Przedmiotem pracy jest twórczość malarska oraz konserwatorska Wincentego Łukasza Mrzygłoda, który urodził się w 1884 roku, a następnie wychował na jednej z niewielkich wsi na Górnym Śląsku. Artysta ten, a następnie konserwator jako jeden był czynny przed wojną i po niej pozostał, aż do śmierci w roku 1952 przyjmując równocześnie obywatelstwo polskie. Ponieważ opracowanie składające się z dwóch części nie zawiera jednego biogramu Wincentego Łukasza Mrzygłoda, każdy z podrozdziałów został wzbogacony wiadomościami z jego życiorysu. Pierwsza część, która składa się z pięciu podrozdziałów omawia działalność artystyczną Łukasza Mrzygłoda. Chronologicznie, omówienie rozpoczyna się od wskazania na utożsamianie się artysty jako Górnoślązaka oraz od przybliżenia pierwszego z etapów edukacji artystycznej w warsztacie „ostatniego nazareńczyka” Juliana Wałdowskiego we Wrocławiu. Następnie, przedstawiony został drugi z etapów nauki pod okiem Eduarda Kaempffera oraz opisane zostały najbardziej rozpoznawalne franciszkańskie prace Mrzygłoda, a więc cyklu obrazów z auli Kolegium Serafickiego w Nysie oraz obraz dyplomowy Śmierć św. Franciszka. W trzecim podrozdziale zestawione zostały obrazy o tematyce religijnej i rodzajowej, jakie artysta tworzył przez całe życie. Czwarty podrozdział wyodrębnia portrety, które w zależności od sytuacji życiowej ukazywały braci franciszkanów, członków rodziny czy mieszczan. Ostatni fragment w tej części stanowią malowidła ścienne tworzone przez artystę, z pomocą syna Arnolda, w ostatnim etapie jego życia. Druga część pracy omawia twórczość konserwatorską Mrzygłoda, którą prowadził od 1932 roku będąc wówczas kierownikiem Warsztatu Restauracji Zabytków Prowincji Górnośląskiej w Nysie. Pierwszy z czterech rozdziałów tej części pracy, omawia organizację administracyjną oraz strukturę urzędu konserwatorskiego na terenie Górnego Śląska (Oberschlesien) przed drugą wojną światową. Drugi i trzeci podrozdział, są przybliżeniem środowiska konserwatorskiego oraz próbą wyjaśnienia tzw. kreatywności konserwatorskiej. Prace w części właściwej zostały podzielone na poszczególne kategorie: malarstwo sztalugowe, rzeźbę oraz malarstwo ścienne. Celem pracy jest uzupełnienie katalogu znanych dotychczas prac malarskich i konserwatorskich Mrzygłoda o nowe oraz wskazanie problematyki dalszego badania tego zbioru i drogi analizy wpływu obiektów restaurowanych i konserwowanych przez Mrzygłoda na jego twórczość malarską. Do zakresu pracy należy również przybliżenie dzisiejszej krytyki obiektów restaurowanych i konserwowanych przez Łukasza Mrzygłoda wynikającej z nagminnego, błędnego postrzegania artysty jako prowincjonalnego i niszowego amatora.

Celem niniejszej pracy jest ukazanie wpływu zmian przynależności państwowej Truskawca, na jego architekturę i układ przestrzenny. Truskawiec jest miejscowością uzdrowiskową, leżącą na zachodniej Ukrainie, w obwodzie lwowskim. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1427 r. Miejscowość była wtedy częścią Królestwa Polskiego, co zmieniło się w 1772 r., w związku z I rozbiorem Polski. W czasie przynależności do państwa polskiego, Truskawiec był niedużą wsią, której mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, hodowlą bydła oraz produkcją soli. Wzmianki o architekturze miejscowości z tego okresu są bardzo oszczędne. Nie istnieją przedstawienia kartograficzne, z widocznym układem przestrzennym wsi, w tym czasie. Od 1772 r. miejscowość należała do Monarchii Habsburgów, w następnych dziesięcioleciach przekształconej najpierw w Austrię, a później w Austro-Węgry. W okresie tym, w 1827 r., do miejscowej karczmy dobudowano pierwsze pomieszczenia kąpielowe, co symbolicznie zapoczątkowało działalność uzdrowiska. Decyzja ta znacznie wpłynęła na obraz architektury i układu przestrzennego miejscowości. Początkowo, powstające w Truskawcu budynki zdrojowe, nawiązywały do klasycyzmu, przy zachowaniu cech architektury wiejskiej. Od lat 40. i 50. XIX w., popularność zyskał „styl szwajcarski”, a także różne formy historyzmu. W latach 90. XIX w., w Truskawcu powstały pierwsze budynki secesyjne. Popularny stał się również styl zakopiański. Większość powstających w tym okresie budynków była drewniana. Do I wojny światowej „styl szwajcarski”, secesja, styl zakopiański oraz historyzm, były głównymi kierunkami architektonicznymi w Truskawcu. W okresie tym, zmienił się znacznie układ przestrzenny miejscowości. Powstały nowe ciągi komunikacyjne, a zabudowa stała się bardziej zwarta. Zalążkiem układu ulic, były jednak dawne drogi wiejskie, istniejące przynajmniej od końca XVIII w. W 1918 r. miejscowość znalazła się terenie, istniejącej krótko Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej, a od 1919 r. należała do Polski. Rozpoczął się wtedy nowy okres przynależność państwowej Truskawca. W miejscowości wciąż powstawały wtedy budynki w wymienionych wcześniej stylach. Nowością były budowle modernistyczne, zwykle murowane, znacznie wyróżniające się wśród pozostałej architektury. Budowano także nowe ulice, które nie wpłynęły jednak znacznie na układ przestrzenny miejscowości. W latach 1945-1991 Truskawiec należał do Związku Radzieckiego. Miejscowości nadano wtedy prawa miejskie. W okresie tym, wiele budynków powstałych przed II wojną światową zostało wyburzonych. Nowa architektura, pod względem stylistycznym, do lat 60. XX w. odwoływała się do neoklasycyzmu, a później do modernizmu. Znaczny wpływ na układ przestrzenny miejscowości, miała okalająca ją obwodnica, wybudowana przed 1965 r. Od 1991 r. miasto należy do państwa ukraińskiego. Powstająca od lat 90. XX w. architektura współczesna, jest znacznie bardziej różnorodna. Część nowych budynków, odnosi się do form historycznych, przede wszystkim

Kataklizm II Wojny Światowej wywrócił do góry nogami praktycznie wszystkie aspekty życia w Europie. Cierpieniu ludności cywilnej w trakcie działań wojennych towarzyszyły również powojenne zmiany terytorialne, ustrojowe i gospodarcze. W obliczu odbudowy Polski ze zniszczeń kwestie związane z kulturą oraz dziedzictwem materialnym siłą rzeczy schodziły na dalszy plan. Migracje ludności oraz nacjonalizacja nieruchomości na terenach tzw. Ziem Odzyskanych były źródłem problemu dotyczącego znalezienia nowej funkcji dla historycznych obiektów, które opuszczone przez swoich dotychczasowych prywatnych właścicieli musiały zacząć funkcjonować w zupełnie nowej rzeczywistości gospodarki centralnie sterowanej podnoszącego się z ruiny kraju. Niniejsze opracowanie jest próbą odpowiedzi na pytania: jaka jest geneza projektów adaptacji obiektów zabytkowych zgromadzonych w Archiwum Delegatury w Wałbrzychu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony we Wrocławiu oraz z czego wynikają założenia architektoniczne i konserwatorskie wybranych koncepcji. Jest to również próba określenia roli sytuacji społeczno-gospodarczej Polski po 1945 r. w kształtowaniu się systemu ochrony zabytków na przykładzie Dolnego Śląska oraz określenia problemów w uchronieniu ich od zniszczenia.

Tematem przewodnim pracy jest funkcjonalność oraz charakterystyka zachodzących przekształceń architektoniczno-dekoracyjnych w pałacu w Piotrkowicach, położonego w regionie, przez który w średniowieczu przechodziły najważniejsze szlaki handlowe na Śląsku (Szlak Bursztynowy, Via Regia). Jednocześnie praca porusza niezwykle ważne wątki, takie jak: osadnictwo w regionie, zachodzące związki polityczno-religijne, przekształcenia architektoniczne i własnościowe, jak również problematykę rewitalizacji obiektu pałacowego i jego realizacji konserwatorskich. Tematyka pracy porusza również problem braku pełnej kontroli i pełnego zabezpieczenia architektury rezydencjonalnej w Polsce, zwłaszcza na poziomie administracyjnym i prawnym. Pałac w Piotrkowicach jest idealnym przykładem obiektu doprowadzonego do ruiny architektonicznej poprzez brak odpowiednich regulacji administracyjno-prawnych, które uchroniłyby budowle przed dewastacją. Szczegółowe zapisy, które regulowałyby powyższą problematykę, umożliwiłyby zabezpieczenie obiektów rezydencjonalnych przed dewastacją, nie są na tyle precyzyjne by spełniały swoją funkcję ochronną. Współcześnie na Dolnym Śląsku znajduje się około 200 obiektów rezydencjonalnych, które potrzebują pomocy na poziomie administracyjnym, tak aby nie zostały zdewastowane w stopniu uniemożliwiającym świetności. Wiele obiektów przetrwało Drugą Wojnę Światową, nie przetrwał jednak błędów powojennej administracji. Błędy, które przyczyniły się do takiego stanu rzeczy, to przede wszystkim traktowanie obiektów rezydencjonalnych na Śląsku jako budulca do odbudowy kraju, oraz przekazanie obiektów rezydencjonalnych pod w zarząd Państwowym gospodarstwom rolnym (1949-1993). Zła gospodarka własnościowa, sprzedaż obiektów na rynku wtórnym prowadzona bez konsekwencji administracyjno-prawnych skutkowała brakiem kontroli nad obiektami, co miało wpływ na nieodpowiednie zabezpieczenie przed warunkami atmosferycznymi. Przedstawiona problematyka, omówiona zostanie na przykładzie pałacu w Piotrkowicach Praca podejmuje również próbę rekonstrukcji historyczno-architektonicznej pałacu w Piotrkowicach. Przeprowadzone badania mogą stanowić zachętę dla potencjalnego inwestora, który na podstawie przygotowanej dokumentacji będzie mógł przystosować pałac do współczesnych potrzeb i pozwoli w przyszłości na rewitalizację budowli rezydencjonalnej. Doskonałym przykładem przeprowadzonej rewitalizacji, na podstawie przygotowanego w wcześniej zbioru informacji historycznej jest XIX wieczny pałac w Brzeźnie, znajdujący się w niedalekiej odległości od pałacu w Piotrkowicach. Pałac w Brzeźnie, który został zaadoptowany na cele rekreacyjno - hotelowo - gastronomiczne.

Praca o temacie „Przerwana tradycja narodowa w architekturze Macedonii, Serbii i Rumunii. Wybrane przykłady ostatniego ćwierćwiecza.” ma na celu ukazanie przemian, jakie nastąpiły w ostatnim ćwierćwieczu w omawianych krajach w przestrzeni miejskiej. Autor ujawnia silne związki strategii architektonicznych oraz urbanistyki z historią i polityką. Przeprowadzona analiza dotycząca architektury narodowej ukazuje dążenia państwowe przede wszystkim do tworzenia budowli-pomników. Obszar badań ograniczono do trzech krajów bałkańskich o względnie młodej historii, które w ostatnich latach poświęciły sporą część budżetu na przeprowadzenie zmian w przestrzeni miejskiej. Ogromny udział w projektowaniu ma kreacja tradycji od nowa oraz posiłkowanie się legendami i mitami założycielskimi. Praca pokazuje połączenie na linii: polityka – wygląd tkanki miejskiej. Jest to zjawisko obecne w każdym państwie, jednak nie wszędzie obecnie na tak ogromną skalę czy tak wyraźnie zauważalne. Pokaz siły to podstawowa zasada w architekturze monumentalnej i urbanistyce. Realizacje architektoniczne i urbanistyczne stają się językiem czy szerzej: wypowiedziami ideologii i polityki. Legalizacja władzy, potęga narodu - wszystko to wpływa na wygląd miast. W obecnych czasach tematyka rekonstrukcji czy modernizacji to również ważny aspekt polityczny, nie tylko estetyczny. Nawet problematyka narodowościowa łączy się z planowaniem urbanistycznym. Nie bez znaczenia pozostaje badany obszar, obserwacje autora odnoszą się do stosunkowo młodych demokratycznych państw istniejących dzięki upadkowi reżimu komunistycznego w Europie Wschodniej. W ich przypadku ważny jest dysonans między odrodzeniem zakazanej wizji narodowej po okresie podlegania komunistycznym władzom i coraz powszechniejszym kosmopolityzmem. Wiadome natomiast jest, że kraje po latach problematycznych rządów zdobyły swoje symboliczne, narodowe wizytówki w postaci logotypów architektonicznych. Zagadnienia pracy sprowadzają się do haseł kluczowych, powiązanych z polityką historyczną, tożsamością narodową, symboliką czy odtwarzaniem historycznym.

W niniejszej pracy została omówiona problematyka rewitalizacji urbanistycznej we Francji i jej osiągnięcia w tym zakresie. By lepiej zrozumieć istotę sukcesu wypracowanych przez Francję rozwiązań należy przybliżyć francuskie rozumowanie pojęcia rewitalizacji, historię rozwoju systemu prawnego kształtowanego po II wojnie światowej aż do czasów współczesnych oraz zarys rozwoju planowania urbanistycznego z uwzględnieniem systemów prawnych. Polscy urbaniści od jakiegoś czasu coraz chętniej przyglądają się przez lata wypracowanej metodyce i adaptują do swoich działań odpowiadające im rozwiązania. Mimo tego, że we wszystkich krajach powojennej Europy były przeprowadzane programy odbudowy, Francja znalazła szereg oryginalnych rozwiązań, które później adaptowały inne państwa Europy. Celem pracy jest wykazanie skuteczności francuskiego rozumowania i wdrażania procesów rewitalizacji oraz skonfrontowanie ich z polskimi doświadczeniami. Omawiana tematyka pozwala na porównanie tych praktyk zarówno w procesie planowania, przeprowadzania procesów rewitalizacyjnych jak i ich efektywności.

Niniejsza praca magisterska jest próbą udzielenia odpowiedzi na pytanie, jaka jest różnica pomiędzy rysunkiem architektonicznym a rysunkiem architektury, jak kształtował się jego rozwój na przestrzeni stuleci, w jakim stopniu twórcy epoki neogotyckiej czerpali z dziedzictwa średniowiecznych wzorców oraz jak „rysowano” średniowiecze w XIX wieku. Niezwykle istotne było omówienie średniowiecznych szkicowników, takich jak szkicownik Villarda de Honnecourt, Fialenbuch Roritzera oraz geometryczne zapiski Lachera, stanowiących kompendium wiedzy dla średniowiecznych majstrów i budowniczych. Co ciekawe, w epoce neogotyku również powstawały podręczniki, zawierające niezbędne informacje o geometrii i sposobie zastosowania figur, nawiązujące do Villarda i Roritzera, a ich twórcami byli Hoffstadt oraz Heideloff. Kluczowe dla zrozumienia nurtu neogotyckiego jest poznanie wizji epoki, nastrojów panujących wówczas nie tylko wśród artystów, architektów, rzeźbiarzy czy twórców literackich, ale także całego społeczeństwa. Nie bez znaczenia są tu także czynniki polityczne i narodowe. Nurt neogotycki jest niezwykle zróżnicowany w zależności od obszaru, na którym występuje, dlatego skoncentrowałam się przede wszystkim na terenie Niemiec, a w szczególności Dolnego Śląska. Europa stanowi jedynie tło, niezbędne do ukazania całości kontekstu. Twórczość postaci kluczowych dla dla rozwoju tego nurtu, przede wszystkim Karla Friedricha Schinkla, a także Alexisa Langera oraz Karla Lüdecke, została w pracy dokładnie omówiona, w oparciu o zachowane kopie ich rysunków architektonicznych oraz szkiców architektury.

Praca opisuje główne zagadnienia cmentarzy, które znajdowały się na terenie województwa tarnopolskiego II Rzeczypospolitej. Autor opisuje temat w ujęciu przede wszystkim okresu od końca XVIII w. do ok. 1945 roku z uwzględnieniem poprzednich okresów historycznych oraz stanu obecnego. W pracy zostały przedstawione najważniejsze kwestie dotyczące historii, wyglądu i rozwoju nekropolii w okolicach Tarnopola. Autor ujął zagadnienie głównie w rozdziały, które dotyczą całego terytorium z licznymi przykładami cmentarzy. Rozdziały dotyczą m. in. działalności kamieniarzy, kaplic na cmentarzach, zieleni czy spraw konserwatorskich. Zostały opisane dokładniej jako przykłady cmentarze na terenie miasta Kopyczyńce i Tarnopol. W pracy zostały szeroko użyte źródła archiwalne i drukowane z wielu krajów i w wielu językach oraz najnowsza literatura polska oraz zagraniczna. Praca daje możliwość zapoznania się z najważniejszymi aspektami nekropolistyki na terenie województwa tarnopolskiego II Rzeczypospolitej w odniesieniu do obszaru, wyznań, religii, a także poszczególnych kwestii jak grobownictwo wojskowe czy sztuka.

Celem pracy jest próba stworzenia lustra dla europejskich tradycji urbanistycznych. Praca odnosi się do chińskiego dziedzictwa kulturowego, a skupienie uwagi na jednym mieście (Suzhou) ma być swoistym studium przypadku, który pozwala wyciągnąć ogólniejsze wnioski na temat planowania chińskich miast i modeli ich modernizacji. Autorka opisuje m.in. chińskie miasto idealne, odmienną od europejskiej strukturę ufortyfikowanego chińskiego cheng, typy i formy architektonicze, zasady wznoszenia budynków oraz schemat tradycyjnego chińskiego domostwa dziedzińcowego siheyuan. Analizuje też historyczne wzorce podziału przestrzeni miejskiej oraz sposoby zarządzania miastem. Przedstawia bogatą historię Suzhou, jego znaczenie ekonomiczne na przestrzeni wieków, zasoby naturalne i materialne oraz unikalną strukturę urbanistyczną tzw. wodnego miasta z siatką równoległych ulic i kanałów. W pracy omówione zostały również wybrane zabytki i klasyczne ogrody Suzhou, które należą do światowego dziedzictwa kulturowego. Autorka przybliża ich koncepcję estetyczno-artystyczną, organizację przestrzeni i panującą w nich hierarchię. Próbując uchwycić specyfikę wschodnich założeń ogrodowych, odwołuje się do chińskiej symboliki, poezji i tradycyjnych wierzeń.

Praca omawia zjawisko sztuki chrześcijańskiej w Japonii, w kontekście działalności Jezuitów i budowania dialogu kulturowego z nowymi wiernymi. Analizuje także najczęściej pojawiające się motywy ikonograficzne i ich obecność w świadomości Japończyków po okresie represji chrześcijaństwa.

Przedmiotem pracy jest opracowanie historii, ideologii i funkcji kaplicy czaszek w Czermnej. Zasadniczym celem pracy jest przedstawienie kaplicy na tle zmieniającego się na przestrzeni dziejów motywu śmierci, scharakteryzowanie i analiza obiektu oraz porównanie kaplicy do podobnych budowli w Europie Środkowej. Praca ma również na celu przedstawienie autora kaplicy – proboszcza Wentzela Tomaschka. Celem jest przedstawienie obiektu mało znanego w literaturze naukowej i marginalnie opisanego w literaturze popularnej. Pomimo wielowiekowej historii i dużej popularności turystycznej, kaplica czaszek w Czermnej nie wzbudziła większego zainteresowania w środowisku naukowym i nie doczekała się większego, naukowego opracowania. Kaplica czaszek w Czermnej jest uznanym sanktuarium, wypełnionym ludzkimi szczątkami, pełniącymi funkcję relikwii. Przeznaczona do sprawowania kultu, modlitwy i pamięci wszystkich zmarłych. Jest symbolem czynnej i zbawczej obecności Boga w całej historii człowieka. Przypomnieniem o wcieleniu, odkupieniu i zbawieniu. Jest pamiątką nadzwyczajnych wydarzeń zarówno historycznych jak i mistycznych. Stan badań nad Kaplicą Czaszek w Czermnej jest skromny i został włączony do grupy większych badań nad małą architekturą sakralną, którymi zajmuje się profesor nadzwyczajny doktor habilitowany ksiądz Tadeusz Fitych. Ksiądz Wentzel Tomaschek - autor kaplicy, odnalazł kilkadziesiąt tysięcy ludzkich szczątków i z obawy przed ich zbezczeszczeniem przez zwierzęta, zebrał wszystkie kości w jedno miejsce spoczynku, na wzór kaplic zwiedzanych w trakcie pielgrzymki. Z pomocą grabarza Pflegera, Langera i kościelnego Schmidta, proboszcz odkopał wszystkie szczątki, oczyścił je i wybielił. Były to kości ofiar wojen i zaraz jakie toczyły się na Ziemi Kłodzkiej. Kaplica Czaszek jest kaplicą cmentarną, wzniesioną dzięki finansowemu wsparciu miejscowego możnowładcy – hrabiego Antona von Leslie w 1776 roku w stylu barokowym. Wyraża popularną dla tego stylu fascynację makabrą, a jednocześnie służy w walce z oświeceniowymi ideami.

Opracowanie prezentuje liczne aspekty budowanej w latach 1615-1618 kaplicy zamkowej w Siedlisku. Jej unikatowa architektura jest odzwierciedleniem czasu w jakim powstała, wypadającym na epokę stylistyczną zwaną manieryzmem oraz kręgów wyznaniowych, jakie prezentowała rodzina von Schoenach, będąca nieliczną grupą kalwinistów na Śląsku. Studium omawia w szczególności podłoże ideowe jej powstania jak również analizę architektury i bogatego detalu kamieniarskiego zdobiącego wnętrze.

Celem pracy jest ukazanie trzech fundacji wrocławskich kanoników katedralnych: Laurentiusa Potschela (zm. 1539), Martina Nibelschitza (zm. 1554) i Nicolausa Weidnera (zm. 1555) w kontekście ówczesnej refleksji nad stanem Kościoła katolickiego i możliwościach jego naprawy. Dzieła te, wykorzystujące odpowiednio motywy biblijne: "Wypędzenia przekupniów ze świątyni", "Przypowieści o niemiłosiernym słudze" oraz "Przypowieści o miłosiernym Samarytaninie" jako główne tematy ikonograficzne, dowodzą jednocześnie zbytniej sztywności utrwalonych na gruncie literatury z zakresu historii sztuki podziałów, arbitralnie dzielących wczesnonowożytne epitafia obrazowe na "katolickie" i "protestanckie", opierając się przede wszystkim na przynależności konfesyjnej fundatora. Osobne zagadnienie poruszone w pracy stanowi wskazanie możliwych związków między treściami ideowymi omawianych zabytków, a myślą Erazma z Rotterdamu. Praca ma zarazem stanowić głos mający na celu dopełnienie obrazu wrocławskiej kapituły katedralnej w pierwszej połowie XVI wieku, szczególnie zaś - silniejsze wciągnięcie fundacji jej członków w obszar zainteresowań historyków sztuki.

Praca poświęcona dawnemu kościołowi granicznemu w Biedrzychowicach (powiat lubański). Podzielona na siedem rozdziałów. W pierwszym z nich zostały omówione materiały o charakterze źródłowym oraz literatura dotycząca zabytku. Kolejny stanowi próbę opisania dziejów granicy na rzece Kwisie, która w czasach powstania kościoła miała charakter granicy państwowej. W rozdziale trzecim przedstawiono historię wsi Biedrzychowice. Kolejna część pracy została poświęcona przyczynom powstania grupy kościołów granicznych oraz okolicznościom podjęcia inicjatywy budowy biedrzychowickiej świątyni w latach 1654-1656. Rozdział piąty opisuje dzieje kościoła i parafii od 1654 r. do 1945 r. Historia wspólnoty jest podzielona na lata patronatu kolejnych właścicieli Biedrzychowic, od momentu kupna wsi do chwili sprzedaży dóbr bądź przekazania ich członkom rodziny. W następnej części niniejszej pracy opisano współczesny wygląd kościoła w Biedrzychowicach: architekturę oraz wyposażenie. W podrozdziale wymieniono również zaginione elementy wystroju świątyni. Kolejny rozdział stanowi analizę współczesnego stanu zachowania zabytku oraz jego otoczenia, której wynikiem jest prezentacja wniosków konserwatorskich dotyczących kościoła w Biedrzychowicach. Ponad to niniejsza praca zawiera część ilustracyjną obrazującą obecny stan budowli i elementy dawnego wyposażenia, które zachowały się do dzisiaj oraz te, które uważa się za zaginione bądź zniszczone.

Niniejsza praca stanowi pierwsze monograficzne opracowanie dotyczące protestanckich adaptacji średniowiecznych ołtarzy na Dolnym Śląsku, w większości przeprowadzonych na przestrzeni XVI i XVII wieku. We wprowadzeniu znajduje się krótkie omówienie zagadnienia nowożytnego historyzmu, jako tematu bezpośrednio związanego z fenomenem nowożytnych adaptacji, a także stan badań oraz przyjęta metodologia, dla której główną inspiracją były Beltignowskie rozumienie obrazu kultowego, stojącego w opozycji do obrazu-dzieła sztuki, a przede wszystkim jego pojęcie krytyki obrazów, które zdaniem autorki można zastosować także wobec praktyki adaptacji średniowiecznych sprzętów liturgicznych. Jednym z założeń pracy było zaprezentowanie możliwie pełnego teologicznego kontekstu, w jakim zaistniały protestanckie adaptacje retabulów, czemu służą pierwsze dwa rozdziały, skupiające się na stosunku reformacji do tradycji średniowiecznej w aspekcie teoretycznym - teologii mszy oraz eucharystii - oraz praktycznym - czyli sposobów funkcjonowania średniowiecznych ołtarzy i innych elementów wyposażenia liturgicznego w świątyniach nowego wyznania. W kolejnym rozdziale zarysowana jest specyfika produkcji ołtarzy na Śląsku w okresie późnego gotyku oraz w nowożytności, kiedy pojawiły się nowe tendencje stylowe. Dwa ostatnie rozdziały dotyczą już ściśle głównego problemu badawczego pracy - czwarty prezentuje analizę formalną protestanckich adaptacji średniowiecznych retabulów na Śląsku, piąty - analizę ikonograficzną, z wyszczególnieniem występujących w adaptacjach wątków konfesyjnych oraz fundatorskich. Badania te potwierdziły przewagę tendencji tradycjonalistycznych i zachowawczych nad polemicznymi, innowacyjnymi - przejawiają się one zarówno w cechach formalnych, jak i programach ikonograficznych protestanckich adaptacji średniowiecznych ołtarzy śląskich. Taka predylekcja znajduje uzasadnienie w łagodnym, pokojowym przebiegu reformacji na Śląsku. Integralną część pracy stanowi katalog opisanych przypadków adaptacji.

Praca stanowi monograficzne opracowanie nagrobka księcia Jana Podiebrada i księżnej Krystyny Szydłowieckiej w kościele zamkowym w Oleśnicy oraz wpisuje go w szerszy krąg tradycji funeralnej XVI wieku na terenie Rzeszy, Śląska i Polski. Została w niej zebrana i usystematyzowana dotychczasowa wiedza dotycząca nagrobka oraz dokonano jego analizy – zarówno stylistycznej, jak i ikonograficzno-ikonologicznej. Praca została podzielona na cztery główne części. Poprzedza je stan badań, który podsumowuje aktualną wiedzę na temat omawianego dzieła. Pierwsza część została podzielona na cztery rozdziały omawiające kolejno: krótką historię wyodrębnienia się księstwa oleśnickiego w 1312 roku oraz władztwa Piastów na tych terenach, następnie dzieje przejęcia władzy przez ród Podiebradów i ich rządy, aż do wygaśnięcia rodu. W trzecim rozdziale autorka skupia się głównie na omówieniu postaci ojca Jana, Karola I Podiebrada, natomiast ostatni, czwarty rozdział został całkowicie poświęcony sylwetce fundatora nagrobka oraz omówieniu jego wkładu w rozwój księstwa oleśnickiego i jego stolicy. Część druga składa się z dwóch rozdziałów: opisu formalnego i analizy stylistycznej nagrobka. W kolejnej części pracy zaprezentowane zostały treści ideowe oraz symbolika. Ostatnia, czwarta część, traktuje o twórcy nagrobka oleśnickiego. Zebrany w niej został obecny stan wiedzy na jego temat.

Tematem pracy jest manierystyczne epitafium nagrobne z kościoła zamkowego w Oleśnicy, wykonane dla młodego księcia ziębicko-oleśnickiego Karola Krzysztofa Podiebrada w 1579 roku, prawdopodobnie przez niderlandzkiego rzeźbiarza Hansa Fleisera. Praca podzielona jest na siedem rozdziałów, które kolejno przeprowadzają czytelnika przez historię czeskiego rodu Podiebradów oraz wpływu jaki wywarli na sztukę i kulturę umysłową Śląska, dzieje miasta Oleśnicy, ważnego ośrodka militarno-administracyjnego, przemianę kościoła zamkowego w nekropolię królewską o charakterze reprezentacyjnym, w której po dziś dzień znajdują się nagrobki rodowe, idealnie obrazujące przeskok stylowy z form wczesnorenesansowych z reminiscencjami tradycji gotyckiej, w formę dojrzałego renesansu i manieryzmu. Względem tego, następny rozdział skupia się na uwarunkowaniach społecznych twórczości artystycznej na Śląsku w XVI wieku, wyjaśniając szerzej zjawisko niderlandyzmu i reformacji, odgrywających ogromną rolę w kształtowaniu się kierunku rozwoju sztuki. Dalsza część pracy, poświęcona jest analizie nagrobka księcia Karola Krzysztofa oraz problematyce autorstwa, a także pokazaniu, wysokiego kunsztu wykonania tego dzieła i koncepcji, w zderzeniu z lokalną tradycją rzeźby sepulkralnej. Na zakończenie, został poruszony temat wpływu wizerunku księcia Karola Krzysztofa Podiebrada na późniejsze realizacje nagrobków figuralnych na Śląsku.

Przedmiotem rozważań niniejszej pracy są drewniane chrzcielnice powstałe w latach 1580-1660 na Śląsku. Pierwszą datę wyznacza najstarsza znana nam chrzcielnica drewniana (z kościoła pw. św. Marcina w Jaworze), drugą wytyczają w przybliżeniu lata wdrażania postanowień pokoju westfalskiego (1648), a więc silnych akcji rekatolizacyjnych oraz „redukcji” kościołów protestanckich. Jako obszar badań przyjęto terytorium Śląska w jego historycznych granicach sprzed wybuchu wojny trzydziestoletniej. Głównym celem niniejszego studium jest zwrócenie uwagi na fenomen nowożytnych chrzcielnic drewnianych na Śląsku. Rekapitulacja i aktualizacja dotychczasowego stanu badań, a także inwentaryzacja zachowanych zabytków, w wielu przypadkach nieobecnych w dotychczasowej literaturze przedmiotu. Rozważaniom poddane zostaną ich aspekty formalne w odniesieniu do dziedzictwa średniowiecznej sztuki baptyzmalnej, jak i ówczesnej produkcji chrzcielnic. Jednym z założeń pracy jest przywrócenie analizowanych zabytków do ich pierwotnego kontekstu, a mianowicie przestrzeni świątyni luterańskiej. W kontekście zależności funkcjonalnych i spacjalnych, analizie poddana zostanie ich forma, dekoracja oraz warunkowane przez nie sposoby recepcji. Uwaga zwrócona zostanie nie tylko na liturgiczne zastosowanie tych sprzętów, ale również funkcje dydaktyczne i kommemoracyjne.