Średniowieczna wrocławska dzielnica żydowska była jedną z największych i najbardziej zasymilowanych gmin judaistycznych w naszej części Europy. Kres żydowskiej obecności we Wrocławiu, na blisko 200 lat, przyniósł 1453 rok, kiedy to na fali nastrojów antyheretyckich większość członków gminy została spalona na stosie lub wypędzona z miasta. Niniejsza praca stanowi podsumowanie wyników badań nad Średniowieczną dzielnicą żydowską we Wrocławiu i przekrojową analizę jej recepcji w dalszych, historyczno-kulturalnych dziejach miasta, ze szczególnym uwzględnieniem współczesności. Opracowanie zostało podzielone na cztery główne działy: pierwszy jest podsumowaniem wyników badań historycznych, archeologicznych i kulturowych nad średniowieczną dzielnicą żydowską we Wrocławiu; drugi odnosi się do średniowiecznej, chrześcijańskiej percepcji dzielnicy; trzeci analizuje żydowskie, przedwojenne odniesienia kulturowe w stosunku do średniowiecznej gminy, natomiast czwarty traktuje o percepcji dzielnicy we Wrocławskiej kulturze najnowszej. Zebrany materiał odnoszący się do recepcji dzielnicy pozwala wysnuć wniosek, że na przestrzeni historii Wrocławia, kulturowe odwołania do obrazu gminy i jej zagłady służyły w dużej mierze celom integracji tożsamościowej, zarówno społeczności żydowskiej jak i ludności chrześcijańskiej. Zostaje postawione także pytanie o symboliczne znaczenie dzielnicy we wrocławskiej kulturze najnowszej, naznaczonej piętnem całkowitej wymiany zamieszkującej go ludności.

Miejskie kościoły parafialne są niewątpliwie jednymi z najważniejszych punktów w pejzażu miasta średniowiecznego. W opracowaniu przeanalizowane zostały trzy średniej wielkości miasta Dolnego Śląska lokowane w średniowieczu - Jawor, Jelenia Góra oraz Strzegom, ze szczególnym uwzględnieniem tego pierwszego, oraz rola, jaką pełniły w nich kościoły parafialne. Celem tej analizy jest przedstawienie miejsca fary w powstałym w średniowieczu układzie urbanistycznym oraz jej pozycji w wizerunkach oraz opisach miasta, pochodzących przede wszystkim z ery nowożytnej. Zadaniem niniejszej pracy jest również choćby cząstkowa odpowiedź na pytanie o czynniki, które uwarunkowały powstanie i formę kościoła parafialnego w średniej wielkości miasta na Dolnym Śląsku. Praca opiera się na analizie dotychczasowej literatury, materiałów źródłowych, ikonograficznych i kartograficznych oraz na wykorzystaniu nowszych technologii, m.in. LIDAR.

Praca opisuje wygląd współczesnej architektury na podstawie konwersji dokonanych na przestrzeni wieków. Zawiera wyjaśnienia terminologii dotyczącej tematu oraz opis okoliczności historyczno- społecznych, w których realizowano poszczególne przebudowy. Przedstawia czynniki składające się na wygląd dzisiejszych budowli, takie jak: fundamenty teoretyczne architektury, prawne podstawy do dokonania konwersji, funkcja budowli, kierunki w sztuce. Jest próbą rozważenia pytania jak funkcja architektury wpływa na jej ostateczny wygląd.

Celem pracy jest analiza porównawcza roślin z zielników z lat 1440-1613 w zestawieniu gatunkowym. Praca ta jest próbą wykazania zmian i ewolucji, jakie następowały w tym okresie w obrębie materiału ilustracyjnego w ręcznie pisanych i drukowanych zielnikach. W jej ramach zawarte są podstawowe informacje dotyczące każdego z omawianych zielników, krótki opis początków powstawania pierwszych opracowań dotyczących roślin leczniczych oraz najistotniejszych elementów zawartości zielników.

Sztuka późnego gotyku na Śląsku zachowała do dzisiejszych czasów wiele cennych obiektów artystycznych, które w wyniku różnych czynników zewnętrznych, straciły swoją dotychczasową strukturę, a tym samym nadany im pierwotnie przekaz ideowy. Jednymi z takich prac są cztery gotyckie rzeźby tronujących świętych z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu. Dzieła te o bardzo interesującym i rzadkim typie przedstawienia są jednocześnie przykładami dwubiegunowości stylowej. Poza tym także ich do końca nie znana historia, potwierdzona źródłami od końca XIX w. po II Wojnie Światowej zaczyna być pisana na nowo w układzie dwóch kolekcje sztuki średniowiecznej w Polsce w Muzeum Narodowym we Wrocławiu oraz Muzeum UJ "Collegium Maius" w Krakowie. Przedstawiona praca jest pierwszą próbą scalenia gotyckiego układu kompozycyjnego w ujęciu historyczno-sztucznym, dokonaniem pełnej analizy stylistyczno-formalnej oraz ikonograficznej obiektów, z próbą identyfikacji jednej z postaci świętych, której struktura materiałowa została najbardziej zniszczona. Jest także próbą wskazania związku opisywanych zabytków z innymi stylowo powiązanymi obiektami, niegdyś będącymi jednym dziełem artystycznym o tych samych cechach i będącym jednym późnogotyckim retabulum ołtarzowym.

Głównym celem pracy jest prześledzenie rozwoju układów przestrzennych oraz architektury wybranych miejscowości uzdrowiskowych w Europie i najstarszych zdrojów Śląskich, a następnie próba analizy porównawczej. Za ramy czasowe przyjęto okres od antyku do końca XVIII wieku, przy czym główny nacisk był kładziony przede wszystkim na czasy od XVI do XVIII wieku. Praca składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy rozdział poświęcony jest rysowi historycznemu kultury uzdrowiskowej. Drugi rozdział opisuje wybrane miejscowości uzdrowiskowe w Europie. Trzeci rozdział jest katalogiem najstarszych zdrojów śląskich. W ostatnim rozdziale podjęto się próby porównania tych zdrojów, konfrontując ich układy przestrzenne i architekturę.

Niniejsza praca jest studium porównawczym prac współczesnych artystów z twórczością Zofii Rydet. Poprzez dogłębną analizę projektów artystów podjęto próbę znalezienia inspiracji Zapisem socjologicznym. Ponadto rozpatrzono dzieła artystów na podstawie popularnych dyskursów fotograficznych wobec prawdy w fotografii, jej autentyczności, mitów i przekonań, jakie wokół niej powstały, walorów artystycznych, wernakularności, czyli kwestii istotnych także dla Zapisu socjologicznego

Praca magisterska poświęcona jest miastu w II Rzeczypospolitej. Skupia się na międzywojennej kreacji Zamościa na miasto-zabytek oraz próbom jego repolonizacji w okresie międzywojnia. Tym, z czego wyrastał w dwudziestoleciu międzywojennym mit miasta, jako idealnego założenia z epoki renesansu, była jego historia militarna, nierozerwalnie związana z historią Rzeczypospolitej i okresem jej największych sukcesów. Zamość w dwudziestoleciu międzywojennym urósł do rangi miejsca-symbolu, stając się jednocześnie „bastionem” na granicy Kresów, na ziemi chełmskiej, gdzie swoje terytorialne interesy upatrywali Rosjanie, Ukraińcy i Polacy. Zamość w II Rzeczypospolitej przeszedł szereg zabiegów kreacyjnych - był repolonizowany, remontowany, unowocześniany, poszukiwano w nim polskości na wiele sposobów. Swoja polskość oparł m.in. o mit murów miejskich, postaci Jana Zamoyskiego i Waleriana Łukasińskiego. Najważniejszym przedsięwzięciem była przebudowa dzwonnicy kolegiaty, odnowa Rynku Wielkiego oraz remont Ratusza. Prace te miały miejsce pod koniec lat 30. XX w. i miały na celu przywrócenie ich wyglądu z XVII wieku oraz kreację całego zespołu urbanistycznego na pomnik I Rzeczypospolitej. Zamość w historycznej szacie pozostawał w łączności z modernistycznym Chełmem. Oba miasta tworzyły wyraźne polskie sygnały na niepewnej społecznie i politycznie Chełmszczyźnie.

Praca ma na celu opisanie przez lata niesłusznie marginalizowanego problemu obecności koloru w sztuce starożytnej Grecji, ze szczególnym uwzględnieniem rzeźby i dekoracji architektonicznej okresu archaicznego. Zachowane na wielu obiektach pozostałości oryginalnych substancji barwnych (pigmentów i barwników) stanowią niezbywalne świadectwo starożytnej praktyki malowania rzeźb. Rozpoznanie pierwotnych materiałów i technik zdobienia służy za punkt wyjścia dla badań nad ogólniejszym problemem poczucia estetyki oraz znaczenia i percepcji sztuki w świecie starożytnym. W pracy przedstawiony został również zarys historii problemu oraz współczesne metody prowadzenia badań.

Praca skupia się na najważniejszym składniku zabudowy miasta, jakim jest dom mieszczański. Jest to próba rekonstrukcji kształtu zabudowy mieszkalnej miast późnośredniowiecznych i wczesnonowożytnych na terenie województwa śląskiego. Za cezurę czasową przyjęty został początek ery industrialnej, ze względu na silne przemiany charakteru tego rejonu, nagły rozrost tkanki miejskiej oraz zmianę jej wyglądu. Utrudnieniem w badaniach była niewielka ilość materiału ikonograficznego, źródłowego oraz zachowanych zabytków. Autorka przytacza w skrócie historię omawianych ziem, który był terenem granicznym, często zmieniającym przynależność administracyjną. Panowały tam ciężkie warunki dla rozwoju architektury, spowodowane licznymi wojnami, przemarszem wojsk, zarazami i pożarami. W kolejnym rozdziale dokonuje się opisu układu typowego miasta regionu oraz dzieli omawiane miasta na miasta-twierdze, miasta handlowe, górnicze, agro-miasta, miasta-rezydencje i sztetle. Główna część poświęcona jest charakterystycznym wątkom zabudowy miejskiej a kończy się propozycją pięciu typów domów, zarówno drewnianych jak i murowanych. Zaznaczony został moment transformacji miasta w epoce industrialnej. We wnioskach postuluje się o zintensyfikowanie badań archeologicznych oraz odpowiednią ochronę zabytkowych układów urbanistycznych wraz z domami.

Temat niniejszej pracy to "Zaangażowanie i bezsilność. Fotografki wojenne a obrazy okrucieństwa." i jej głównym celem było przedstawienie czterech sposobów widzenia II wojny światowej przez fotografki - kobiety. Najważniejszym zagadnieniem było opisanie relacji fotografka - wojna, a tym samym przedstawienie reakcji na niewyobrażalną przemoc, której owocem są obrazy fotograficzne. Autorka wybrała dwie amerykańskie fotografki: Lee Miller i Margaret Bourke - White oraz dwie europejskie artystki żydowskiego pochodzenia: Julię Pirotte i Gerdę Taro. To zestawienie pozwoliło na przedstawienie dwóch sposobów widzenia, które w dużej mierze zależne są od pochodzenia danej artystki, dlatego też niezwykle ważne było przedstawienie życiorysu danej fotografki oraz prześledzenie rozwoju artystycznego. Na początku autorka prezentuje sylwetki dwóch amerykańskich fotografek i porównuje je ze sobą, najwięcej uwagi poświęcając relacji z wyzwolenia obozów koncentracyjnych. Następnie przedstawia dwie żydowskie artystki, również porównując je ze sobą, tym razem skupiając się na kadrach, na których uwiecznione zostało cierpienie najbardziej bezbronnych: matek, dzieci i starców. Ten podział pozwolił na opisanie nowego spojrzenia na wojenne kadry, które związane jest z tytułowym zaangażowaniem i bezsilnością. Autorka zwraca uwagę, że reakcje opisane w niniejszej pracy mają wymiar uniwersalny i mimo obecnego przesycenia obrazami przemocy, również, jako odbiorcy jesteśmy wobec nich bezsilni. Próba przedstawienia niniejszego spojrzenia została zrealizowana za pomocą dostępnej literatury, w tym biografii i osobistych dzienników oraz wojennych wspomnień artystek. Ponadto autorka korzystała ze zdigitalizowanych archiwów zdjęć oraz katalogów wystaw.

W pracy omówiona została architektura rezydencjonalna w Polsce w XVI wieku i jej przemiany. Przedstawiono typy siedzib szlacheckich, jakie powstawały w czasie rozwijającego się u nas renesansu. Omówiono zmiany jakie dokonywały się w architekturze dworskiej pod wpływem zmieniających się wzorców i wymagań w stosunku do domu mieszkalnego szlachty w XVI wieku. Na podstawie wybranych dworów pokazano też jak duży wpływ na ich wygląd miały działające w pobliżu warsztaty budowlane. Pokazano kierunki przemian dokonujących się w budownictwie tego czasu, oraz tradycje decydujące ostatecznie o wyborze wzorca. Przybliżono wygląd wnętrz dworów szlacheckich, ich wyposażenie i otoczenie. Opisano życie codzienne mieszkańców, ich pracę rozrywki i upodobania. Pokazano jakie starania podejmowali by życie własne i rodziny było bezpieczne, pożyteczne i coraz wygodniejsze.

nie

Kataklizm II Wojny Światowej wywrócił do góry nogami praktycznie wszystkie aspekty życia w Europie. Cierpieniu ludności cywilnej w trakcie działań wojennych towarzyszyły również powojenne zmiany terytorialne, ustrojowe i gospodarcze. W obliczu odbudowy Polski ze zniszczeń kwestie związane z kulturą oraz dziedzictwem materialnym siłą rzeczy schodziły na dalszy plan. Migracje ludności oraz nacjonalizacja nieruchomości na terenach tzw. Ziem Odzyskanych były źródłem problemu dotyczącego znalezienia nowej funkcji dla historycznych obiektów, które opuszczone przez swoich dotychczasowych prywatnych właścicieli musiały zacząć funkcjonować w zupełnie nowej rzeczywistości gospodarki centralnie sterowanej podnoszącego się z ruiny kraju. Niniejsze opracowanie jest próbą odpowiedzi na pytania: jaka jest geneza projektów adaptacji obiektów zabytkowych zgromadzonych w Archiwum Delegatury w Wałbrzychu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony we Wrocławiu oraz z czego wynikają założenia architektoniczne i konserwatorskie wybranych koncepcji. Jest to również próba określenia roli sytuacji społeczno-gospodarczej Polski po 1945 r. w kształtowaniu się systemu ochrony zabytków na przykładzie Dolnego Śląska oraz określenia problemów w uchronieniu ich od zniszczenia.

Celem niniejszej pracy dyplomowej była analiza działalności korporacji i prywatnych kolekcjonerów na rzecz sztuki, opis tworzonych przez nich zbiorów, a także przedstawienie różnych postaw kolekcjonerskich na terenie Rzeczpospolitej Polskiej po 1980 roku. Za punkt wyjścia do zrozumienia problemu obrałam historię świadomego gromadzenia precjozów, odmiennie definiowanych na przestrzeni dziejów oraz stopniowy rozwój mecenatu sztuki. Na przykładzie publicznie dostępnych, największych polskich zbiorów korporacyjnych, podjęłam próbę ich scharakteryzowania, ustalenia dyscyplin sztuk plastycznych i nazwisk artystów najbardziej pożądanych, wreszcie – przedstawiłam motywy oraz korzyści koalicji biznesu ze sztuką. Dopiero rodzące się zjawisko korporacyjnego kolekcjonerstwa w Rzeczpospolitej Polsce, zderzyłam z jego amerykańskim, a także brytyjskim odpowiednikiem. Szczegółowej analizie poddałam ponadto sylwetki prywatnych polskich kolekcjonerów i budowane przez nich zbiory. Mając na celu odzwierciedlenie ich różnorodnego charakteru, wyselekcjonowałam grupę trzech postaci reprezentujących odmienne podejście do gromadzenia dzieł sztuki. Zaproponowana przeze mnie tematyka, umożliwiła znalezienie odpowiedzi na pytanie o wpływ prywatnych kolekcjonerów oraz korporacji na sektor kultury polskiej, a także przyczyny stopniowego zastępowania przez nie funkcji mecenatu państwowego. Pomimo trudności związanych z anonimowością właścicieli zbiorów sztuki oraz nieczęstym ich udostępnianiem, pragnęłam dokonać obiektywnej, rzeczowej analizy postawionego przez siebie problemu.

Temat odnosi się do instalacji dźwiękowych, które były lub nadal są prezentowane głównie w przestrzeni publicznej Wrocławia, czy też w wybranych wrocławskich instytucjach kultury lub galeriach sztuki. W pracy zostały ujęte dzieła artystów polskich, w różny sposób związanych z Wrocławiem. Wybrane przeze mnie dzieła powstały na przestrzeni ostatnich kilku lat. Głównym celem pracy jest dokonanie przeglądu realizacji aktualnie powstających instalacji dźwiękowych we Wrocławiu, stworzonych przez polskich artystów, zarysowanie ich historii, źródeł oraz przeanalizowanie wybranych prac pod kątem formalnym – wizualnym oraz dźwiękowym, z porównaniem wybranych dzieł. Wskazuję cechy wspólne poszczególnych instalacji, czy też widoczne pomiędzy nimi różnice oraz podejmuję próbę odpowiedzi na pytanie w jaki sposób instalacje dźwiękowe oddziałują na samego odbiorcę i jego percepcję oraz na przestrzeń miejską Wrocławia, w której powstają, a także jakie w związku z tym można wskazać konkluzje. Poruszam zagadnienie instalacji artystycznej oraz dźwięku w sztukach wizualnych - opisuję te zjawiska, przedstawiam definicję, genezę i charakterystykę. Na tej podstawie definiuję instalację dźwiękową, podaję pierwsze przykłady powstałych instalacji dźwiękowych.

Przegląd sztuki lesbijskiej w Polsce. Autorka omawia sztukę związaną z kobiecymi mniejszościami seksualnymi i stara się prześledzić w jaki sposób nieheteronormatywne kobiety budują swoją tożsamość.

Praca ta jest próbą określenia wpływu rosyjskiego konstruktywizmu na plakat polski w okresie dwudziestolecia międzywojennego (kiedy owe wpływy były najintensywniejsze) w warstwie ideologicznej, formalnej oraz związku między tymi elementami. Opracowanie ma charakter porównawczy. Opiera się na zestawieniu poruszanych kwestii w sztuce rosyjskiej i polskiej oraz prezentację wybranych dzieł. Plakat w konstruktywizmie rosyjskim (szczególnie w fazie utylitaryzmu i produktywizmu) traktowany był przez artystów jako usprawiedliwienie dla istnienia form wypracowanych przez nich w analitycznej fazie. Jej osiągnięcia były bezużyteczne dla bolszewików, z którymi awangardziści jako jedyni współpracowali. Plakat był zatem nośnikiem zarówno treści komunistycznych, jak i rozwiązań formalnych: struktury elementów dzieła oraz ich układu (opracowane w fazie analitycznej), typografii i fotomontażu (faza utylitaryzmu i produktywizmu). Stał się narzędziem oddziaływania oraz realizacją hasła „artyści do fabryk”, gdyż tradycyjnie rozumiana twórczość nie była akceptowana w nowym systemie. Artystę zastąpił „konstruktor społeczeństwa” służący mu sztuką utylitarną. Był nią plakat nie tylko polityczny, ale i filmowy, komercyjny, teatralny. Tworzyli go kluczowi dla kierunku artyści: Rodczenko, Lissitzky, Kłucis i in. Do Polski międzywojennej dotarły jednocześnie trzy fazy konstruktywizmu. Kształtował się on tutaj dwutorowo. Pierwszą „odmianą” była prezentowana przez Strzemińskiego i jego zwolenników koncepcja zbliżona ideom fazy analitycznej. Artyści wzorem Rodczenki i Lissitzkiego (kiedy czynili to jeszcze bez politycznych konotacji) skupiali się na rozpracowywaniu struktury dzieła. Polacy nie tworzyli w całkowitej izolacji od społeczeństwa- utylitarność sztuki była dla nich ważna, ale nie najważniejsza. Badania te doprowadziły do analizy rozmieszczenia elementów w obrazie oraz refleksji, szczególnie Strzemińskiego i Berlewiego, na temat typografii. Zaczęli skupiać się na funkcjonalności tekstu, z którego dopiero wynikała jego forma, co postulowali wcześniej Rodczenko i Lissitzky. Oba rozwiązania zobaczyć można w plakatach Berlewiego (wykorzystał w nich swą koncepcję mechanofaktury) czy Hillera. Druga gałąź kierunku prezentowana była przez Szczukę i Żarnowerównę. Opierali oni twórczość plakatową głównie na ideologii komunistycznej. Najmocniej wpłynął na nich produktywizm i utylitaryzm (szczególnie postulaty Rodczenki i Kłucisa), więc najchętniej stosowali fotomontaż, który umożliwiał kreowanie nowej rzeczywistości. Dzięki temu jeszcze intensywniej potrafili oddziaływać na psychikę mas. Stosowali go w plakatach również Berman i Kryński, chociaż nie ze względów politycznych, ale formalnych. Plakat konstruktywistyczny w Polsce międzywojennej stanowił ułamek ogromnej ilości dzieł tworzonych przez profesjonalnych plakacistów czy architektów Politechniki Warszawskiej. Niektórzy z nich (Mucharski, Trepkowski) stosowali awangardowe środki formalne bez głębszej refleksji nad ich pochod