym. Jest to całkiem nowe podejście w badaniu miast górniczych. Miasta przez wspólną gałąź gospodarczą zaczęły tworzyć sieć wzajemnie prosperujących ośrodków. W niniejszej pracy zostaną przedstawione miasta górnicze na Dolnym Śląsku na tle europejskim. We wstępie umieszczono historię od starożytności europejskiej eksploatacji złóż. Wymienione zostaną pierwsze okręgi górnicze jak np. Las Medulas w Hiszpani czy Alba Iulia w Rumunii. Początki europejskiego górnictwa to także ogromne pokłady wiedzy teoretycznej o technikach wydobywania szlachetnego kruszcu wykorzystywanych później w średniowieczu. W Kolejnym podrozdziale zostaną nakreślone początki średniowiecznego górnictwa na Dolnym Śląsku. Historia Dolnego Śląska podzielona została na dwa etapy: etap własności dóbr książęcych i etap właścicieli prywatnych. Pierwszy rozdział zaraz po wstępie będzie mówił o wpływie górnictwa na rozwój miast średniowiecznych w Europie Środkowej. Przedstawiona zostanie historia europejskiego górnictwa od momentu odnalezienia pierwszych archiwalnych wzmianek. Analiza dokonana zostanie na przykładach ośrodków górniczych, które usytuowane są najbliżej Dolnego Śląska. Przedstawiona zostanie ogólna historia kształtowania się pierwszych średniowiecznych osad i regionów górniczych, które stały się wzorem dla miast dolnośląskich. Pierwszym przykładem będzie obszar Gór Harzu w Niemczech z najważniejszym miastem górniczym Goslar powstałym w XI w. Kolejnym okręgiem jest Górna i Dolna Saksonia z miastem Annaberg i Freiberg. Przedstawione zostaną także okręgi z terenów Słowacji i Czech (Kutna Hora, Jihlava). Na końcu tego rozdziału znajduje się Śląsk. Historia Śląska szczegółowo została opracowana pod względem eksploatacji złóż, zmian prawnych oraz własnościowych dóbr. Zmiany owe wzorowane były początkowo na prawach miast sąsiednich jak Kutna Hora, Jihlawa czy Annaberg. Ordynacje górnicze miały ogromny wpływ na rozwój miast. Dzięki uzyskanym prawom z ordynacji do miast dolnośląskich przybywali tłumnie górnicy z innych części Europy Środkowej. Drugą część pracy stanowi szczegółowa analiza urbanistyki pierwszych miast górniczych na dolnym Śląsku takich jak Lwówek Śląski i Złotoryja, które wraz z pomniejszymi ośrodkami tworzyły region górniczy na zachodnim Dolnym Śląsku. Ostatnim rozdziałem będzie analiza urbanistyczna Złotego Stoku. Miasto to było w okresie średniowiecza największym ośrodkiem eksploatującym złoto na Dolnym Śląsku jak i w całym kraju.

Tematem niniejszej pracy jest próba rekonstrukcji wyglądu wnętrza pałacowego na Śląsku na przełomie XVII/XVIII w.. Rekonstrukcja ta będzie dotyczyć głównie elementów architektonicznych wnętrza. Poza zakresem pracy pozostawiono ogromny temat, jakim są wypełniające te wnętrza meble. Rekonstrukcja ta przeprowadzona zostanie na podstawie dokumentów, ikonografii i wybranych obiektów. Praca ta ma za zadanie przybliżyć czytelnikowi dość słabo do tej pory rozpoznany temat wnętrz pałacowych i dworskich tego okresu. Żeby jednak uniknąć powielania prac i opisów dużych królewskich pałaców i sztandarowych rezydencji książęcych postanowiono skupić się na obiektach, które takowych obszernych dokumentacji nie posiadają i tym samym podjąć próbę poszerzenia wiedzy dotyczącej tego tematu. Jako punkt wyjścia obrano omówienie źródeł, dzięki którym można będzie nakreślić zasady, jakimi powinno się kierować decydując się na rekonstrukcję).

Praca skupia się na najważniejszym składniku zabudowy miasta, jakim jest dom mieszczański. Jest to próba rekonstrukcji kształtu zabudowy mieszkalnej miast późnośredniowiecznych i wczesnonowożytnych na terenie województwa śląskiego. Za cezurę czasową przyjęty został początek ery industrialnej, ze względu na silne przemiany charakteru tego rejonu, nagły rozrost tkanki miejskiej oraz zmianę jej wyglądu. Utrudnieniem w badaniach była niewielka ilość materiału ikonograficznego, źródłowego oraz zachowanych zabytków. Autorka przytacza w skrócie historię omawianych ziem, który był terenem granicznym, często zmieniającym przynależność administracyjną. Panowały tam ciężkie warunki dla rozwoju architektury, spowodowane licznymi wojnami, przemarszem wojsk, zarazami i pożarami. W kolejnym rozdziale dokonuje się opisu układu typowego miasta regionu oraz dzieli omawiane miasta na miasta-twierdze, miasta handlowe, górnicze, agro-miasta, miasta-rezydencje i sztetle. Główna część poświęcona jest charakterystycznym wątkom zabudowy miejskiej a kończy się propozycją pięciu typów domów, zarówno drewnianych jak i murowanych. Zaznaczony został moment transformacji miasta w epoce industrialnej. We wnioskach postuluje się o zintensyfikowanie badań archeologicznych oraz odpowiednią ochronę zabytkowych układów urbanistycznych wraz z domami.

Praca poświęcona jest nowym instytucjom muzealnym powstałym na terenie Wrocławia, Berlina i Wiednia w ciągu trzech ostatnich dekad. Selekcja uwzględnia przede wszystkim projekty mające na celu utworzenie nowych kompleksowych centrów kultury lub posiadające takie ambicje. Analiza sytuacji w trzech wybranych aglomeracjach do l.90. ma za zadanie zwrócić uwagę na łączące podane ośrodki potrzebę rewaloryzacji zaniedbanych dzielnic miasta. Prześledzenie wyników odbywających się konkursów architektonicznych potwierdza tezę, że podjęte działania stają się często asumptem do rozwijania dalszych ambicji włodarzy miast, w kierunku inwestycji w obiekty ikoniczne, mające być wizytówką „nowych” tożsamościowo miast. Sposobem zaznaczenia ich obecności w pejzażu miejskim jest coraz bardziej eksplorowana przestrzeń publiczna. Sposób jej kształtowania w zależności od potrzeb rynku jest kolejnym elementem podjętych rozważań. Podane dywagacje są wprowadzeniem do centralnej części pracy, poświęconej analizie poszczególnych realizacji w oparciu o ewolucję pierwotnych koncepcji, reakcje opinii publicznej i ostateczny kształt inwestycji, a także kolejne lata funkcjonowania obiektów. Analizy dotyczą, w Berlinie: Muzeum Żydowskiego i Wyspy Muzeów, we Wrocławiu: Pawilonu 4 Kopuł i Muzeów Ossolińskich we Wrocławiu, w Wiedniu - Dzielnicy Muzeów, kończąc na niezrealizowanym projekcie Muzeum Współczesnego we Wrocławiu. Formułowane wnioski odnoszą się do postrzegania architektury muzealnej w Europie Środkowo-Wschodniej w kontekście zachodnich realizacji, jako twórczych inspiracji nie świadczących o uniwersalizmie adaptowanych treści ale raczej o własnej tożsamości i ambicji dodawania własnych wartości do archetypicznych założeń cieszących się uznaniem.

Miejskie kościoły parafialne są niewątpliwie jednymi z najważniejszych punktów w pejzażu miasta średniowiecznego. W opracowaniu przeanalizowane zostały trzy średniej wielkości miasta Dolnego Śląska lokowane w średniowieczu - Jawor, Jelenia Góra oraz Strzegom, ze szczególnym uwzględnieniem tego pierwszego, oraz rola, jaką pełniły w nich kościoły parafialne. Celem tej analizy jest przedstawienie miejsca fary w powstałym w średniowieczu układzie urbanistycznym oraz jej pozycji w wizerunkach oraz opisach miasta, pochodzących przede wszystkim z ery nowożytnej. Zadaniem niniejszej pracy jest również choćby cząstkowa odpowiedź na pytanie o czynniki, które uwarunkowały powstanie i formę kościoła parafialnego w średniej wielkości miasta na Dolnym Śląsku. Praca opiera się na analizie dotychczasowej literatury, materiałów źródłowych, ikonograficznych i kartograficznych oraz na wykorzystaniu nowszych technologii, m.in. LIDAR.

Zgodnie z teorią Johna Ruskina, miasta stroją się i prezentują tym okazalej, im bardziej pragną ukryć swoje słabości . Stronnicy papiestwa, gwelfowie w sporze z procesarskimi gibelinami wykorzystywali obraz miasta, wedutę jak tarczę prezentującą potęgę stronnictwa papieskiego, jednocześnie skutecznie ukrywającą niedoskonałość włoskich civitatum. Poruszając się w sferze symboliki murów miejskich, bram, świętych patronów miast, prezentując dokonania gwelfickich mecenasów manifestowano i tworzono mit słusznej władzy. Sztuka malarska stała się narzędziem walki gwelfów, którzy wyprowadzili rywalizację z gibelinami daleko poza pola bitew i politykę wyrażaną par excellence w wojnach, traktatach czy ucałowaniu papieskich stóp . Malowany wizerunek miasta i jego wielkich obywateli stanowił propagandową, obrazkową wersję opowieści historycznej opłacanej przez polityków, a do realizacji przedstawień programów ideowych zatrudniano wysokiej klasy artystów. Dokonania Benedetto Bonfigli, Pinturicchio i wielu innych znakomitych malarzy okazały się równie skuteczne, jak wybudowana przez Michała Anioła brama San Miniato broniąca Florencji przed wojskami cesarskimi . W okresie rozkwitu włoskich Commune gwelfowie ze względów propagandowych zlecali realizację przedstawień programów ideowych, w których miasta i porty odznaczają się wytworną i bogatą architekturą i mają piękne i właściwe proporcje, zasługują na pochwałę . Architekturę Sieny i Perugii pokazano w ściśle określonym celu propagandowym tak, aby parafrazując Andrea Palladio i odnosząc jego traktat do czasów wcześniejszych - można było oczekiwać, że widzów spoglądających na wyimaginowane w obrazie miasto ogarnie zachwyt i podziw nad jego pięknem i urokiem . Zadaniem pracy jest przedstawienie przykładów realizacji programów ideowych przedstawień tworzonych przez gwelfów, które osadzały wątki narracyjne w krajobrazie miejskim. Na przykładzie dekoracji freskowej Kaplicy Priorów w Perugii oraz Biblioteki Piccolomini w Sienie praca ma za zadanie ukazać, że treść przedstawień, dobór bohaterów i powiązane z nimi tło przedstawień były starannie dobranym materiałem propagandowym realizującym politykę stronnictwa papieskiego i Kościoła Rzymskiego.

Przedmiotem pracy jest twórczość malarska oraz konserwatorska Wincentego Łukasza Mrzygłoda, który urodził się w 1884 roku, a następnie wychował na jednej z niewielkich wsi na Górnym Śląsku. Artysta ten, a następnie konserwator jako jeden był czynny przed wojną i po niej pozostał, aż do śmierci w roku 1952 przyjmując równocześnie obywatelstwo polskie. Ponieważ opracowanie składające się z dwóch części nie zawiera jednego biogramu Wincentego Łukasza Mrzygłoda, każdy z podrozdziałów został wzbogacony wiadomościami z jego życiorysu. Pierwsza część, która składa się z pięciu podrozdziałów omawia działalność artystyczną Łukasza Mrzygłoda. Chronologicznie, omówienie rozpoczyna się od wskazania na utożsamianie się artysty jako Górnoślązaka oraz od przybliżenia pierwszego z etapów edukacji artystycznej w warsztacie „ostatniego nazareńczyka” Juliana Wałdowskiego we Wrocławiu. Następnie, przedstawiony został drugi z etapów nauki pod okiem Eduarda Kaempffera oraz opisane zostały najbardziej rozpoznawalne franciszkańskie prace Mrzygłoda, a więc cyklu obrazów z auli Kolegium Serafickiego w Nysie oraz obraz dyplomowy Śmierć św. Franciszka. W trzecim podrozdziale zestawione zostały obrazy o tematyce religijnej i rodzajowej, jakie artysta tworzył przez całe życie. Czwarty podrozdział wyodrębnia portrety, które w zależności od sytuacji życiowej ukazywały braci franciszkanów, członków rodziny czy mieszczan. Ostatni fragment w tej części stanowią malowidła ścienne tworzone przez artystę, z pomocą syna Arnolda, w ostatnim etapie jego życia. Druga część pracy omawia twórczość konserwatorską Mrzygłoda, którą prowadził od 1932 roku będąc wówczas kierownikiem Warsztatu Restauracji Zabytków Prowincji Górnośląskiej w Nysie. Pierwszy z czterech rozdziałów tej części pracy, omawia organizację administracyjną oraz strukturę urzędu konserwatorskiego na terenie Górnego Śląska (Oberschlesien) przed drugą wojną światową. Drugi i trzeci podrozdział, są przybliżeniem środowiska konserwatorskiego oraz próbą wyjaśnienia tzw. kreatywności konserwatorskiej. Prace w części właściwej zostały podzielone na poszczególne kategorie: malarstwo sztalugowe, rzeźbę oraz malarstwo ścienne. Celem pracy jest uzupełnienie katalogu znanych dotychczas prac malarskich i konserwatorskich Mrzygłoda o nowe oraz wskazanie problematyki dalszego badania tego zbioru i drogi analizy wpływu obiektów restaurowanych i konserwowanych przez Mrzygłoda na jego twórczość malarską. Do zakresu pracy należy również przybliżenie dzisiejszej krytyki obiektów restaurowanych i konserwowanych przez Łukasza Mrzygłoda wynikającej z nagminnego, błędnego postrzegania artysty jako prowincjonalnego i niszowego amatora.